PATHOLOGIE UROLOGIE
Nefrologie = een subspecialisme van de inwendige geneeskunde dat zich
bezighoudt met de nierpathologie, waarbij medicamenteuze behandeling
of behandeling via dialyse de optie is.
Urologie= is een heelkundig discipline die zich richt op de pathologie van
de urinewegen van nier tot urethra (voor man en de vrouw) en de
mannelijke geslachtsorganen, waarbij chirurgie een optie van behandelen
is
Symptomen van nier- en urineweglijden
• Polyurie: verhoogde urineproductie (>2l/d)
o Polydipsie (zowel oorzaak als gevolg)
o Diuretica gebruik
o Chronisch nierfalen
o Diabetes mellitus
• Oligurie: verminderde urineproductie (<0,4l/d)
o Vb. deshydratatie
• Anurie: afwezige urineproductie
o Vb. acute nierinsufficiëntie
• Nycturie: ’s nachts opstaan om te wateren
o Polyurie
o Prostatisme
• Pollakisurie (frequency): frekwent plassen kleine hoeveelheden
(niet hetzelfde als polyurie)
o Vb. cystitis
• Urgency: plots en dringend moeten plassen, gevolg van
blaasirritatie
o Vb. cystitis
• Dysurie: pijn bij mictie
o Vb. cystitis
• Lendenpijn
o Vb. acute pyelonefritis, urolithiase
• Nierkoliek: zeer hevige koliekpijn in de lendenstreek, uitstralend
naar genitaliën
o VB. urolithiase
• Hematurie: bloed in urine
o Bv. Glomerulonefritis, blaastumor
• Urineretentie: geen volledige lediging blaas na plassen
, o Vb. benigne prostaathypertrofie (BPH)
• Zwakke straal en moeilijke start: wijzen op urethrale obstructie
o Vb. BPH
• Nadruppelen: urine blijft in de urethra achter na mictie
o Vb. urethradivertikel
• Incontinentie: onvrijwillig urineverlies
Onderzoeksmethoden in de urologie
1. Klinisch onderzoek
• Genitaal onderzoek
• Abdominaal onderzoek: aanwezigheid van globus
• Nierslagpijn
o DD/ lumbale (spier)pijn
• Rectaal toucher
2. Urineonderzoek
• Goede afname is essentieel!
• Man
o Gladde penis ontbloten (voorhuid naar achter
schuiven)
o Middelste deel urine opvangen
• Vrouw
o Labia spreiden met 1 hand
o Middelste deel urine opvangen
• Welke portie?
o Gewoon staal: enkel nuttig voor cytologisch onderzoek
o Eerste staal: bij de man belangrijk voor urethrale
afwijkingen (chlamydia infectie)
o Midstream: belang onderzoek blaas
o Urineportie na prostaatmassage: om
onstekingscomponent in de prostaat terug te vinden
• Kinderen: opvang urine als mogelijk (‘clean catch’/
‘midstream’) na reinigen met water, event. Plaszakje (meer
contaminatie)
• Alternatieven
o Blaaskatheterisatie
o Blaaspunctie: vrij agressief, CAVE hematurie
o Verblijfskatheter: langs de poort
• Verschillende onderzoeken
o Inspectie troebel à WBC
• Dipstick
2
, o Hematurie
o Proeïnurie
o Glucosurie
o Nitrieten à infectie (aanw.h. bacteriën)
o Zwangerschapstest
• Verschillende onderzoeken
o Sediment (na centrifugatie): RBC, WBC, cilinders
• Kweek à bij kinderen <12 jaar noodzakelijke vr D/
• Antibiogram
Bloedonderzoek
• Verschillende parameters correleren met nierfunctie
o Creatinine = afvalstof v/h spiermetabolisme à verwijderd
via urine
o Creatinineklaring (bloed+ 24u-urine) à vermogen niet om
bloed te zuiveren
o GFR= glomerulaire filtration rate (berekend uit bloed
creatinine + leeftijd + geslacht)
o Ureum = afbraakproduct eiwitten (lever)
• Verhoogd bloed creatinine bij
o Een ontsteking in de nier (glomerulonefritis, pyelonefritis)
t.g.v; een bacteriële infectie
o Beschadiging van niercellen door vergiftinging (inname
van een schadelijke stof) of als bijwerking van een
geneesmiddel
o Een auto-immuumziekte
o Als gevolg van processen die de afvoer van urine
hinderen: prostaatziekte, nierstenen
o Als gevolg van processen die de afvoer van urine hinderen
prostaatziekte, nierstenen
o Een verminderde doorbloeding van het nierweefsel (door
shock, uitdroging, hartfalen, vaatziekte en complicaties
van diabetes)
o Een tijdelijke verhoging treedt op bij spierbeschadiging,
vb. door trauma
• Verschillende parameters correleren met nierfunctie
o Electrolyten = aspecifiek
o Albumine à verlaagd door verlies
o Calcium / urinezuur à stenen
o PSA à prostaattumoren D/ en effect v R/
o …
Zaadstaal (semen, sperma)
3
Nefrologie = een subspecialisme van de inwendige geneeskunde dat zich
bezighoudt met de nierpathologie, waarbij medicamenteuze behandeling
of behandeling via dialyse de optie is.
Urologie= is een heelkundig discipline die zich richt op de pathologie van
de urinewegen van nier tot urethra (voor man en de vrouw) en de
mannelijke geslachtsorganen, waarbij chirurgie een optie van behandelen
is
Symptomen van nier- en urineweglijden
• Polyurie: verhoogde urineproductie (>2l/d)
o Polydipsie (zowel oorzaak als gevolg)
o Diuretica gebruik
o Chronisch nierfalen
o Diabetes mellitus
• Oligurie: verminderde urineproductie (<0,4l/d)
o Vb. deshydratatie
• Anurie: afwezige urineproductie
o Vb. acute nierinsufficiëntie
• Nycturie: ’s nachts opstaan om te wateren
o Polyurie
o Prostatisme
• Pollakisurie (frequency): frekwent plassen kleine hoeveelheden
(niet hetzelfde als polyurie)
o Vb. cystitis
• Urgency: plots en dringend moeten plassen, gevolg van
blaasirritatie
o Vb. cystitis
• Dysurie: pijn bij mictie
o Vb. cystitis
• Lendenpijn
o Vb. acute pyelonefritis, urolithiase
• Nierkoliek: zeer hevige koliekpijn in de lendenstreek, uitstralend
naar genitaliën
o VB. urolithiase
• Hematurie: bloed in urine
o Bv. Glomerulonefritis, blaastumor
• Urineretentie: geen volledige lediging blaas na plassen
, o Vb. benigne prostaathypertrofie (BPH)
• Zwakke straal en moeilijke start: wijzen op urethrale obstructie
o Vb. BPH
• Nadruppelen: urine blijft in de urethra achter na mictie
o Vb. urethradivertikel
• Incontinentie: onvrijwillig urineverlies
Onderzoeksmethoden in de urologie
1. Klinisch onderzoek
• Genitaal onderzoek
• Abdominaal onderzoek: aanwezigheid van globus
• Nierslagpijn
o DD/ lumbale (spier)pijn
• Rectaal toucher
2. Urineonderzoek
• Goede afname is essentieel!
• Man
o Gladde penis ontbloten (voorhuid naar achter
schuiven)
o Middelste deel urine opvangen
• Vrouw
o Labia spreiden met 1 hand
o Middelste deel urine opvangen
• Welke portie?
o Gewoon staal: enkel nuttig voor cytologisch onderzoek
o Eerste staal: bij de man belangrijk voor urethrale
afwijkingen (chlamydia infectie)
o Midstream: belang onderzoek blaas
o Urineportie na prostaatmassage: om
onstekingscomponent in de prostaat terug te vinden
• Kinderen: opvang urine als mogelijk (‘clean catch’/
‘midstream’) na reinigen met water, event. Plaszakje (meer
contaminatie)
• Alternatieven
o Blaaskatheterisatie
o Blaaspunctie: vrij agressief, CAVE hematurie
o Verblijfskatheter: langs de poort
• Verschillende onderzoeken
o Inspectie troebel à WBC
• Dipstick
2
, o Hematurie
o Proeïnurie
o Glucosurie
o Nitrieten à infectie (aanw.h. bacteriën)
o Zwangerschapstest
• Verschillende onderzoeken
o Sediment (na centrifugatie): RBC, WBC, cilinders
• Kweek à bij kinderen <12 jaar noodzakelijke vr D/
• Antibiogram
Bloedonderzoek
• Verschillende parameters correleren met nierfunctie
o Creatinine = afvalstof v/h spiermetabolisme à verwijderd
via urine
o Creatinineklaring (bloed+ 24u-urine) à vermogen niet om
bloed te zuiveren
o GFR= glomerulaire filtration rate (berekend uit bloed
creatinine + leeftijd + geslacht)
o Ureum = afbraakproduct eiwitten (lever)
• Verhoogd bloed creatinine bij
o Een ontsteking in de nier (glomerulonefritis, pyelonefritis)
t.g.v; een bacteriële infectie
o Beschadiging van niercellen door vergiftinging (inname
van een schadelijke stof) of als bijwerking van een
geneesmiddel
o Een auto-immuumziekte
o Als gevolg van processen die de afvoer van urine
hinderen: prostaatziekte, nierstenen
o Als gevolg van processen die de afvoer van urine hinderen
prostaatziekte, nierstenen
o Een verminderde doorbloeding van het nierweefsel (door
shock, uitdroging, hartfalen, vaatziekte en complicaties
van diabetes)
o Een tijdelijke verhoging treedt op bij spierbeschadiging,
vb. door trauma
• Verschillende parameters correleren met nierfunctie
o Electrolyten = aspecifiek
o Albumine à verlaagd door verlies
o Calcium / urinezuur à stenen
o PSA à prostaattumoren D/ en effect v R/
o …
Zaadstaal (semen, sperma)
3
