Communicatie: gesprekstechnieken
Affectief consult
WAT?
Verhaal
Reden komst? ‘Goedemiddag, wat brengt u hier vandaag?’ ‘Goedemiddag, wat kan ik voor u doen?’
Ideeën? ‘Hebt u zelf al enig idee door wat dat zou kunnen komen/aan wat dat kan liggen?’
Emoties? ‘Hoe voelt u zich daarbij?’
Verwachtingen? ‘Wat denkt u dat ik voor u kan betekenen?’, ‘Welke rol speel ik hierin?’, ‘Wat wenst u dat
ik zou doen?’
Beleving? ‘Hoe ervaart u dit allemaal?’
HOE?
Open vragen
Parafraseren
Samenvatten op het einde
Empathie tonen
o Verbaal! gevoelsreflecties
o Non-verbaal!
Concretiseren
Doorvragen!!!
OPBOUW/TIPS/EXTRA INFO
Stel je eerst voor. Je begint met een voorstelling en vraagt dan wat je voor de patiënt kan
doen.
Let op cues!!! Dit is heel belangrijk omdat je hier dan zeker op moet ingaan! Dingen die veel
worden herhaald/vermeld zijn de cues.
Afronden door samen te vatten en aangeven wat verder verloop van consult zal zijn.
Niet naar anamnestische vragen gaan! Dit is een valkuil waar ze je zullen proberen inlokken!
Laat de patiënt uitpraten!
Begin niet over je eigen ervaring te praten.
Zorg dat bij het beschrijven van het gevoel, je ook de juiste intensiteit gebruikt.
VOORBEELDEN
Open vraag: “Vertel eens?”, “Hoe bedoelt u?”, “Wat maakt dat u dat zegt?”, “Hoezo?”
Concretiseren/doorvragen: “U zegt dat het u stoort…wat stoort er u dan precies?”
Parafraseren: “U bent dus bezorgd dat het iets ernstig zou kunnen zijn.”
Gevoelens reflecteren: “Ik merk dat dit u enorm beangstigt.”
Toetsen: “Begrijp ik het juist, dat u eigenlijk niet gelooft dat stress hierin een rol speelt?”
Empathie: “Ik kan mij voorstellen dat u zich daar wat ongemakkelijk bij voelt…”, “Dat moet
erg vervelend zijn…”, “Daar word je ongerust van natuurlijk…”
1
, Slecht nieuws brengen
VERLOOP GESPREK
Korte introductie, naakte boodschap
Stilte
Tijd voor reactie van de patiënt
Accepteer en ondersteun
Exploreer de emoties van de patiënt
Geef extra informatie indien de patiënt erom vraagt.
Einde van consultatie en verdere afspraken.
GESPREKSTECHNIEKEN
Emoties herkennen
Emoties benoemen
Emoties toetsen
Empathie (non-verbaal & verbaal)
Gevoelsreflecties, stiltes laten, …
Parafraseren, samenvatten, toetsen, exploreren, …
ALGEMEEN
Doseer de informatie volgens de noden van de patiënt.
Moedig de patiënt aan om over gevoelens en bezorgdheden te praten.
Kijk na of de patiënt alles begrijpt.
Wees empathisch en maak ruimte voor emotie.
Geef een korte empathische interventie.
INFORMATIE
Gebruik verstaanbare taal.
Herhaal wat de patiënt al weet.
Hou rekening met wat de patiënt niet gehoord heeft.
Geen lange monologen, wees kort en laat ruimte voor reactie.
Vermijd eufemismen.
Pauzeer!
Herhaal regelmatig.
Blijf hoopvol, maar realistisch.
NOTITIES/AANTEKENINGEN
“Goeiedag, de vorige keer hebben wij testen afgenomen en ik ga deze nu met u bespreken.
Ik heb slecht nieuws voor u…” Kort samenvatten waarom patiënt hier is en DIRECT slecht
nieuws brengen.
Breng de slechtnieuwsboodschap snel en vroeg in het gesprek. Zorg dat deze kort is.
Eenmaal slecht nieuws gebracht, geef je de patiënt de tijd om het te verwerken.
Benoem de emoties die je bij je patiënt kunt waarnemen. Doe dit één voor één en niet
allemaal in één keer. Zorg ook dat je hier de emoties niet minimaliseert door te zeggen een
beetje boos als hij erg boos is.
Toon empathie zowel non-verbaal als verbaal. “Dat moet zeer frustrerend voor u zijn.”
2
Affectief consult
WAT?
Verhaal
Reden komst? ‘Goedemiddag, wat brengt u hier vandaag?’ ‘Goedemiddag, wat kan ik voor u doen?’
Ideeën? ‘Hebt u zelf al enig idee door wat dat zou kunnen komen/aan wat dat kan liggen?’
Emoties? ‘Hoe voelt u zich daarbij?’
Verwachtingen? ‘Wat denkt u dat ik voor u kan betekenen?’, ‘Welke rol speel ik hierin?’, ‘Wat wenst u dat
ik zou doen?’
Beleving? ‘Hoe ervaart u dit allemaal?’
HOE?
Open vragen
Parafraseren
Samenvatten op het einde
Empathie tonen
o Verbaal! gevoelsreflecties
o Non-verbaal!
Concretiseren
Doorvragen!!!
OPBOUW/TIPS/EXTRA INFO
Stel je eerst voor. Je begint met een voorstelling en vraagt dan wat je voor de patiënt kan
doen.
Let op cues!!! Dit is heel belangrijk omdat je hier dan zeker op moet ingaan! Dingen die veel
worden herhaald/vermeld zijn de cues.
Afronden door samen te vatten en aangeven wat verder verloop van consult zal zijn.
Niet naar anamnestische vragen gaan! Dit is een valkuil waar ze je zullen proberen inlokken!
Laat de patiënt uitpraten!
Begin niet over je eigen ervaring te praten.
Zorg dat bij het beschrijven van het gevoel, je ook de juiste intensiteit gebruikt.
VOORBEELDEN
Open vraag: “Vertel eens?”, “Hoe bedoelt u?”, “Wat maakt dat u dat zegt?”, “Hoezo?”
Concretiseren/doorvragen: “U zegt dat het u stoort…wat stoort er u dan precies?”
Parafraseren: “U bent dus bezorgd dat het iets ernstig zou kunnen zijn.”
Gevoelens reflecteren: “Ik merk dat dit u enorm beangstigt.”
Toetsen: “Begrijp ik het juist, dat u eigenlijk niet gelooft dat stress hierin een rol speelt?”
Empathie: “Ik kan mij voorstellen dat u zich daar wat ongemakkelijk bij voelt…”, “Dat moet
erg vervelend zijn…”, “Daar word je ongerust van natuurlijk…”
1
, Slecht nieuws brengen
VERLOOP GESPREK
Korte introductie, naakte boodschap
Stilte
Tijd voor reactie van de patiënt
Accepteer en ondersteun
Exploreer de emoties van de patiënt
Geef extra informatie indien de patiënt erom vraagt.
Einde van consultatie en verdere afspraken.
GESPREKSTECHNIEKEN
Emoties herkennen
Emoties benoemen
Emoties toetsen
Empathie (non-verbaal & verbaal)
Gevoelsreflecties, stiltes laten, …
Parafraseren, samenvatten, toetsen, exploreren, …
ALGEMEEN
Doseer de informatie volgens de noden van de patiënt.
Moedig de patiënt aan om over gevoelens en bezorgdheden te praten.
Kijk na of de patiënt alles begrijpt.
Wees empathisch en maak ruimte voor emotie.
Geef een korte empathische interventie.
INFORMATIE
Gebruik verstaanbare taal.
Herhaal wat de patiënt al weet.
Hou rekening met wat de patiënt niet gehoord heeft.
Geen lange monologen, wees kort en laat ruimte voor reactie.
Vermijd eufemismen.
Pauzeer!
Herhaal regelmatig.
Blijf hoopvol, maar realistisch.
NOTITIES/AANTEKENINGEN
“Goeiedag, de vorige keer hebben wij testen afgenomen en ik ga deze nu met u bespreken.
Ik heb slecht nieuws voor u…” Kort samenvatten waarom patiënt hier is en DIRECT slecht
nieuws brengen.
Breng de slechtnieuwsboodschap snel en vroeg in het gesprek. Zorg dat deze kort is.
Eenmaal slecht nieuws gebracht, geef je de patiënt de tijd om het te verwerken.
Benoem de emoties die je bij je patiënt kunt waarnemen. Doe dit één voor één en niet
allemaal in één keer. Zorg ook dat je hier de emoties niet minimaliseert door te zeggen een
beetje boos als hij erg boos is.
Toon empathie zowel non-verbaal als verbaal. “Dat moet zeer frustrerend voor u zijn.”
2
