Casus 5: Stress en de HPA-as
1. Wat is stress?
Selye definieert stress als een non-specifieke respons van het lichaam op elke eis die
eraan gesteld wordt (prettig of onprettig), waarbij het enige dat telt de zwaarte is van
de eis tot aanpassing
Lazarus: hoe we over stress denken, de inschatting van stress (appraisel) beïnvloedt
hoe we stress ervaren. Stress ontstaat als we denken dat we iets niet aankunnen.
Stress: de interne processen die plaatsvinden wanneer mensen zich proberen aan te
passen aan gebeurtenissen en situaties
Eustress: goede stress; positieve gevolens en een gezonde lichamelijke
toestand motivatie, stimulatie, verlangen
Distress: slechte stress; negatieve gevoelens en een ongezonde lichamelijke
toestand fysische, fysieke en gedragsmatige problemen
Stressoren:
Gebeurtenissen en situaties die stress veroorzaken (komen in veel verschillende
vormen voor)
- Wat alle stressoren gemeend hebben = verstoren het dagelijks functioneren of
dreigen te verstoren en zorgen ervoor dat de mens moet bijsturen.
Stressmediators: verkleind of vergroot effect op hoeveelheid stress die wordt
ervaren.
Stressreacties: de fysieke, psychologische en gedragsreacties die optreden bij het
geconfronteerd worden met stress stress is een transactie tussen mensen en hun
fysieke en psychologische omgeving.
2. Hoe ontstaat stress en welke factoren dragen daaraan bij? (Omgevingsfactoren +
social media + …)
Impact van stress:
Verschilt per persoon individueel ervaart stress op een andere manier omdat
andere factoren van belang zijn bij bepaalde situaties.
De gevoeligheid van stressoren hangt af van:
1. De mate waarin we onze stressoren kunnen voorspellen en
controleren. Onvoorspelbare stressoren hebben meer impact dan
voorspelbare. Hoewel als voorspelbare stressoren langdurig aanwezig
blijven, kunnen ze meer schade aanrichten dan onvoorspelbare
stressoren die kortdurig zijn. Een stressor waarover we controle
kunnen uitoefenen heeft minder impact.
, 2. De bedreiging van de stressoren interpreteren. Hoe denken we over
stressoren (cognitieve appraisel). Een stressor heeft een sterker
negatief effect op mensen die erover denken als een bedreiging ten
opzichte van mensen die het zien als een uitdaging.
3. De sociale steun die we krijgen
4. Onze vaardigheden van coping met stress
Stress hangt af van:
Duur van de stressor
Frequentie van de stressor
Inschatting (hoe vatten we de stressor, als bedreiging of als uitdaging)
“Cognitieve appraisal” = de persoonlijke interpretatie van een situatie die uiteindelijk
van invloed is op de mate waarin de situatie als stressvol wordt ervaren.
Veel negatieve impact van de stressor:
Mensen die de stressor als bedreiging zien
Mensen met een pessimistische blik
Stressgevoelige mensen
Mensen die minder negatieve impact van de stressor ervaren:
Mensen die de stressor als uitdaging ervaren
Mensen met een optimistische blik
Attributiestijl = het toeschrijven van falen en succes aan factoren van jezelf of
factoren van de omgeving
Attributie: kan worden opgevat als een verklaring van gebeurtenissen;
Verklaring gericht op interne factoren
Verklaring gericht op externe factoren
Attributie kan stabiel of instabiel zijn
Kinderen:
Leerporblemen
Sociale stressoren
Ouders leggen te veel druk op het kind
Als het kind niet voeldoet aan afspraken die zijn gemaakt
Adolescenten:
Stress door een identiteitscrisis
Bij een groep willen horen
Een laag zelfbeeld
Prestatiedruk vanuit school of de ouders
Zelfstandigheid, loskomen van de ouders
3. Wat is het diathesis stress model?
Het diathesis-stress model stelt dat iedereen een bepaalde kwetsbaarheid in zich draagt
bij de ene persoon is deze kwetsbaarheid hoger dan bij iemand anders.
Deze kwetsbaarheid is de aanleg voor de stoornis.
Iemand met een hoge kwetsbaarheid: lage stress kan de drempel
overschrijden, waardoor er ziektesymptomen ontstaan.
Iemand met een lage kwetsbaarheid: alleen hele heftige stress zal leiden tot
ziektesymptomen
Bij kwetsbaarheid worden twee componenten onderscheiden:
Aangeboren kwetsbaarheid genetisch bepaald
1. Wat is stress?
Selye definieert stress als een non-specifieke respons van het lichaam op elke eis die
eraan gesteld wordt (prettig of onprettig), waarbij het enige dat telt de zwaarte is van
de eis tot aanpassing
Lazarus: hoe we over stress denken, de inschatting van stress (appraisel) beïnvloedt
hoe we stress ervaren. Stress ontstaat als we denken dat we iets niet aankunnen.
Stress: de interne processen die plaatsvinden wanneer mensen zich proberen aan te
passen aan gebeurtenissen en situaties
Eustress: goede stress; positieve gevolens en een gezonde lichamelijke
toestand motivatie, stimulatie, verlangen
Distress: slechte stress; negatieve gevoelens en een ongezonde lichamelijke
toestand fysische, fysieke en gedragsmatige problemen
Stressoren:
Gebeurtenissen en situaties die stress veroorzaken (komen in veel verschillende
vormen voor)
- Wat alle stressoren gemeend hebben = verstoren het dagelijks functioneren of
dreigen te verstoren en zorgen ervoor dat de mens moet bijsturen.
Stressmediators: verkleind of vergroot effect op hoeveelheid stress die wordt
ervaren.
Stressreacties: de fysieke, psychologische en gedragsreacties die optreden bij het
geconfronteerd worden met stress stress is een transactie tussen mensen en hun
fysieke en psychologische omgeving.
2. Hoe ontstaat stress en welke factoren dragen daaraan bij? (Omgevingsfactoren +
social media + …)
Impact van stress:
Verschilt per persoon individueel ervaart stress op een andere manier omdat
andere factoren van belang zijn bij bepaalde situaties.
De gevoeligheid van stressoren hangt af van:
1. De mate waarin we onze stressoren kunnen voorspellen en
controleren. Onvoorspelbare stressoren hebben meer impact dan
voorspelbare. Hoewel als voorspelbare stressoren langdurig aanwezig
blijven, kunnen ze meer schade aanrichten dan onvoorspelbare
stressoren die kortdurig zijn. Een stressor waarover we controle
kunnen uitoefenen heeft minder impact.
, 2. De bedreiging van de stressoren interpreteren. Hoe denken we over
stressoren (cognitieve appraisel). Een stressor heeft een sterker
negatief effect op mensen die erover denken als een bedreiging ten
opzichte van mensen die het zien als een uitdaging.
3. De sociale steun die we krijgen
4. Onze vaardigheden van coping met stress
Stress hangt af van:
Duur van de stressor
Frequentie van de stressor
Inschatting (hoe vatten we de stressor, als bedreiging of als uitdaging)
“Cognitieve appraisal” = de persoonlijke interpretatie van een situatie die uiteindelijk
van invloed is op de mate waarin de situatie als stressvol wordt ervaren.
Veel negatieve impact van de stressor:
Mensen die de stressor als bedreiging zien
Mensen met een pessimistische blik
Stressgevoelige mensen
Mensen die minder negatieve impact van de stressor ervaren:
Mensen die de stressor als uitdaging ervaren
Mensen met een optimistische blik
Attributiestijl = het toeschrijven van falen en succes aan factoren van jezelf of
factoren van de omgeving
Attributie: kan worden opgevat als een verklaring van gebeurtenissen;
Verklaring gericht op interne factoren
Verklaring gericht op externe factoren
Attributie kan stabiel of instabiel zijn
Kinderen:
Leerporblemen
Sociale stressoren
Ouders leggen te veel druk op het kind
Als het kind niet voeldoet aan afspraken die zijn gemaakt
Adolescenten:
Stress door een identiteitscrisis
Bij een groep willen horen
Een laag zelfbeeld
Prestatiedruk vanuit school of de ouders
Zelfstandigheid, loskomen van de ouders
3. Wat is het diathesis stress model?
Het diathesis-stress model stelt dat iedereen een bepaalde kwetsbaarheid in zich draagt
bij de ene persoon is deze kwetsbaarheid hoger dan bij iemand anders.
Deze kwetsbaarheid is de aanleg voor de stoornis.
Iemand met een hoge kwetsbaarheid: lage stress kan de drempel
overschrijden, waardoor er ziektesymptomen ontstaan.
Iemand met een lage kwetsbaarheid: alleen hele heftige stress zal leiden tot
ziektesymptomen
Bij kwetsbaarheid worden twee componenten onderscheiden:
Aangeboren kwetsbaarheid genetisch bepaald
