architectuur in context les 4:
interpretatie van het
Middeleeuws modernisme
1. etymologie en historische context
origine woord gotiek: pas achteraf gebruikt op architectuurcultuur
middeleeuwen
Vasari: 16e eeuw: schrijft Le Vite → overzicht architecten en kunstenaars,
komt plots middeleeuwen: heeft niets te vertellen omdat die periode als
minderwaardig beschouwt op architecturaal en cultureel vlak → had niets te
maken met architectuur en cultuur klassieke oudheid
kanttekening citaat: gotiek doet intrede → associeert met goten die mede
val WRR hebben bestendigd dus ook val klassieke cultuur
Gotiek betekent architecturaal: radicale breuk met erfenis antieke oudheid:
constructief, stijl, ideologisch zal het er niets meer mee te maken hebben
Brunnelleschi: 1430; spreekt over Lavori Moderni: beschouwt gotische
architectuur als moderne werken → nieuwe t.o.v. het oude.
Qua vormentaal afzetting aan gotiek, constructieve vernieuwing apprecieert
hij wel
Trachtenberg: hedendaagse historicus: stelt voor om begrip gotiek te
vervangen door Middeleeuws modernisme: radicale architecturale
vernieuwing die zich niet spiegelt aan K.O. (term gotiek negatieve bijklank
heeft, hij radicale vernieuwing naar voren wil schuiven)
Bouw koepel, in de spitsboogvorm w toegepast,
constructief gebruik van ribbenskelet
architectuur in context les 4: interpretatie van het Middeleeuws modernisme 1
, Firenze, Duomo Sta Maria Fiore, ca. 15e eeuw, Brunelleschi
Gotiek streeft naar een toenemende verticaliteit: steeds hoger bouwen
gepaard hiermee = wens om architectuur te dematerialiseren → constructieve
uitdaging waarop gewelfbouw geen antwoord kon bieden
12e eeuw: in Frankrijk, Domaine Royal: eerste experimenten met nieuwe
constructieve elementen die later als gotisch beschouwd worden
→ vandaar in de middeleeuwen spreken van de opus francigenum (oorsprong
in Frankrijk)
Vanuit FR zal internationaal verspreiden met gemeenschappelijke roots maar
nationale/regionale varianten
Eigentijdse bron ontstaan gotiek documenteert: teksten van Abt Suger
beschrijft goddelijke visioenen die hem sturen
→ was abt van St Denis: doping vorsten en begraafplaats, nauw verbonden
met religieuze instellingen
→ St Denis in 12e eeuw restauratie: vooruitstrevend naar meer hoogte → eerste
gotische architecturale vernieuwing: opgemerkt door Abt Suger en beschrijft
deze, en zijn goddelijke visioenen.
Gotiek in Frankrijk
Vroege Gotiek: 1150- 1200
Hoge Gotiek: 1200- 1330
Flamboyante stijl: 1330
Gotiek in Engeland
Henry Deux= Henry 2nd → zorgt voor verspreiding gotiek FR-> Engeland
in Engeland zal gotiek totaal andere evolutie hebben dan FR, maar ook
succesvol
Early English: 1150-1250
Early Decorated of Curvilinear: 1300
architectuur in context les 4: interpretatie van het Middeleeuws modernisme 2
, Perpendicular: 1330-1530
Gotiek in Zuidelijke Nederlanden
minder chronologische opdeling, maar regionaal
Maasgotiek: Prinsbisdom Lui, 13-16e eeuw
Scheldegotiek: bisdom Doornik en graafschap Vlaanderen, 13-16e eeuw
Brabantse Gotiek: Hertogdom Brabant (Mechelen), 13de-16de eeuw
Scholastiek: Sacraliteitsprincipe: theorie
waarom willen we streven naar meer hoogte? te maken met het wereldbeeld
neo-platonisme= nieuwe interpretatie van Plato
Neo-platonische opvatting, Thomas van Aquino
1. toestand van immateriële/ sacrale enkel bereiken via materiële/tastbare:
Materiali Manductione: alle materialen zijn voorafspiegelingen van
1. ideeënleer
2. Vera lux: God zelf
2. Wereld als boek: om de Schepping van God te begrijpen omdat het aardse
een voorspiegeling is van het hemelse
3. het aanschouwen van schoonheid: leidt geest naar goddelijke sferen
→ stond radicaal tov Bernardus die soberheid voorschreef om spirituele
toestand te bereiken
Sacraliteitsprincipe: architectuur
1. Gebouw: symbolische geladenheid: gotische kathedraal wordt een
voorafspiegeling van het Hemelse Jeruzalem
streeft naar hoogte
gedematerialiseerde architectuur van het licht (vera lux) die rijkdom v.h.
hemelse bestaan zal weerspiegelen in …
polychromie
architectuur in context les 4: interpretatie van het Middeleeuws modernisme 3
interpretatie van het
Middeleeuws modernisme
1. etymologie en historische context
origine woord gotiek: pas achteraf gebruikt op architectuurcultuur
middeleeuwen
Vasari: 16e eeuw: schrijft Le Vite → overzicht architecten en kunstenaars,
komt plots middeleeuwen: heeft niets te vertellen omdat die periode als
minderwaardig beschouwt op architecturaal en cultureel vlak → had niets te
maken met architectuur en cultuur klassieke oudheid
kanttekening citaat: gotiek doet intrede → associeert met goten die mede
val WRR hebben bestendigd dus ook val klassieke cultuur
Gotiek betekent architecturaal: radicale breuk met erfenis antieke oudheid:
constructief, stijl, ideologisch zal het er niets meer mee te maken hebben
Brunnelleschi: 1430; spreekt over Lavori Moderni: beschouwt gotische
architectuur als moderne werken → nieuwe t.o.v. het oude.
Qua vormentaal afzetting aan gotiek, constructieve vernieuwing apprecieert
hij wel
Trachtenberg: hedendaagse historicus: stelt voor om begrip gotiek te
vervangen door Middeleeuws modernisme: radicale architecturale
vernieuwing die zich niet spiegelt aan K.O. (term gotiek negatieve bijklank
heeft, hij radicale vernieuwing naar voren wil schuiven)
Bouw koepel, in de spitsboogvorm w toegepast,
constructief gebruik van ribbenskelet
architectuur in context les 4: interpretatie van het Middeleeuws modernisme 1
, Firenze, Duomo Sta Maria Fiore, ca. 15e eeuw, Brunelleschi
Gotiek streeft naar een toenemende verticaliteit: steeds hoger bouwen
gepaard hiermee = wens om architectuur te dematerialiseren → constructieve
uitdaging waarop gewelfbouw geen antwoord kon bieden
12e eeuw: in Frankrijk, Domaine Royal: eerste experimenten met nieuwe
constructieve elementen die later als gotisch beschouwd worden
→ vandaar in de middeleeuwen spreken van de opus francigenum (oorsprong
in Frankrijk)
Vanuit FR zal internationaal verspreiden met gemeenschappelijke roots maar
nationale/regionale varianten
Eigentijdse bron ontstaan gotiek documenteert: teksten van Abt Suger
beschrijft goddelijke visioenen die hem sturen
→ was abt van St Denis: doping vorsten en begraafplaats, nauw verbonden
met religieuze instellingen
→ St Denis in 12e eeuw restauratie: vooruitstrevend naar meer hoogte → eerste
gotische architecturale vernieuwing: opgemerkt door Abt Suger en beschrijft
deze, en zijn goddelijke visioenen.
Gotiek in Frankrijk
Vroege Gotiek: 1150- 1200
Hoge Gotiek: 1200- 1330
Flamboyante stijl: 1330
Gotiek in Engeland
Henry Deux= Henry 2nd → zorgt voor verspreiding gotiek FR-> Engeland
in Engeland zal gotiek totaal andere evolutie hebben dan FR, maar ook
succesvol
Early English: 1150-1250
Early Decorated of Curvilinear: 1300
architectuur in context les 4: interpretatie van het Middeleeuws modernisme 2
, Perpendicular: 1330-1530
Gotiek in Zuidelijke Nederlanden
minder chronologische opdeling, maar regionaal
Maasgotiek: Prinsbisdom Lui, 13-16e eeuw
Scheldegotiek: bisdom Doornik en graafschap Vlaanderen, 13-16e eeuw
Brabantse Gotiek: Hertogdom Brabant (Mechelen), 13de-16de eeuw
Scholastiek: Sacraliteitsprincipe: theorie
waarom willen we streven naar meer hoogte? te maken met het wereldbeeld
neo-platonisme= nieuwe interpretatie van Plato
Neo-platonische opvatting, Thomas van Aquino
1. toestand van immateriële/ sacrale enkel bereiken via materiële/tastbare:
Materiali Manductione: alle materialen zijn voorafspiegelingen van
1. ideeënleer
2. Vera lux: God zelf
2. Wereld als boek: om de Schepping van God te begrijpen omdat het aardse
een voorspiegeling is van het hemelse
3. het aanschouwen van schoonheid: leidt geest naar goddelijke sferen
→ stond radicaal tov Bernardus die soberheid voorschreef om spirituele
toestand te bereiken
Sacraliteitsprincipe: architectuur
1. Gebouw: symbolische geladenheid: gotische kathedraal wordt een
voorafspiegeling van het Hemelse Jeruzalem
streeft naar hoogte
gedematerialiseerde architectuur van het licht (vera lux) die rijkdom v.h.
hemelse bestaan zal weerspiegelen in …
polychromie
architectuur in context les 4: interpretatie van het Middeleeuws modernisme 3
