Sociologie
, Sociologie
Mira Van Hove
Universiteit Antwerpen
2024-2025
,Inleiding
-> belangrijk om alles van de powerpoint te kennen
1. Op ontdekkingstocht door een bekend gebied?.............................................................. 4
1.1 Een beeld van een titel.................................................................................................. 4
1.1.1 Oorsprong.............................................................................................................4
1.1.2 Het speelveld........................................................................................................5
1.1.3 Positionaliteit en intersectionaliteit..................................................................... 5
1.2 Het dagelijkse leven door een sociologische lens......................................................... 5
1.2.1 Sociologische lens.................................................................................................5
1.2.2 Sociologische verbeelding - Wright Mills..............................................................5
1.2.3 Voorwaarden om de sociologische verbeelding te kunnen toepassen................ 6
1.2.4 Referentiekaders.................................................................................................. 6
1.2.5 Toepassing sociologische verbeelding.................................................................. 7
1.3 Een stap verder..............................................................................................................8
1.3.1 Echtscheiding........................................................................................................8
1.3.2 Zelfdoding.............................................................................................................9
1.3.3 Arbeid................................................................................................................... 9
1.4 een eerst definitie van sociologie..................................................................................9
2. De samenleving is een veld van tegengestelde krachten............................................... 10
2.1 Inleiding.......................................................................................................................10
2.1.1. Illustratie armoedebeleid:................................................................................. 10
2.1.2 Wicked problem:................................................................................................ 11
2.2 Individu en samenleving: een tweestrijd?...................................................................11
2.2.1 Vrijheid vs dwang............................................................................................... 12
2.1.2 Actor-Factor dilemma (klassiek debat)...............................................................13
2.1.3 Nature vs nurture............................................................................................... 14
2.3 De samenleving: een vat vol mogelijkheden en beperkingen..................................... 14
2.3.1 Soorten drempels............................................................................................... 14
2.4 solidariteit vs strijd...................................................................................................... 15
2.4.1 Solidariteit en cohesie........................................................................................ 15
2.4.2 Strijd en conflict..................................................................................................17
2.4.2.1 Perspectieven binnen de sociologie.......................................................... 17
2.4.2.2 Soorten conflicten..................................................................................... 18
2.4.2.3 Conflictcthantering.................................................................................... 18
2.5 Ongelijkheid versus gelijkheid..................................................................................... 19
3. Waarmee zijn sociologen bezig?................................................................................... 20
3.1 Inleiding - sociologie is een wetenschap..................................................................... 20
3.2 De sociologie, een wetenschap als (g)een ander........................................................ 20
, 3.2.1 Er is meer wetenschap onder de zon dan enkel natuurwetenschap..................21
3.3 Sociale feiten zijn dingen.............................................................................................23
3.3.1 Definitie sociale feiten........................................................................................23
3.3.2 Sociale feiten als hoofdrolspelers in de samenleving......................................... 23
3.3.3 Voorbeelden van ‘sociale feiten’........................................................................ 24
3.4 Sociologie is niet normatief......................................................................................... 24
3.5 Sociologie ontdekt en verruimt................................................................................... 25
3.6 De sociologie: een van de huizen op het plein van de samenleving, met verschillende
kamers en bijhorende ramen............................................................................................ 26
4. Blokken uit de sociologische blokkendoos.................................................................... 26
4.1 Inleiding.......................................................................................................................26
4.2 Sociaal handelen (Weber)........................................................................................... 26
4.2.1 Kenmerken Sociaal handelen............................................................................. 27
4.2.2 Kritiek op Weber.................................................................................................27
4.2.3 Weber: vier categorieën van sociaal handelen...................................................27
4.3 Interactie en communicatie.........................................................................................27
4.3.1 Interactie als waarneembaar handelen..............................................................27
4.3.2 Communicatie: Verbaal en niet-verbaal............................................................. 28
4.3.3 De impact van de sociale media op communicatie............................................ 29
4.4 Sociale relaties en posities, sociale rol en status.........................................................29
4.4.1. Sociale relaties...................................................................................................29
4.4.2. Sociale posities.................................................................................................. 30
4.4.3. Sociale status.....................................................................................................31
4.5 Sociale rol.................................................................................................................... 31
4.6 Rolattributen en statussymbolen................................................................................ 33
5. Een netwerk is geen groep - over diversiteit van samenlevingsverbanden.....................33
5.1 Inleiding.......................................................................................................................33
5.2 Sociale netwerken....................................................................................................... 33
5.2.1 Een sociaal netwerk is:....................................................................................... 34
5.2.2 Sociaal kapitaal................................................................................................... 34
5.2.3 Soorten sociale netwerken................................................................................. 34
5.2.4 Sociale netwerken - Kenmerken......................................................................... 35
5.2.5 De samenstelling van netwerken (van organisaties).......................................... 35
5.3 Groepen.......................................................................................................................36
5.3.1 Typologie van groepen....................................................................................... 36
5.3.2 Sociale categorie.................................................................................................36
5.3.3 Samenzijn........................................................................................................... 37
5.3.4 Primaire groepen................................................................................................37
5.3.5 Collectiviteit........................................................................................................38
, Sociologie
Mira Van Hove
Universiteit Antwerpen
2024-2025
,Inleiding
-> belangrijk om alles van de powerpoint te kennen
1. Op ontdekkingstocht door een bekend gebied?.............................................................. 4
1.1 Een beeld van een titel.................................................................................................. 4
1.1.1 Oorsprong.............................................................................................................4
1.1.2 Het speelveld........................................................................................................5
1.1.3 Positionaliteit en intersectionaliteit..................................................................... 5
1.2 Het dagelijkse leven door een sociologische lens......................................................... 5
1.2.1 Sociologische lens.................................................................................................5
1.2.2 Sociologische verbeelding - Wright Mills..............................................................5
1.2.3 Voorwaarden om de sociologische verbeelding te kunnen toepassen................ 6
1.2.4 Referentiekaders.................................................................................................. 6
1.2.5 Toepassing sociologische verbeelding.................................................................. 7
1.3 Een stap verder..............................................................................................................8
1.3.1 Echtscheiding........................................................................................................8
1.3.2 Zelfdoding.............................................................................................................9
1.3.3 Arbeid................................................................................................................... 9
1.4 een eerst definitie van sociologie..................................................................................9
2. De samenleving is een veld van tegengestelde krachten............................................... 10
2.1 Inleiding.......................................................................................................................10
2.1.1. Illustratie armoedebeleid:................................................................................. 10
2.1.2 Wicked problem:................................................................................................ 11
2.2 Individu en samenleving: een tweestrijd?...................................................................11
2.2.1 Vrijheid vs dwang............................................................................................... 12
2.1.2 Actor-Factor dilemma (klassiek debat)...............................................................13
2.1.3 Nature vs nurture............................................................................................... 14
2.3 De samenleving: een vat vol mogelijkheden en beperkingen..................................... 14
2.3.1 Soorten drempels............................................................................................... 14
2.4 solidariteit vs strijd...................................................................................................... 15
2.4.1 Solidariteit en cohesie........................................................................................ 15
2.4.2 Strijd en conflict..................................................................................................17
2.4.2.1 Perspectieven binnen de sociologie.......................................................... 17
2.4.2.2 Soorten conflicten..................................................................................... 18
2.4.2.3 Conflictcthantering.................................................................................... 18
2.5 Ongelijkheid versus gelijkheid..................................................................................... 19
3. Waarmee zijn sociologen bezig?................................................................................... 20
3.1 Inleiding - sociologie is een wetenschap..................................................................... 20
3.2 De sociologie, een wetenschap als (g)een ander........................................................ 20
, 3.2.1 Er is meer wetenschap onder de zon dan enkel natuurwetenschap..................21
3.3 Sociale feiten zijn dingen.............................................................................................23
3.3.1 Definitie sociale feiten........................................................................................23
3.3.2 Sociale feiten als hoofdrolspelers in de samenleving......................................... 23
3.3.3 Voorbeelden van ‘sociale feiten’........................................................................ 24
3.4 Sociologie is niet normatief......................................................................................... 24
3.5 Sociologie ontdekt en verruimt................................................................................... 25
3.6 De sociologie: een van de huizen op het plein van de samenleving, met verschillende
kamers en bijhorende ramen............................................................................................ 26
4. Blokken uit de sociologische blokkendoos.................................................................... 26
4.1 Inleiding.......................................................................................................................26
4.2 Sociaal handelen (Weber)........................................................................................... 26
4.2.1 Kenmerken Sociaal handelen............................................................................. 27
4.2.2 Kritiek op Weber.................................................................................................27
4.2.3 Weber: vier categorieën van sociaal handelen...................................................27
4.3 Interactie en communicatie.........................................................................................27
4.3.1 Interactie als waarneembaar handelen..............................................................27
4.3.2 Communicatie: Verbaal en niet-verbaal............................................................. 28
4.3.3 De impact van de sociale media op communicatie............................................ 29
4.4 Sociale relaties en posities, sociale rol en status.........................................................29
4.4.1. Sociale relaties...................................................................................................29
4.4.2. Sociale posities.................................................................................................. 30
4.4.3. Sociale status.....................................................................................................31
4.5 Sociale rol.................................................................................................................... 31
4.6 Rolattributen en statussymbolen................................................................................ 33
5. Een netwerk is geen groep - over diversiteit van samenlevingsverbanden.....................33
5.1 Inleiding.......................................................................................................................33
5.2 Sociale netwerken....................................................................................................... 33
5.2.1 Een sociaal netwerk is:....................................................................................... 34
5.2.2 Sociaal kapitaal................................................................................................... 34
5.2.3 Soorten sociale netwerken................................................................................. 34
5.2.4 Sociale netwerken - Kenmerken......................................................................... 35
5.2.5 De samenstelling van netwerken (van organisaties).......................................... 35
5.3 Groepen.......................................................................................................................36
5.3.1 Typologie van groepen....................................................................................... 36
5.3.2 Sociale categorie.................................................................................................36
5.3.3 Samenzijn........................................................................................................... 37
5.3.4 Primaire groepen................................................................................................37
5.3.5 Collectiviteit........................................................................................................38
