Samenvatting Burgerlijk
procesrecht
Inhoudsopgave
Week 1: Inleiding.......................................................................................................................................................1
Week 2: Grondbeginselen van het procesrecht........................................................................................................4
Week 3: Grondbeginselen II (partijautonomie en rechterlijke lijdelijkheid)............................................................9
Week 4: Procedure in eerste aanleg I.....................................................................................................................12
Week 5: Procedure in eerste aanleg II....................................................................................................................17
Week 6: Procedure in eerste aanleg III (kort geding).............................................................................................21
Week 7: Bewijs I......................................................................................................................................................28
Week 8: Bewijs II.....................................................................................................................................................33
Week 10: Executie en beslag I.................................................................................................................................36
Week 11: Executie en beslag II (conservatoir beslag).............................................................................................40
Week 12: Hoger beroep I........................................................................................................................................45
Week 13: Hoger beroep II.......................................................................................................................................48
,Week 1: Inleiding
Burgerlijk procesrecht:
- Programma “KEI”: Kwaliteit en Innovatie
- O.a. KEI-wetgeving en KEI-digitalisering
- Wet van 13 juli 2016 (Stb. 2016, 288); art. 30a-30q Rv-KEI en art. 111-113 Rv- KEI.
- Sinds 1 september 2017: digitale “KEI-procedures” bij rechtbanken Gelderland en Midden-Nederland
- Echter: inmiddels KEI-digitalisering stopgezet (Spoedwet, KEI, Stb. 2019, 241 en 247)
- Per 1 oktober 2019 weer overal “papieren” procedure, maar sommige bepalingen uit KEI-wetgeving
worden gehandhaafd/ingelast in het huidige wetboek BRv. Dit betreft met name de versterkte regierol
van de rechter en de mondelinge behandeling (komt in latere colleges aan bod)
- Verder: bij de Hoge Raad al wel een digitale procedure
- Voor feitenrechtspraak “reset” conform “Basisplan”
Belang van het vak:
- Goed procederen kan het verschil maken tussen recht hebben en recht krijgen
- Biedt middelen om bevoegdheden op grond van het materiële recht te verwezenlijken
- “Dienende functie”: dient er (dus) toe om vermogensrecht geldend te (kunnen) maken. Staat dus niet
op zichzelf!
- Beoogt daarbij een evenwicht te vinden tussen de belangen van eiser en verweerder (“fair trial”;
EVRM).
Bronnen burgerlijk procesrecht
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering bevat o.a. regeling voor:
Boek 1: Procedure (leidend tot rechterlijke beslissing)
Boek 2: Tenuitvoerlegging (executie van die beslissing)
Boek 3: Rechtspleging van onderscheiden aard
Boek 4: Arbitrage
Belang burgerlijk wetboek:
Daarnaast is van het burgerlijk wetboek van belang:
- Titel 3.10 BW: verhaalsrecht op goederen (i.v.m. executie)
- Titel 3.11 BW: rechtsvorderingen (o.m. reële executie en verjaring)
Art. 6 EVRM:
Een ieder heeft recht op een eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak binnen een redelijke termijn door
een onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke instantie en het vonnis moet in openbaar worden uitgesproken.
Hoofdbeginselen uit art. 6 EVRM:
- Onafhankelijke en onpartijdige rechter
- Hoor en wederhoor
- Openbaarheid
- Redelijke termijn
- Motivering
- Partij-autonomie
Wet op de Rechterlijke Organisatie:
- Rechtbank (eerste aanleg, ook kantonrechter)
- Gerechtshof (hoger beroep)
- Hoge Raad (cassatie)
1
, Procespartijen
Grondvorm civiele (vorderings)procedure
Driehoeksverhouding
Rechter
Eiser Verweerder
(pré-KEI: Gedaagde)
Eisers en gedaagden kunnen natuurlijke personen zijn maar ook rechtspersonen of samenwerkingsverbanden.
Eisers kunnen ook hun belangen bundelen. Dit zie je in zogenaamde massa-schadezaken.
DES-procedure
Deze procedure ging over een product wat op de markt kwam om miskramen te voorkomen, maar de dochters
die uit die moeders kwamen zijn vaak onvruchtbaar geworden en leiden aan andere gezondheidsklachten. Zij
hebben hun belangen gebundeld en traden samen op tegen de DES-producenten. Dit was nog erg complex, dus
mensen gingen nadenken over hoe je zo’n procedure kon leiden. Er worden nu regelmatig claimstichtingen
opgericht om zulke gebundelde belangen te behartigen.
Voegen en tussenkomst
Ook in de loop van de procedure kan het gebeuren dat er meerdere eisers aan bod komen; een partij kan zich
namelijk voegen in een procedure. Dit kan je doen wanneer je één van de partijen in de procedure wil steunen
en zelf ook een belang hebt bij de uitkomst. Je kan ook tussenkomen in een procedure. Dit doe je juist als twee
partijen ergens over procederen maar je een eigen belang daarbij hebt en dus geen van beide partijen wil
steunen.
Wat is het verschil tussen voegen en tussenkomen?
Als de belangen van één partij stroken met zijn eigen belang, kan hij zich aan diens zijde voegen om haar bij te
staan. Als hij er belang bij heeft op te treden tegen de stellingen van beide partijen, kan hij tussenkomen.
Vrijwaring
Een andere complicatie die zich kan voordoen is de vrijwaring. Een vrijwaringsprocedure is een bijzondere
procedure die parallel loopt met een hoofdprocedure. De procedure houdt in dat een gedaagde partij een
derde in een reeds aanhangige rechtszaak kan betrekken. Dit heet “in vrijwaring oproepen”. Het doel is om bij
een veroordeling direct de schade op de in vrijwaring opgeroepen derde te verhalen.
o Voorbeeld: de koper van een huis spreekt de verkoper aan op gebreken in het huis. De verkoper wordt
in de procedure betrokken, maar als het huis niet deugt zou de architect de fout hebben gemaakt. De
verkoper wil dan zijn schade terughalen op de architect. Je kan dan eerst de gehele procedure eerst
afwachten om te kijken of je als verkoper in het gelijkgesteld wordt, en dan vervolgens de architect
erop aanspreken. De architect kan dan zeggen dat je geen goed verweer hebt gevoerd.
Procesvertegenwoordiging
Hoofdregel: verplichte procesvertegenwoordiging (art. 79 lid 2 Rv)
Uitzondering: procederen bij kantonrechter (art. 79 lid 1 Rv)
Wanneer bij de kantonrechter? Zie hiervoor de absolute competentie van de kantonrechter (art. 93 Rv)
Absolute competentie: welke “soort” rechter?
- In eerste aanleg: rechtbank, sector civiel (art. 42 Wet RO) = hoofdregel
Uitzonderingen:
o Kantonrechter (art. 93 Rv): bevoegd in zaken die volgens de wet bij de kantonrechter
thuishoren, zoals arbeidszaken, huurzaken en zaken met een financieel belang tot € 25.000.
o Voorzieningenrechter: bevoegd bij bijvoorbeeld een kort geding (art. 254 e.v. Rv)
2
procesrecht
Inhoudsopgave
Week 1: Inleiding.......................................................................................................................................................1
Week 2: Grondbeginselen van het procesrecht........................................................................................................4
Week 3: Grondbeginselen II (partijautonomie en rechterlijke lijdelijkheid)............................................................9
Week 4: Procedure in eerste aanleg I.....................................................................................................................12
Week 5: Procedure in eerste aanleg II....................................................................................................................17
Week 6: Procedure in eerste aanleg III (kort geding).............................................................................................21
Week 7: Bewijs I......................................................................................................................................................28
Week 8: Bewijs II.....................................................................................................................................................33
Week 10: Executie en beslag I.................................................................................................................................36
Week 11: Executie en beslag II (conservatoir beslag).............................................................................................40
Week 12: Hoger beroep I........................................................................................................................................45
Week 13: Hoger beroep II.......................................................................................................................................48
,Week 1: Inleiding
Burgerlijk procesrecht:
- Programma “KEI”: Kwaliteit en Innovatie
- O.a. KEI-wetgeving en KEI-digitalisering
- Wet van 13 juli 2016 (Stb. 2016, 288); art. 30a-30q Rv-KEI en art. 111-113 Rv- KEI.
- Sinds 1 september 2017: digitale “KEI-procedures” bij rechtbanken Gelderland en Midden-Nederland
- Echter: inmiddels KEI-digitalisering stopgezet (Spoedwet, KEI, Stb. 2019, 241 en 247)
- Per 1 oktober 2019 weer overal “papieren” procedure, maar sommige bepalingen uit KEI-wetgeving
worden gehandhaafd/ingelast in het huidige wetboek BRv. Dit betreft met name de versterkte regierol
van de rechter en de mondelinge behandeling (komt in latere colleges aan bod)
- Verder: bij de Hoge Raad al wel een digitale procedure
- Voor feitenrechtspraak “reset” conform “Basisplan”
Belang van het vak:
- Goed procederen kan het verschil maken tussen recht hebben en recht krijgen
- Biedt middelen om bevoegdheden op grond van het materiële recht te verwezenlijken
- “Dienende functie”: dient er (dus) toe om vermogensrecht geldend te (kunnen) maken. Staat dus niet
op zichzelf!
- Beoogt daarbij een evenwicht te vinden tussen de belangen van eiser en verweerder (“fair trial”;
EVRM).
Bronnen burgerlijk procesrecht
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering bevat o.a. regeling voor:
Boek 1: Procedure (leidend tot rechterlijke beslissing)
Boek 2: Tenuitvoerlegging (executie van die beslissing)
Boek 3: Rechtspleging van onderscheiden aard
Boek 4: Arbitrage
Belang burgerlijk wetboek:
Daarnaast is van het burgerlijk wetboek van belang:
- Titel 3.10 BW: verhaalsrecht op goederen (i.v.m. executie)
- Titel 3.11 BW: rechtsvorderingen (o.m. reële executie en verjaring)
Art. 6 EVRM:
Een ieder heeft recht op een eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak binnen een redelijke termijn door
een onafhankelijke en onpartijdige rechterlijke instantie en het vonnis moet in openbaar worden uitgesproken.
Hoofdbeginselen uit art. 6 EVRM:
- Onafhankelijke en onpartijdige rechter
- Hoor en wederhoor
- Openbaarheid
- Redelijke termijn
- Motivering
- Partij-autonomie
Wet op de Rechterlijke Organisatie:
- Rechtbank (eerste aanleg, ook kantonrechter)
- Gerechtshof (hoger beroep)
- Hoge Raad (cassatie)
1
, Procespartijen
Grondvorm civiele (vorderings)procedure
Driehoeksverhouding
Rechter
Eiser Verweerder
(pré-KEI: Gedaagde)
Eisers en gedaagden kunnen natuurlijke personen zijn maar ook rechtspersonen of samenwerkingsverbanden.
Eisers kunnen ook hun belangen bundelen. Dit zie je in zogenaamde massa-schadezaken.
DES-procedure
Deze procedure ging over een product wat op de markt kwam om miskramen te voorkomen, maar de dochters
die uit die moeders kwamen zijn vaak onvruchtbaar geworden en leiden aan andere gezondheidsklachten. Zij
hebben hun belangen gebundeld en traden samen op tegen de DES-producenten. Dit was nog erg complex, dus
mensen gingen nadenken over hoe je zo’n procedure kon leiden. Er worden nu regelmatig claimstichtingen
opgericht om zulke gebundelde belangen te behartigen.
Voegen en tussenkomst
Ook in de loop van de procedure kan het gebeuren dat er meerdere eisers aan bod komen; een partij kan zich
namelijk voegen in een procedure. Dit kan je doen wanneer je één van de partijen in de procedure wil steunen
en zelf ook een belang hebt bij de uitkomst. Je kan ook tussenkomen in een procedure. Dit doe je juist als twee
partijen ergens over procederen maar je een eigen belang daarbij hebt en dus geen van beide partijen wil
steunen.
Wat is het verschil tussen voegen en tussenkomen?
Als de belangen van één partij stroken met zijn eigen belang, kan hij zich aan diens zijde voegen om haar bij te
staan. Als hij er belang bij heeft op te treden tegen de stellingen van beide partijen, kan hij tussenkomen.
Vrijwaring
Een andere complicatie die zich kan voordoen is de vrijwaring. Een vrijwaringsprocedure is een bijzondere
procedure die parallel loopt met een hoofdprocedure. De procedure houdt in dat een gedaagde partij een
derde in een reeds aanhangige rechtszaak kan betrekken. Dit heet “in vrijwaring oproepen”. Het doel is om bij
een veroordeling direct de schade op de in vrijwaring opgeroepen derde te verhalen.
o Voorbeeld: de koper van een huis spreekt de verkoper aan op gebreken in het huis. De verkoper wordt
in de procedure betrokken, maar als het huis niet deugt zou de architect de fout hebben gemaakt. De
verkoper wil dan zijn schade terughalen op de architect. Je kan dan eerst de gehele procedure eerst
afwachten om te kijken of je als verkoper in het gelijkgesteld wordt, en dan vervolgens de architect
erop aanspreken. De architect kan dan zeggen dat je geen goed verweer hebt gevoerd.
Procesvertegenwoordiging
Hoofdregel: verplichte procesvertegenwoordiging (art. 79 lid 2 Rv)
Uitzondering: procederen bij kantonrechter (art. 79 lid 1 Rv)
Wanneer bij de kantonrechter? Zie hiervoor de absolute competentie van de kantonrechter (art. 93 Rv)
Absolute competentie: welke “soort” rechter?
- In eerste aanleg: rechtbank, sector civiel (art. 42 Wet RO) = hoofdregel
Uitzonderingen:
o Kantonrechter (art. 93 Rv): bevoegd in zaken die volgens de wet bij de kantonrechter
thuishoren, zoals arbeidszaken, huurzaken en zaken met een financieel belang tot € 25.000.
o Voorzieningenrechter: bevoegd bij bijvoorbeeld een kort geding (art. 254 e.v. Rv)
2
