LPZ1: ABC-Handelingen
Inhoudsopgave
1 Infusie 3
1.1 Water- en elektrolytenevenwicht 3
1.1.1 Inleiding 3
1.1.2 Gestoorde vochtbalans 4
1.1.3 Handhaven vochtbalans 4
1.1.4 Elektrolyten, zuur/base, kristalloïden, colloïden 5
1.2 Aanwijzingen IV 6
1.3 Methoden 6
1.4 Toegangswegen 6
1.5 Infusie-oplossingen 7
1.5.1 Osmotische druk 7
1.5.2 Samenstelling van de oplossingen 8
2 Infusiemateriaal 9
2.1 Infusievloeistoffen 9
2.2 Infusieleidingen 10
2.3 Inbrengmateriaal 10
2.3.1 Naalden 10
2.3.2 Katheters 10
2.3.3 Perifeer veneuze katheter 10
2.4 Afsluitmogelijkheden 10
2.5 Schakelkranen 11
2.6 Infusieregelaars 11
3 Algemene aandachtspunten bij infusietherapie 12
3.1 Hygiëne, steriliteit en standaardisatie 12
3.2 Keuze prikplaats 12
3.3 Verblijfsduur van de katheter 12
3.4 Verzorging prikplaats en heveltest 13
4 Problemen en verwikkelingen 13
4.1 Lokale verwikkelingen 13
4.2 Systemische verwikkelingen 14
5 Theoretische inleiding 15
5.1 Juridische achtergrond 15
5.2 Anatomie en fysiologie 16
5.3 Terminologie 16
5.3.1 Enkele begrippen 16
5.3.2 Diuresestoornissen 16
5.3.3 Stoornissen mbt de mictie 16
5.3.4 Stoornissen mbt de urine 17
5.3.5 Stoornissen mbt de blaas 17
6 Onderzoeken van het urologisch stelsel 18
6.1 Inleiding 18
6.2 Administratie 18
6.3 Onderzoeken op urine 18
6.3.1 Controle van vers geloosde urine 18
1
, 6.3.2 Urinedebiet 18
6.3.3 Vochtbalans 18
6.3.4 Urinecultuur of bacteriologisch urineonderzoek 19
6.4 Onderzoeken ter hoogte van de nieren, blaas en de urinewegen 19
6.4.1 Niet-invasieve technieken 19
6.4.2 Invasieve technieken 19
7 Blaaskatheterisatie 20
7.1 Soorten blaaskatheterisatie 20
7.1.1 Eenmalige katheterisatie 20
7.1.2 Intermittente katheterisatie 20
7.1.3 Verblijfskatheter 20
7.1.4 Supra pubis sonde/ katheter 21
7.1.5 Blaastraining 21
7.2 Materialen 21
7.2.1 Keuze van de katheter 21
7.2.2 Urinecollector 22
7.2.3 Glijmiddel 22
7.2.4 Steriel water of NaCL 0,9% 22
7.2.5 Steriel water 22
7.2.6 Fixatiemateriaal 23
8 Zorg aan patiënten met urologische problemen 23
8.1 Observaties en algemeen voorkomende problemen op psychosociaal vlak 23
8.1.1 Schaamte 23
8.1.2 Angst voor pijn 23
8.1.3 Angst voor het onderzoek 23
8.1.4 Comfort 24
8.2 Observaties en algemeen voorkomende problemen op somatisch vlak 24
8.2.1 Anamnese en observatie 24
8.2.2 Interpreteren van observatiegegevens 24
8.2.3 Potentiële problemen 24
8.3 Algemene aandachtspunten 25
9 Wondzorg 26
9.1 Wondgenezing 26
9.1.1 Principe van de wondheling 26
9.1.2 De beïnvloedende factoren bij wondheling 26
9.2 Wondclassificatie 27
9.2.1 Classificatiesystemen 27
9.2.2 Wondzorgprincipes 28
9.3 Wondreiniging en –ontsmetting 29
9.3.1 Inleiding 29
9.3.2 Wondculturen 30
9.3.3 Ontsmettingsmiddelen 30
9.3.4 Het gebruik van een antibioticum 31
9.4 Postoperatieve wonddrainage 32
9.4.1 Benaming en soorten 32
2
,1 Infusie
1.1 Water- en elektrolytenevenwicht
1.1.1 Inleiding
A-handelingen: opdrachten
uitvoeren zonder toestemming
arts.
B1-handelingen: opdrachten
uitvoeren zonder medisch
voorschrift van arts
B2-handelingen:
opdrachten uitvoeren met
medisch voorschrift van
arts
C-handeling: opdrachten die door
de arts worden uitgevoerd
Via een infuus dien je kleine of grote hoeveelheden vocht, elektrolyten,
voedingstoffen of GM toe via een parenterale weg. Waarbij je als doel afwijkingen
in volume/samenstelling van pathologische gevolgen kan voorkomen/herstellen.
Lichaam = 40% vaste stof en 60% vocht → ¾ = intracellulair en ¼ = extracellulair →
(transcellulair = speeksel) en interstitieel en intravasculair(plasma)
1.1.1.1 Vloeistofbeweging in het lichaam
In de cellen:
• Diffusie:
o Van hoog naar laag geconcentreerd door een semipermeabele wand
tot wanneer de hoeveelheid partikels gelijk is aan de hoeveelheid
vloeistof
• Actief transport
o Moleculen gaan toch verschuiven va een lage naar
hoge concentratie door ATP
• Osmose
o Oplosmiddel gaat van een lage concentratie naar
een hoge concentratie → meer vocht langs 1 kant.
In het vasculaire systeem:
• Hydrostatische druk
o Het zorgt ervoor dat alles hun normale
samenstelling en druk kan behouden.
• Reabsorptie via albumine
3
, o Dit kan de bloeddruk lang in stand houden indien er te weinig
vocht aanwezig is → te kort aan albumine, vocht terug naar de
weefsels.
Fitsel = onnatuurlijke doorgang door bv-buikoperatie
Functies water:
• Oplosmiddel • Warmteregulatie
• Transportmiddel
Normale vochtbehoefte → 30-40 ml/kg
Normale diurese = 0,5 ml/kg/uur
1.1.2 Gestoorde vochtbalans
• Stoma • Maagsonde
• Brandwonden • Koorts
Dehydratatie = vochtbalans en aanvullen met vocht centraal veneuze druk
Overhydratatie = vochtbalans, oorzaak, diurese, dialyse (afvalstoffen en vocht uit bloed
halen)
1.1.3 Handhaven vochtbalans
Anamnese:
• Waterverlies? Oorzaak? • Dorst
• Hoeveelheid/samenstelling • Braken
voeding • Diarree
• Koorts
Vochtbalans → in en output
4
Inhoudsopgave
1 Infusie 3
1.1 Water- en elektrolytenevenwicht 3
1.1.1 Inleiding 3
1.1.2 Gestoorde vochtbalans 4
1.1.3 Handhaven vochtbalans 4
1.1.4 Elektrolyten, zuur/base, kristalloïden, colloïden 5
1.2 Aanwijzingen IV 6
1.3 Methoden 6
1.4 Toegangswegen 6
1.5 Infusie-oplossingen 7
1.5.1 Osmotische druk 7
1.5.2 Samenstelling van de oplossingen 8
2 Infusiemateriaal 9
2.1 Infusievloeistoffen 9
2.2 Infusieleidingen 10
2.3 Inbrengmateriaal 10
2.3.1 Naalden 10
2.3.2 Katheters 10
2.3.3 Perifeer veneuze katheter 10
2.4 Afsluitmogelijkheden 10
2.5 Schakelkranen 11
2.6 Infusieregelaars 11
3 Algemene aandachtspunten bij infusietherapie 12
3.1 Hygiëne, steriliteit en standaardisatie 12
3.2 Keuze prikplaats 12
3.3 Verblijfsduur van de katheter 12
3.4 Verzorging prikplaats en heveltest 13
4 Problemen en verwikkelingen 13
4.1 Lokale verwikkelingen 13
4.2 Systemische verwikkelingen 14
5 Theoretische inleiding 15
5.1 Juridische achtergrond 15
5.2 Anatomie en fysiologie 16
5.3 Terminologie 16
5.3.1 Enkele begrippen 16
5.3.2 Diuresestoornissen 16
5.3.3 Stoornissen mbt de mictie 16
5.3.4 Stoornissen mbt de urine 17
5.3.5 Stoornissen mbt de blaas 17
6 Onderzoeken van het urologisch stelsel 18
6.1 Inleiding 18
6.2 Administratie 18
6.3 Onderzoeken op urine 18
6.3.1 Controle van vers geloosde urine 18
1
, 6.3.2 Urinedebiet 18
6.3.3 Vochtbalans 18
6.3.4 Urinecultuur of bacteriologisch urineonderzoek 19
6.4 Onderzoeken ter hoogte van de nieren, blaas en de urinewegen 19
6.4.1 Niet-invasieve technieken 19
6.4.2 Invasieve technieken 19
7 Blaaskatheterisatie 20
7.1 Soorten blaaskatheterisatie 20
7.1.1 Eenmalige katheterisatie 20
7.1.2 Intermittente katheterisatie 20
7.1.3 Verblijfskatheter 20
7.1.4 Supra pubis sonde/ katheter 21
7.1.5 Blaastraining 21
7.2 Materialen 21
7.2.1 Keuze van de katheter 21
7.2.2 Urinecollector 22
7.2.3 Glijmiddel 22
7.2.4 Steriel water of NaCL 0,9% 22
7.2.5 Steriel water 22
7.2.6 Fixatiemateriaal 23
8 Zorg aan patiënten met urologische problemen 23
8.1 Observaties en algemeen voorkomende problemen op psychosociaal vlak 23
8.1.1 Schaamte 23
8.1.2 Angst voor pijn 23
8.1.3 Angst voor het onderzoek 23
8.1.4 Comfort 24
8.2 Observaties en algemeen voorkomende problemen op somatisch vlak 24
8.2.1 Anamnese en observatie 24
8.2.2 Interpreteren van observatiegegevens 24
8.2.3 Potentiële problemen 24
8.3 Algemene aandachtspunten 25
9 Wondzorg 26
9.1 Wondgenezing 26
9.1.1 Principe van de wondheling 26
9.1.2 De beïnvloedende factoren bij wondheling 26
9.2 Wondclassificatie 27
9.2.1 Classificatiesystemen 27
9.2.2 Wondzorgprincipes 28
9.3 Wondreiniging en –ontsmetting 29
9.3.1 Inleiding 29
9.3.2 Wondculturen 30
9.3.3 Ontsmettingsmiddelen 30
9.3.4 Het gebruik van een antibioticum 31
9.4 Postoperatieve wonddrainage 32
9.4.1 Benaming en soorten 32
2
,1 Infusie
1.1 Water- en elektrolytenevenwicht
1.1.1 Inleiding
A-handelingen: opdrachten
uitvoeren zonder toestemming
arts.
B1-handelingen: opdrachten
uitvoeren zonder medisch
voorschrift van arts
B2-handelingen:
opdrachten uitvoeren met
medisch voorschrift van
arts
C-handeling: opdrachten die door
de arts worden uitgevoerd
Via een infuus dien je kleine of grote hoeveelheden vocht, elektrolyten,
voedingstoffen of GM toe via een parenterale weg. Waarbij je als doel afwijkingen
in volume/samenstelling van pathologische gevolgen kan voorkomen/herstellen.
Lichaam = 40% vaste stof en 60% vocht → ¾ = intracellulair en ¼ = extracellulair →
(transcellulair = speeksel) en interstitieel en intravasculair(plasma)
1.1.1.1 Vloeistofbeweging in het lichaam
In de cellen:
• Diffusie:
o Van hoog naar laag geconcentreerd door een semipermeabele wand
tot wanneer de hoeveelheid partikels gelijk is aan de hoeveelheid
vloeistof
• Actief transport
o Moleculen gaan toch verschuiven va een lage naar
hoge concentratie door ATP
• Osmose
o Oplosmiddel gaat van een lage concentratie naar
een hoge concentratie → meer vocht langs 1 kant.
In het vasculaire systeem:
• Hydrostatische druk
o Het zorgt ervoor dat alles hun normale
samenstelling en druk kan behouden.
• Reabsorptie via albumine
3
, o Dit kan de bloeddruk lang in stand houden indien er te weinig
vocht aanwezig is → te kort aan albumine, vocht terug naar de
weefsels.
Fitsel = onnatuurlijke doorgang door bv-buikoperatie
Functies water:
• Oplosmiddel • Warmteregulatie
• Transportmiddel
Normale vochtbehoefte → 30-40 ml/kg
Normale diurese = 0,5 ml/kg/uur
1.1.2 Gestoorde vochtbalans
• Stoma • Maagsonde
• Brandwonden • Koorts
Dehydratatie = vochtbalans en aanvullen met vocht centraal veneuze druk
Overhydratatie = vochtbalans, oorzaak, diurese, dialyse (afvalstoffen en vocht uit bloed
halen)
1.1.3 Handhaven vochtbalans
Anamnese:
• Waterverlies? Oorzaak? • Dorst
• Hoeveelheid/samenstelling • Braken
voeding • Diarree
• Koorts
Vochtbalans → in en output
4
