Werkcollege 1 week 5
Opdracht 1.
In de werkgroep zullen we het onder andere hebben over de migratie van kunstenaars. Lees ter
voorbereiding ‘Het leven van Bartholomeus Spranger, uytnemende Schilder van Antwerpen’, uit
Het Schilder-boeck (Haarlem 1604) van Karel van Mander (zie course content week 5). Relateer
deze zeventiende-eeuwse tekst aan de eerder gelezen inleiding uit Netherlandish artists on the
move, 1400-1750 (Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek 63), 2014 (zie course content week 3). Let
daarbij met name op de verschillende locaties waar Spranger in zijn leven heeft gewerkt en zijn
motieven om naar deze locaties te trekken.
Waarom gaan kunstenaars weg uit hun eigen woonplaats? Pull- en push-factoren. Pull: daar waren
opdrachtgevers, daar was veel geld te verdienen, hij wil iets leren, hij wil beroemd worden en dat
bereik je alleen door erop uit te trekken en onder de aandacht te komen bij belangrijke, beroemde
opdrachtgevers. Dat zijn pull factoren. Push factoren: oorlog, plundering van Antwerpen.
Ze konden aan de hand van prenten van bestaande beroemde werken ook de Italiaanse werken
bestuderen. Zoals Madonna met de lange nek van Parmigianino, dat lijkt op Spranger bijvoorbeeld.
Manieristen in de Nederlanden: Cornelis van Haarlem, Goltzius, Karel van Mander. Deze mannen
waren ook allemaal in Rome geweest, maar een belangrijk onderdeel van de verspreiding van dit
soort werk is Spranger, die ook in Nederland is geweest nadat hij in Praag veel werk had gemaakt.
Deze kunstenaars willen Michelangelo overtreffen, ze kiezen allerlei onderwerpen uit de bijbel en de
oudheid waarbij ze dat soort naakten konden schilderen.
Zoiets vergelijkbaars gebeurt ook met de Utrechtse Caravaggisten. Zij nemen de stijl van Caravaggio
over naar aanleiding van wat Karel van Mander over hem schrijft, hij is namelijk heel lovend over
hem.
Opdracht 2.
In 1672 verscheen in Rome Pietro Bellori’s (1613-1696) Le Vite de’ pittori, scultori et architetti
moderni. Hieruit lezen we de Engelse vertalingen van de levens van Annibale Carracci (1560-1609)
en Michelangelo Merisi da Caravaggio (1573-1610) (zie course content week 5). Zoek bij het lezen
van de teksten en het beantwoorden van de vragen naar afbeeldingen van de door Bellori
genoemde kunstwerken. Bekijk de kunstwerken en bedenk hoe je Bellori’s karakterisering van het
werk van deze twee kunstenaars terugziet in de betreffende kunstwerken.
Carracci
1. Wat verstaat Bellori onder de term maniera?
Het is niet gebaseerd op de natuur, ze namen maniertjes aan waardoor ze het konden
weergeven, ze selecteerden de mooiste onderdeeltjes van de mens en gebruikten dat. Ze
ontwikkelden een maniertje en werkten volgens een bepaalde manier van schilderen, i.p.v.
dat ze werkten naar de natuur of naar de belangrijke voorbeelden uit de antieken.
2. Welke twee ‘stromingen’ ontwaarde Bellori in de kunst van zijn eigen tijd en hoe zou je die
kunnen karakteriseren?
Realism vs. imagination
3. Hoe verhoudt het werk van Annibale Carracci, zoals beschreven door Bellori, zich tot de
ontwikkeling van de kunst zoals die door Vasari is beschreven?
Vasari had het over het toppunt van de kunst met Michelangelo. Bellori schrijft dat Carracci
een aftakeling is vanaf dit toppunt. Zie eerste alinea van de tekst.
Caravaggio
4. Hoe omschrijft Bellori de werkwijze van Caravaggio?
Opdracht 1.
In de werkgroep zullen we het onder andere hebben over de migratie van kunstenaars. Lees ter
voorbereiding ‘Het leven van Bartholomeus Spranger, uytnemende Schilder van Antwerpen’, uit
Het Schilder-boeck (Haarlem 1604) van Karel van Mander (zie course content week 5). Relateer
deze zeventiende-eeuwse tekst aan de eerder gelezen inleiding uit Netherlandish artists on the
move, 1400-1750 (Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek 63), 2014 (zie course content week 3). Let
daarbij met name op de verschillende locaties waar Spranger in zijn leven heeft gewerkt en zijn
motieven om naar deze locaties te trekken.
Waarom gaan kunstenaars weg uit hun eigen woonplaats? Pull- en push-factoren. Pull: daar waren
opdrachtgevers, daar was veel geld te verdienen, hij wil iets leren, hij wil beroemd worden en dat
bereik je alleen door erop uit te trekken en onder de aandacht te komen bij belangrijke, beroemde
opdrachtgevers. Dat zijn pull factoren. Push factoren: oorlog, plundering van Antwerpen.
Ze konden aan de hand van prenten van bestaande beroemde werken ook de Italiaanse werken
bestuderen. Zoals Madonna met de lange nek van Parmigianino, dat lijkt op Spranger bijvoorbeeld.
Manieristen in de Nederlanden: Cornelis van Haarlem, Goltzius, Karel van Mander. Deze mannen
waren ook allemaal in Rome geweest, maar een belangrijk onderdeel van de verspreiding van dit
soort werk is Spranger, die ook in Nederland is geweest nadat hij in Praag veel werk had gemaakt.
Deze kunstenaars willen Michelangelo overtreffen, ze kiezen allerlei onderwerpen uit de bijbel en de
oudheid waarbij ze dat soort naakten konden schilderen.
Zoiets vergelijkbaars gebeurt ook met de Utrechtse Caravaggisten. Zij nemen de stijl van Caravaggio
over naar aanleiding van wat Karel van Mander over hem schrijft, hij is namelijk heel lovend over
hem.
Opdracht 2.
In 1672 verscheen in Rome Pietro Bellori’s (1613-1696) Le Vite de’ pittori, scultori et architetti
moderni. Hieruit lezen we de Engelse vertalingen van de levens van Annibale Carracci (1560-1609)
en Michelangelo Merisi da Caravaggio (1573-1610) (zie course content week 5). Zoek bij het lezen
van de teksten en het beantwoorden van de vragen naar afbeeldingen van de door Bellori
genoemde kunstwerken. Bekijk de kunstwerken en bedenk hoe je Bellori’s karakterisering van het
werk van deze twee kunstenaars terugziet in de betreffende kunstwerken.
Carracci
1. Wat verstaat Bellori onder de term maniera?
Het is niet gebaseerd op de natuur, ze namen maniertjes aan waardoor ze het konden
weergeven, ze selecteerden de mooiste onderdeeltjes van de mens en gebruikten dat. Ze
ontwikkelden een maniertje en werkten volgens een bepaalde manier van schilderen, i.p.v.
dat ze werkten naar de natuur of naar de belangrijke voorbeelden uit de antieken.
2. Welke twee ‘stromingen’ ontwaarde Bellori in de kunst van zijn eigen tijd en hoe zou je die
kunnen karakteriseren?
Realism vs. imagination
3. Hoe verhoudt het werk van Annibale Carracci, zoals beschreven door Bellori, zich tot de
ontwikkeling van de kunst zoals die door Vasari is beschreven?
Vasari had het over het toppunt van de kunst met Michelangelo. Bellori schrijft dat Carracci
een aftakeling is vanaf dit toppunt. Zie eerste alinea van de tekst.
Caravaggio
4. Hoe omschrijft Bellori de werkwijze van Caravaggio?
