Neuro Anatomie
LES 1: anatomie hv cerebrum
Het zenuwstelsel
• perifere zs:
o spinale zenuwen: oorsprong in ruggenmerg
o craniale zenuwen: oorsprong in hersenen
• centrale zs:
o de hersenen (encephalon) → 3 delen
▪ grote hersenen (cerebrum)
▪ kleine hersenen (cerebellum)
▪ hersenstam (truncus cerebri) = meest essentiële deel vd hersenen/ centrale zs
o ruggenmerg (medulla spinalis)
Het cerebrum/cerebrale cortex
• bestaat uit 2 hemisferen (L & R)
• corpus callosum: bundel van miljoenen axonen die linker en rechter hemisfeer verbinden (witte stof)
• hersenschors/cerebrale cortex: buitenste laagje (grijze stof)
TEKENING
Witte stof: veroorzaakt door myeline (isolatielaag rond zenuwvezels)
• verbindingen tss verschillende gebieden mbv door elkaar gelegen uitlopers (axonen, dendrieten) van
neuronen
• perifeer in ruggenmerg
• centraal in hersenen
• Projectiebaan: loopt van boven naar beneden of omgekeerd (bv tractus corticospinalis)
• Commissoriale banen: van links naar rechts (bv corpus callosum)
• Associatiebanen: bv fasciculus arcuatus → verbindt zone van Broca en zone van Wernicke
Grijze stof: aanwezig in cortex, thalamus, nucleus lentiformis, nucleus caudatus
• verzameling van door elkaar liggende nuclei van neuronen
• centraal in ruggenmerg
• perifeer in hersenen
→ gliacellen
• rondom neuronen
• ondersteunen neuronen
• grijs + wit
Neuron/zenuwcel:
• kern: nucleus
• lange uitloper: axon → info weg van zenuwcel
o isolatielaag: myeline → info versnellen
• korte uitlopers: dendrieten → info naar kern brengen
Cerebrale cortex (buitenkant vh cerebrum → grijze stof)
• facies superolaterale: buitenkant
• facies inferior: onderkant
• facies medialis: midden, binnenkant
→ Functie: informatie om bewust iets te doen (reflexen,...)
DOORSNEDE vh corpus callosum
, • sulcus: instulpingen in de cerebrale cortex (hersenen zijn niet glad)
o functie: laten toe om in het beperkte volume van de hersenen, veel meer nuclei van neuronen
in de cortex te krijgen (3x meer) → meer rekenkracht (evolutionaire aanpassing)
o ontstaan: tijdens embryonale fase
▪ primaire suci:
▪ bij iedereen aanwezig, diepste (einde 5e maand)
▪ secundaire suci
▪ variabel verloop, minder diep (6e maand)
• gyrus: gebied tss twee sulci
Primaire sulci
Facies superolateralis
• sulcus lateralis (1)
o loopt van voor naar achteren
o ramus anterior (a)
o ramus ascendens (b)
o ramus posterior (c)
• sulcus centralis (2)
• sulcus parieto occipitale (3)
Facies medialis
• sulcus centralis (2)
• sulcus parieto occipitale (3)
• sulcus calcarinus (4)
• sulcus hippocampi (5)
• sulcus collateralis (6)
Lobus
• lobus frontalis
• lobus parietalis
• lobus occipitalis
• lobus temporalis
Secundaire sulci
Facies superolateralis
• sulcus precentralis (2’)
• sulcus postcentralis (2’’)
• gyrus precentralis (M1)
o primaire motorische cortex: waar kernen van neuronen liggen die zorgen voor de beweging
• gyrus postcentralis (S1)
o primaire sensorische cortex: waar kernen van neuronen liggen die zorgen van de sensatie
→ informatie → S1 → M1 (feedbackmechanisme)
• zone: primaire auditieve cortex (A1)
o functie: informatie van ons gehoor komt hier terecht
o informatie komt van beide kanten! (niet gekruist)
• zone van Broca: motorische fatische cortex (B) (primaire motorische cortex)
o functie: vorming van woorden in onze gedachten → spieren van de mond/keel bewegen
o disfunctie: motorische afasie → geen woorden kunnen vormen (bewust)
• zone van Wernicke: sensorische fatische cortex (W) (primaire sensorische cortex)
o functie: vorming van begrijpbare zinnen
o disfunctie: sensorische afasie → onverstaanbaar, brabbelen (onbewust)
→ M1 en S1 komen enkel voor in dominante hemisfeer
• informatie is gekruist (linker hemisfeer regelt rechter deel vh lichaam & omgekeerd)
, • meeste mensen is de spraak maar in 1 hemisfeer gelokaliseerd
o rechtshandigen: LINKER hemisfeer is dominant (90%)
o linkshandigen: LINKER hemisfeer is dominant (70%)
Facies medialis
• sulcus centralis (2)
• sulcus parieto occipitale (3)
• sulcus calcarinus (4)
• sulcus hippocampi (5)
• sulcus collateralis (6)
• sulcus precentralis (2’)
• sulcus postcentralis (2’’)
• gyrus precentralis (M1)
• gyrus postcentralis (S1)
• zone: primaire visuele cortex (V1)
o Aanwezig in beide hemisferen
Eloquente cortex
• essentiële functie! Anders verlamming
• M1 (gekruist)
• S1 (gekruist)
o Letset in 1 hemisfeer → gekruiste lichaamsdeel verlamd
• A1 (niet gekruist)
o Letset in 1 hemisfeer → niet doof want info komt van beide kanten
• B (dominante hemisfeer)
• W (dominante hemisfeer)
o Letsel in dominante hemisfeer → verlamming van de spraak (sensorisch of motorisch)
• V1 (gekruist)
o Letsel in 1 hemisfeer → gekruist gezichtsveld verlamd
Inwendige anatomie in de grote hersenen
LES 1: anatomie hv cerebrum
Het zenuwstelsel
• perifere zs:
o spinale zenuwen: oorsprong in ruggenmerg
o craniale zenuwen: oorsprong in hersenen
• centrale zs:
o de hersenen (encephalon) → 3 delen
▪ grote hersenen (cerebrum)
▪ kleine hersenen (cerebellum)
▪ hersenstam (truncus cerebri) = meest essentiële deel vd hersenen/ centrale zs
o ruggenmerg (medulla spinalis)
Het cerebrum/cerebrale cortex
• bestaat uit 2 hemisferen (L & R)
• corpus callosum: bundel van miljoenen axonen die linker en rechter hemisfeer verbinden (witte stof)
• hersenschors/cerebrale cortex: buitenste laagje (grijze stof)
TEKENING
Witte stof: veroorzaakt door myeline (isolatielaag rond zenuwvezels)
• verbindingen tss verschillende gebieden mbv door elkaar gelegen uitlopers (axonen, dendrieten) van
neuronen
• perifeer in ruggenmerg
• centraal in hersenen
• Projectiebaan: loopt van boven naar beneden of omgekeerd (bv tractus corticospinalis)
• Commissoriale banen: van links naar rechts (bv corpus callosum)
• Associatiebanen: bv fasciculus arcuatus → verbindt zone van Broca en zone van Wernicke
Grijze stof: aanwezig in cortex, thalamus, nucleus lentiformis, nucleus caudatus
• verzameling van door elkaar liggende nuclei van neuronen
• centraal in ruggenmerg
• perifeer in hersenen
→ gliacellen
• rondom neuronen
• ondersteunen neuronen
• grijs + wit
Neuron/zenuwcel:
• kern: nucleus
• lange uitloper: axon → info weg van zenuwcel
o isolatielaag: myeline → info versnellen
• korte uitlopers: dendrieten → info naar kern brengen
Cerebrale cortex (buitenkant vh cerebrum → grijze stof)
• facies superolaterale: buitenkant
• facies inferior: onderkant
• facies medialis: midden, binnenkant
→ Functie: informatie om bewust iets te doen (reflexen,...)
DOORSNEDE vh corpus callosum
, • sulcus: instulpingen in de cerebrale cortex (hersenen zijn niet glad)
o functie: laten toe om in het beperkte volume van de hersenen, veel meer nuclei van neuronen
in de cortex te krijgen (3x meer) → meer rekenkracht (evolutionaire aanpassing)
o ontstaan: tijdens embryonale fase
▪ primaire suci:
▪ bij iedereen aanwezig, diepste (einde 5e maand)
▪ secundaire suci
▪ variabel verloop, minder diep (6e maand)
• gyrus: gebied tss twee sulci
Primaire sulci
Facies superolateralis
• sulcus lateralis (1)
o loopt van voor naar achteren
o ramus anterior (a)
o ramus ascendens (b)
o ramus posterior (c)
• sulcus centralis (2)
• sulcus parieto occipitale (3)
Facies medialis
• sulcus centralis (2)
• sulcus parieto occipitale (3)
• sulcus calcarinus (4)
• sulcus hippocampi (5)
• sulcus collateralis (6)
Lobus
• lobus frontalis
• lobus parietalis
• lobus occipitalis
• lobus temporalis
Secundaire sulci
Facies superolateralis
• sulcus precentralis (2’)
• sulcus postcentralis (2’’)
• gyrus precentralis (M1)
o primaire motorische cortex: waar kernen van neuronen liggen die zorgen voor de beweging
• gyrus postcentralis (S1)
o primaire sensorische cortex: waar kernen van neuronen liggen die zorgen van de sensatie
→ informatie → S1 → M1 (feedbackmechanisme)
• zone: primaire auditieve cortex (A1)
o functie: informatie van ons gehoor komt hier terecht
o informatie komt van beide kanten! (niet gekruist)
• zone van Broca: motorische fatische cortex (B) (primaire motorische cortex)
o functie: vorming van woorden in onze gedachten → spieren van de mond/keel bewegen
o disfunctie: motorische afasie → geen woorden kunnen vormen (bewust)
• zone van Wernicke: sensorische fatische cortex (W) (primaire sensorische cortex)
o functie: vorming van begrijpbare zinnen
o disfunctie: sensorische afasie → onverstaanbaar, brabbelen (onbewust)
→ M1 en S1 komen enkel voor in dominante hemisfeer
• informatie is gekruist (linker hemisfeer regelt rechter deel vh lichaam & omgekeerd)
, • meeste mensen is de spraak maar in 1 hemisfeer gelokaliseerd
o rechtshandigen: LINKER hemisfeer is dominant (90%)
o linkshandigen: LINKER hemisfeer is dominant (70%)
Facies medialis
• sulcus centralis (2)
• sulcus parieto occipitale (3)
• sulcus calcarinus (4)
• sulcus hippocampi (5)
• sulcus collateralis (6)
• sulcus precentralis (2’)
• sulcus postcentralis (2’’)
• gyrus precentralis (M1)
• gyrus postcentralis (S1)
• zone: primaire visuele cortex (V1)
o Aanwezig in beide hemisferen
Eloquente cortex
• essentiële functie! Anders verlamming
• M1 (gekruist)
• S1 (gekruist)
o Letset in 1 hemisfeer → gekruiste lichaamsdeel verlamd
• A1 (niet gekruist)
o Letset in 1 hemisfeer → niet doof want info komt van beide kanten
• B (dominante hemisfeer)
• W (dominante hemisfeer)
o Letsel in dominante hemisfeer → verlamming van de spraak (sensorisch of motorisch)
• V1 (gekruist)
o Letsel in 1 hemisfeer → gekruist gezichtsveld verlamd
Inwendige anatomie in de grote hersenen
