Gouden Eeuwen – werkcollege 1
Ontdekking van de oudheid
We kijken naar een ruïne in Rome, een deel van het palatijn (?) het romeinse paleizen complex. Het is
er nog wel, maar het is grotendeels weg en in puin. Sommige gebouwen waren beter bewaard, en
kan je beter herkennen, zoals de Basilica van Constantijn. Dat was een rechtsgebouw, een markthal.
Het was een multifunctioneel gebouw. In de renaissance wisten ze dat niet, maar wisten ze wel dat
daar ergens de tempel van de vrede had gestaan, waardoor ze ervanuit gingen dat de basilica die
tempel was. Hierdoor ontstaan er misvattingen over vormen die zouden hebben bestaan in de
oudheid met bijbehorende functies.
Zo zijn er meer foute conclusies getrokken. Bijvoorbeeld het verhaal van Maecenas, zijn huis zou
ontdekt zijn, maar later werd ontdekt dat op die plek het badcomplex van keizer augustus gebouwd
is, maar in de renaissance dacht men dat dat gebouw een paleis van maecenas was, omdat ze
dachten dat een badhuis niet zo groot zou zijn geweest.
Die opvattingen sluipen er dan in, en zo ontstaan er zekerheden die niet kloppen. Ook dingen die je
denkt zeker te weten: keizer adrianus bouwde in zijn tijd, maar hiervoor stond er een tempel die
geweid was aan alle goden die was afgebrand en die adrianus opnieuw heeft laten bouwen. Wel
heeft hij de inscriptie die in het fries staat de naam van de bouwer van de eerste tempel gezet, in
plaats van zijn eigen naam in de tijd van wanneer het pantheon is gebouwd. Waarom is dit
belangrijk? Vitruvius schreef dit gebouw aan als een van de belangrijkste overgebleven dingen, maar
dat klopte dus niet: de datering was verkeerd, zat er 100 jaar naast. En heel veel mensen namen
vitruvius over wat dus foutief was. Met vitruvius dacht iedereen dus dat het wel klopte, maar
uiteindelijk kwamen ze erachter dat het niet klopte.
Het probleem lag m ook in de vertaling: hoe kom je erachter wat iets betekent als je die termen
alleen terug vind in teksten van schrijvers die niet over zulke gedetailleerde architectonische details
schrijven?
Ook het probleem was met vitruvius was dat hij verwees naar afbeeldingen die verloren zijn gegaan
bij het kopiëren, net als verkeerd vertaalde en overgenomen woorden. Hoe vaker je iets kopieert,
hoe minder het dicht bij de originele betekenis ligt.
Een ander voorbeeld is plinius. In een van zn brieven beschrijft hij een villa waar het prettig was om
je te begeven in de zomer. Voor architecten waren zijn brieven heel belangrijk voor hoe die dingen
eruit hebben gezien, maar ook heel onduidelijk.
Van de basilica van vitruvius zijn ook meerdere versies mogelijk. De versie van Fra Gioncondo was de
eerste, maar wel de slechtste. Hij had moeite met de termen.
Ook bij de villa van plinius: de D-vorm is langzaamaan een O-vorm geworden tijdens het vele
kopiëren.
Ontdekking van de oudheid
We kijken naar een ruïne in Rome, een deel van het palatijn (?) het romeinse paleizen complex. Het is
er nog wel, maar het is grotendeels weg en in puin. Sommige gebouwen waren beter bewaard, en
kan je beter herkennen, zoals de Basilica van Constantijn. Dat was een rechtsgebouw, een markthal.
Het was een multifunctioneel gebouw. In de renaissance wisten ze dat niet, maar wisten ze wel dat
daar ergens de tempel van de vrede had gestaan, waardoor ze ervanuit gingen dat de basilica die
tempel was. Hierdoor ontstaan er misvattingen over vormen die zouden hebben bestaan in de
oudheid met bijbehorende functies.
Zo zijn er meer foute conclusies getrokken. Bijvoorbeeld het verhaal van Maecenas, zijn huis zou
ontdekt zijn, maar later werd ontdekt dat op die plek het badcomplex van keizer augustus gebouwd
is, maar in de renaissance dacht men dat dat gebouw een paleis van maecenas was, omdat ze
dachten dat een badhuis niet zo groot zou zijn geweest.
Die opvattingen sluipen er dan in, en zo ontstaan er zekerheden die niet kloppen. Ook dingen die je
denkt zeker te weten: keizer adrianus bouwde in zijn tijd, maar hiervoor stond er een tempel die
geweid was aan alle goden die was afgebrand en die adrianus opnieuw heeft laten bouwen. Wel
heeft hij de inscriptie die in het fries staat de naam van de bouwer van de eerste tempel gezet, in
plaats van zijn eigen naam in de tijd van wanneer het pantheon is gebouwd. Waarom is dit
belangrijk? Vitruvius schreef dit gebouw aan als een van de belangrijkste overgebleven dingen, maar
dat klopte dus niet: de datering was verkeerd, zat er 100 jaar naast. En heel veel mensen namen
vitruvius over wat dus foutief was. Met vitruvius dacht iedereen dus dat het wel klopte, maar
uiteindelijk kwamen ze erachter dat het niet klopte.
Het probleem lag m ook in de vertaling: hoe kom je erachter wat iets betekent als je die termen
alleen terug vind in teksten van schrijvers die niet over zulke gedetailleerde architectonische details
schrijven?
Ook het probleem was met vitruvius was dat hij verwees naar afbeeldingen die verloren zijn gegaan
bij het kopiëren, net als verkeerd vertaalde en overgenomen woorden. Hoe vaker je iets kopieert,
hoe minder het dicht bij de originele betekenis ligt.
Een ander voorbeeld is plinius. In een van zn brieven beschrijft hij een villa waar het prettig was om
je te begeven in de zomer. Voor architecten waren zijn brieven heel belangrijk voor hoe die dingen
eruit hebben gezien, maar ook heel onduidelijk.
Van de basilica van vitruvius zijn ook meerdere versies mogelijk. De versie van Fra Gioncondo was de
eerste, maar wel de slechtste. Hij had moeite met de termen.
Ook bij de villa van plinius: de D-vorm is langzaamaan een O-vorm geworden tijdens het vele
kopiëren.
