Elena Meert Sociaal werk Semester 1
Politiek en beleid
(Syllabus + PP)
Online examen
1: Wat is politiek?
Politiek komt van Grieks politika = zaken in verband met een polis
Polis = stadstaten een geordende samenlevingsvorm gericht op autonomie en zelfbestuur
= een directe democratie = zelf keuzes maken
Voor Aristoteles de hoogste vorm van gemeenschap
Ontstaan: 3 stromen
1) Politiek als moreel streven:
De mens is lid van een polis
Volle ontplooiing komt door de deelname van een publieke zaak/ zelf keuzes te
maken
Goede leven enkel in een stadsstaat/ politieke gemeenschap vrije burgers
Besluit: politiek verwijst naar de zoektocht naar de goede samenleving, het nastreven
van het goede leven door deelname aan de publieke zaak in context van de polis.
2) Politiek als een techniek om macht te verwerven:
Macht is niet meer bij volk maar bij iemand (vorst, overheid…) = politieke daadkracht
Iemand nodig die beslissingen maakt voor de staat
Middelen nodig die onze staat beschermen tegen binnen- en buitenlandse vijanden
(Bv: het leger)
Besluit: Politiek verwijst hier naar het begrip ‘staat’ en de techniek om macht te
verwerken
3) Politiek als ideeën om de samenleving te organiseren:
Na Franse revolutie ontstaan verschillende nieuwe politieke stromingen
Besluit: Politiek gaat over tegenstellingen tussen verschillende ideeën over hoe de
samenleving moet georganiseerd worden.
Hoe zien we politiek nu?
1
,Elena Meert Sociaal werk Semester 1
Meta = te veel definities dus worden ze samengevoegd
Nu: 2 benaderingen:
1) Aspectbenadering:
Politiek is een aspect van de menselijke interactie/ een sociaal proces met macht en
besluitvorming in het oplossen van belangenconflicten en verdeling van schaarse
goederen
Dit is een brede benadering: overal aanwezig waar mensen samenleven
(jeugdbeweging, kerk, school, …)
• Ruimer dan politieke instellingen.
• Naar menselijke interacties en het functioneren van organisaties kunnen kijken
vanuit een politieke benadering.
Kenmerken: ongelijke verdelingen, machtsstrijd, welvaart, oplossen
belangenconflicten en het verdelen van schaarse goederen
Besluit: wie krijgt wat? Wanneer? En hoe? Geen organisatorisch verband
Bv: school: geld verdelen over klassen, belangenconflict: eerste leerjaar wil meer
voor activiteiten, 2e leerjaar meer voor interactie… iemand moet een besluit maken
2) Domeinbenadering:
Het studieveld van de politiek = een bepaalde set van instituties bv: de overheid
Smalle benadering/ afgebakende sfeer ( = de overheid): bepaalde instellingen,
organisaties die gespecialiseerd zijn in het besturen van de samenleving bv: regering,
parlement, …
Conflicten op niveau van de staat/ stad ook in gemeente
Enkel zichtbaar in afgebakken sfeer de staat
Nadruk op beleidskeuzes, proces besluitvorming en inhoud van beleid
Hoe komen we tot die beslissing?
• het zijn de politieke instellingen die besluiten nemen die bindend zijn voor de
samenleving.
• De afbakening van het territorium roept veel vragen op.
Besluit: de studie van de staat en besluitvormingsprocessen die bindend zijn voor de
samenleving
Het politiek systeem van Easton (minstens 2 examenvragen !!!!)
2
,Elena Meert Sociaal werk Semester 1
= Politiek als een maatschappij-omvattend systeem van het gezaghebbende toedelen van
materiële en immateriële waarden in de samenleving.
Politiek is niet omvatbaar, je moet van iemand of iets gezag hebben om dingen in te delen
Belangrijkste inzicht zijn politiek systeem
Doel realisatie van de bindende allocatie/ sluit aan bij systeemtheoretisch denken
Centraal de kringloopgedachte
De (im)materiële waarden zijn zaken die de gemeenschap waardevol vindt hieraan
schaarste zorgt voor conflicten
Dus: iemand die door de gemeenschap gezaghebbende wordt bepaald moet een beslissing
nemen waardoor de beslissing dan meestal wordt aanvaard
Bv: immateriële waarden corona: overheid kon ons niet meer veilig stellen, ouderen eerst
vaccin en woonzorgcentra sluiten
Gezaghebbende bij corona: wetenschappers (Marc van Ranst) wie vertrouwt de
gemeenschap? Wie kan die beslissing maken?
Zo ontstaat het systeem = bindende allocatie
Bindende allocatie = Rust in systeem dus overeenstemmen met output en eisen/ steun
• Iets of iemand, die als gezaghebbend wordt beschouwd door de gemeenschap, moet
hierover dus beslissingen nemen. In veel situaties is dat de overheid = het politiek
systeem = realisatie van een bindende allocatie.
Politiek is dan de bindende besluitvorming en acties door de overheid, waardoor die
verdeling door de meeste mensen in die samenleving de meeste tijd aanvaard worden.
Politiek binnen deze definiëring is ruimer dan die in de domeinbenadering omdat ook
organisaties zoals belangengroepen hieronder vallen, doch Easton bakent zelf af naar
beslissingen die gezaghebbend zijn voor de hele samenleving. De vraag blijft natuurlijk wat is
relevant voor de hele samenleving en wat niet? Wat is die samenleving eigenlijk en wie
behoort ertoe?
Politiek is hier ruimer dan bij domeinbenadering want ook belangengroepen behoren hierbij
De materiële en immateriële waarden zijn zaken die een gemeenschap waardevol vindt.
Evenwel door schaarste hieraan, ontstaan conflicten. Iets of iemand, die als gezaghebbend
wordt beschouwd door de gemeenschap, moet hierover dus beslissingen nemen. In veel
situaties is dat de overheid. Op die manier ontstaat het politiek systeem van Easton. Politiek
is dan de bindende besluitvorming en acties door de overheid, waardoor die verdeling door
de meeste mensen in die samenleving de meeste tijd aanvaard worden.
Schema:
3
, Elena Meert Sociaal werk Semester 1
Verduidelijking schema’s:
Input = eisen (wensen, behoeftes of vragen van de burgers of groepen) /steun (instemming
met heersende regels)
Eisen en steun worden vanuit de politiek hervormd naar handelingen maar enkel wat
mogelijk is en wanneer er niet te verschillende eisen zijn.
Het politiek systeem staat in relatie tot de omgeving. Het krijgt input uit de omgeving en
verwerkt die tot outputs. Er komt ook input van in het systeem (vb van parlementsleden).
Input kan bestaan uit eisen (signal input) , wensen of behoeften. Dit zijn vragen van burgers
of groepen om een politieke oplossing. Input kan in principe ook bestaan uit steun
(maintenance input), dit is een instemming met heersende regels. Het systeem kan niet
leven zonder minimale steun, maar ook verzet is normaal. Het politiek systeem reageert op
de omgeving, maar heeft maar een beperkte capaciteit én kan dus niet alle inputs
verwerken. Bovendien zijn inputs vaak onderling zeer verschillend. Als de eisen te
verschillend zijn, wordt van het politiek systeem het onmogelijke gevraagd. De verwerking
4
Politiek en beleid
(Syllabus + PP)
Online examen
1: Wat is politiek?
Politiek komt van Grieks politika = zaken in verband met een polis
Polis = stadstaten een geordende samenlevingsvorm gericht op autonomie en zelfbestuur
= een directe democratie = zelf keuzes maken
Voor Aristoteles de hoogste vorm van gemeenschap
Ontstaan: 3 stromen
1) Politiek als moreel streven:
De mens is lid van een polis
Volle ontplooiing komt door de deelname van een publieke zaak/ zelf keuzes te
maken
Goede leven enkel in een stadsstaat/ politieke gemeenschap vrije burgers
Besluit: politiek verwijst naar de zoektocht naar de goede samenleving, het nastreven
van het goede leven door deelname aan de publieke zaak in context van de polis.
2) Politiek als een techniek om macht te verwerven:
Macht is niet meer bij volk maar bij iemand (vorst, overheid…) = politieke daadkracht
Iemand nodig die beslissingen maakt voor de staat
Middelen nodig die onze staat beschermen tegen binnen- en buitenlandse vijanden
(Bv: het leger)
Besluit: Politiek verwijst hier naar het begrip ‘staat’ en de techniek om macht te
verwerken
3) Politiek als ideeën om de samenleving te organiseren:
Na Franse revolutie ontstaan verschillende nieuwe politieke stromingen
Besluit: Politiek gaat over tegenstellingen tussen verschillende ideeën over hoe de
samenleving moet georganiseerd worden.
Hoe zien we politiek nu?
1
,Elena Meert Sociaal werk Semester 1
Meta = te veel definities dus worden ze samengevoegd
Nu: 2 benaderingen:
1) Aspectbenadering:
Politiek is een aspect van de menselijke interactie/ een sociaal proces met macht en
besluitvorming in het oplossen van belangenconflicten en verdeling van schaarse
goederen
Dit is een brede benadering: overal aanwezig waar mensen samenleven
(jeugdbeweging, kerk, school, …)
• Ruimer dan politieke instellingen.
• Naar menselijke interacties en het functioneren van organisaties kunnen kijken
vanuit een politieke benadering.
Kenmerken: ongelijke verdelingen, machtsstrijd, welvaart, oplossen
belangenconflicten en het verdelen van schaarse goederen
Besluit: wie krijgt wat? Wanneer? En hoe? Geen organisatorisch verband
Bv: school: geld verdelen over klassen, belangenconflict: eerste leerjaar wil meer
voor activiteiten, 2e leerjaar meer voor interactie… iemand moet een besluit maken
2) Domeinbenadering:
Het studieveld van de politiek = een bepaalde set van instituties bv: de overheid
Smalle benadering/ afgebakende sfeer ( = de overheid): bepaalde instellingen,
organisaties die gespecialiseerd zijn in het besturen van de samenleving bv: regering,
parlement, …
Conflicten op niveau van de staat/ stad ook in gemeente
Enkel zichtbaar in afgebakken sfeer de staat
Nadruk op beleidskeuzes, proces besluitvorming en inhoud van beleid
Hoe komen we tot die beslissing?
• het zijn de politieke instellingen die besluiten nemen die bindend zijn voor de
samenleving.
• De afbakening van het territorium roept veel vragen op.
Besluit: de studie van de staat en besluitvormingsprocessen die bindend zijn voor de
samenleving
Het politiek systeem van Easton (minstens 2 examenvragen !!!!)
2
,Elena Meert Sociaal werk Semester 1
= Politiek als een maatschappij-omvattend systeem van het gezaghebbende toedelen van
materiële en immateriële waarden in de samenleving.
Politiek is niet omvatbaar, je moet van iemand of iets gezag hebben om dingen in te delen
Belangrijkste inzicht zijn politiek systeem
Doel realisatie van de bindende allocatie/ sluit aan bij systeemtheoretisch denken
Centraal de kringloopgedachte
De (im)materiële waarden zijn zaken die de gemeenschap waardevol vindt hieraan
schaarste zorgt voor conflicten
Dus: iemand die door de gemeenschap gezaghebbende wordt bepaald moet een beslissing
nemen waardoor de beslissing dan meestal wordt aanvaard
Bv: immateriële waarden corona: overheid kon ons niet meer veilig stellen, ouderen eerst
vaccin en woonzorgcentra sluiten
Gezaghebbende bij corona: wetenschappers (Marc van Ranst) wie vertrouwt de
gemeenschap? Wie kan die beslissing maken?
Zo ontstaat het systeem = bindende allocatie
Bindende allocatie = Rust in systeem dus overeenstemmen met output en eisen/ steun
• Iets of iemand, die als gezaghebbend wordt beschouwd door de gemeenschap, moet
hierover dus beslissingen nemen. In veel situaties is dat de overheid = het politiek
systeem = realisatie van een bindende allocatie.
Politiek is dan de bindende besluitvorming en acties door de overheid, waardoor die
verdeling door de meeste mensen in die samenleving de meeste tijd aanvaard worden.
Politiek binnen deze definiëring is ruimer dan die in de domeinbenadering omdat ook
organisaties zoals belangengroepen hieronder vallen, doch Easton bakent zelf af naar
beslissingen die gezaghebbend zijn voor de hele samenleving. De vraag blijft natuurlijk wat is
relevant voor de hele samenleving en wat niet? Wat is die samenleving eigenlijk en wie
behoort ertoe?
Politiek is hier ruimer dan bij domeinbenadering want ook belangengroepen behoren hierbij
De materiële en immateriële waarden zijn zaken die een gemeenschap waardevol vindt.
Evenwel door schaarste hieraan, ontstaan conflicten. Iets of iemand, die als gezaghebbend
wordt beschouwd door de gemeenschap, moet hierover dus beslissingen nemen. In veel
situaties is dat de overheid. Op die manier ontstaat het politiek systeem van Easton. Politiek
is dan de bindende besluitvorming en acties door de overheid, waardoor die verdeling door
de meeste mensen in die samenleving de meeste tijd aanvaard worden.
Schema:
3
, Elena Meert Sociaal werk Semester 1
Verduidelijking schema’s:
Input = eisen (wensen, behoeftes of vragen van de burgers of groepen) /steun (instemming
met heersende regels)
Eisen en steun worden vanuit de politiek hervormd naar handelingen maar enkel wat
mogelijk is en wanneer er niet te verschillende eisen zijn.
Het politiek systeem staat in relatie tot de omgeving. Het krijgt input uit de omgeving en
verwerkt die tot outputs. Er komt ook input van in het systeem (vb van parlementsleden).
Input kan bestaan uit eisen (signal input) , wensen of behoeften. Dit zijn vragen van burgers
of groepen om een politieke oplossing. Input kan in principe ook bestaan uit steun
(maintenance input), dit is een instemming met heersende regels. Het systeem kan niet
leven zonder minimale steun, maar ook verzet is normaal. Het politiek systeem reageert op
de omgeving, maar heeft maar een beperkte capaciteit én kan dus niet alle inputs
verwerken. Bovendien zijn inputs vaak onderling zeer verschillend. Als de eisen te
verschillend zijn, wordt van het politiek systeem het onmogelijke gevraagd. De verwerking
4
