Inhoudsopgave
HOORCOLLEGES ANATOMIE ......................................................................................................... 2
HOORCOLLEGE 2 ANATOMIE......................................................................................................... 9
HOORCOLLEGE 3: NEUROLOGIE .................................................................................................. 18
HOORCOLLEGE 4: DE HUID EN THERMOBALANS .......................................................................... 23
HOORCOLLEGE 5: CIRCULATIE EN BLOED ..................................................................................... 28
HOORCOLLEGE 6: DIGESTIVUS .................................................................................................... 38
HOORCOLLEGE 7: VOCHTBALANS ................................................................................................ 51
HOORCOLLEGE 8: EMBRYOLOGIE ................................................................................................ 61
HOORCOLLEGE 9: AFWEERSYSTEEM ............................................................................................ 68
HOORCOLLEGE 10: RESPIRATIE ................................................................................................... 73
RESPONSIECOLLEGE.................................................................................................................... 80
,Hoorcolleges Celbioogie
Celbiologie: 7 september 2020
Een cel is het kleinste onderdeel van een organisme dat als levend wordt beschouwd. Het is
de kleinste verzameling van iets dat als levend wordt beschouwd.
- Leven is orde versus chaos
- Reproductie: voortplanten
- Groei en ontwikkeling:
- Metabolisme: stofwisseling
- Homeostase: dynamisch evenwicht
- Evolutionaire adaptatie
Cellen, weefsels en organen
- Cellen
- Eenvoudig weefsel: met een soort cellen
- Samengestelde weefsels: bijvoorbeeld nierschors.
Bindweefselcellen
- Orgaan: paar weefsels bij elkaar kunnen orgaan vormen
zoals bijvoorbeeld de nier
- Systeem: verschillende organen vormen een
orgaansysteem
Cellen zijn basiseenheden van het lichaam. Cellen zijn onderverdeeld op basis van
differentiatie. In iedere cel zit hetzelfde DNA.
Stamcellen zijn cellen die zich specialiseren in
verschillende soorten cellen (differentiatie). In het
volwassen lichaam zitten niet veel stamcellen meer.
2 soorten cellen in de natuur
- Eucaryotische cellen: Hoger organismes zoals e
mens. Interne membranen, organellen, hoge
graad van organisatie met een celkern.
- Prokaryoten cellen: lagere organismen zoals
bacteriën. DNA los in cytoplasma, geen interne
membranen en geen organellen waarbij de
organisatie laag is.
→ Een duidelijk verschil is dat de prokaryotische cel
geen celkern en geen organellen heeft ook een flagel
(om mee voort te bewegen). De Eucaryotische cel mist
een celwand.
Eukaryotische cellen
, 1. Het celmembraan omkapseld alle functionele
componenten, beschermt en isoleert het milieu tegen
externe factoren. Het kapsel is een dubbele fosfolipide
laag: Hydrofiele laag en hydrofobe laag.
2. Cytoplasma is het binnenste gedeelte van de cel en is
een zeer dynamisch deel.
3. Organellen: Specifiek onderdeel van de cel met
een speciale functie.
A. Celkern: Hier ligt 99% van het DNA
opgeslagen
B. Nucleolus: kernlichaampje is een organel
waarin het RNA wordt aangemaakt
C. Mitochondriën: Energie toevoegen en
productie van de cel in ATP (adominie
trifosfaat) middels de citroenzuurcyclus.
Mitochondriën heeft een zijn eigen DNA,
dit erf je van je moeder via X-chromosoom.
D. Ribosoom en endoplasmatisch reticulum:
Eiwitproductie aan de hand van de
informatie uit de celkern. Zorgt voor
transport van eiwitten naar Golgicomplex.
E. Golgi-complex of apparaat: De eiwitten
worden omgebouwd en opgeslagen waarna bepaald wordt waar ze heen moeten
F. Lysosomen: Verteren van eiwitten en van buiten afkomstig afval. Hier komen
aminozuren vrij die eventueel kunnen worden hergebruikt.
G. Peroxisomen: Verwijderen van schadelijke producten en in het bijzonder
waterstofperoxide (H2O2) een soort vrije radicalen.
Celdeling
Mitose: het delen van cellen waarbij twee exacte kopieën ontstaan
G1: Toename eiwit en cytoplasma
S. Eerst wordt een kopie gemaakt van het DNA.
G2: eiwitten die specifiek nodig zijn voor een celdeling
G0: rust
Gg: einde van de cel
,DNA
Erfelijk materiaal en is opgebouwd uit
nucleotiden (stikstofbasen). Dit bestaat uit:
Fosfaatgroep, desoxyribose en bas met N
atoom.
- A staat altijd tegenover T
- G staat altijd tegenover C
DNA zit in niet delende lichaamscellen en in
lange losliggende draden. Een menselijke cel
bevat 46 gepaarde nucleotideketens.
1 DNA molecuul is 1 chromosoom.
Y chromosoom is erg klein en er ligt weinig
op.
Mitose
Dit gebeurt in fases.
- Profase: I II III
- Metafase: IV
- Anafase: V en VI
- Telofase: VII en VIII
→ DNA is al vermenigvuldigd. Resultaat is twee
idenieke cellen.
Profase
Vorming van spoelfiguur (micortibuli), het
kernmembraan verdwijnt (DNA komt los in de cel).
Spiralisatie (DNA wordt opgerold tot X vormig
chromosoom) en aanhechting middels centromeer (X
vorm).
Metafase
Microtibuli slepen de chromosomen naar het
midden. Alle centromeren liggen in het evenaarsvlak
(midden verticaal).
Anafase
Centromeren breken. Microtibuli trekken de
chromatiden uit elkaar en worde
zusterchromosomen
Telofase
De cel strekt nog verder en er wordt een celkern gevormd rond chromosomen.
, Meiose
Celdeling van geslachtscellen. Dit gebeurt in twee fasen: 1e meiotische fase en 2e meiotische
fase. Aan het einde 4 haploïde cellen. Vanuit 1 cel krijg je 4 cellen.
1e meiotische deling
Tijdens de profase gaan de chromosomen DNA stukjes uitwisselen: crossing over. Voor
optimale genetische variatie. Ook welke kant de chromosomen op gaan van de cel is een
toevalsproces. Uitkomst: Twee dochtercellen met twee verschillende genetische codes.
2e meiotische deling
Dit lijkt wel op de mitose. Anafase worden de twee zustercellen van elkaar gescheiden
Een willekeurige mix van ouderlijk DNA met dus 23 chromosomen per cel.
Voor de toets: in principe alleen wat in het boek staat. Het boek is leidend.
Bijv. in welke cel wordt ATP geproduceerd.
Histologie: weefselleer
1. Dekweefsel (eptiheel)
2. Bindweefsel en steunweefsel
HOORCOLLEGES ANATOMIE ......................................................................................................... 2
HOORCOLLEGE 2 ANATOMIE......................................................................................................... 9
HOORCOLLEGE 3: NEUROLOGIE .................................................................................................. 18
HOORCOLLEGE 4: DE HUID EN THERMOBALANS .......................................................................... 23
HOORCOLLEGE 5: CIRCULATIE EN BLOED ..................................................................................... 28
HOORCOLLEGE 6: DIGESTIVUS .................................................................................................... 38
HOORCOLLEGE 7: VOCHTBALANS ................................................................................................ 51
HOORCOLLEGE 8: EMBRYOLOGIE ................................................................................................ 61
HOORCOLLEGE 9: AFWEERSYSTEEM ............................................................................................ 68
HOORCOLLEGE 10: RESPIRATIE ................................................................................................... 73
RESPONSIECOLLEGE.................................................................................................................... 80
,Hoorcolleges Celbioogie
Celbiologie: 7 september 2020
Een cel is het kleinste onderdeel van een organisme dat als levend wordt beschouwd. Het is
de kleinste verzameling van iets dat als levend wordt beschouwd.
- Leven is orde versus chaos
- Reproductie: voortplanten
- Groei en ontwikkeling:
- Metabolisme: stofwisseling
- Homeostase: dynamisch evenwicht
- Evolutionaire adaptatie
Cellen, weefsels en organen
- Cellen
- Eenvoudig weefsel: met een soort cellen
- Samengestelde weefsels: bijvoorbeeld nierschors.
Bindweefselcellen
- Orgaan: paar weefsels bij elkaar kunnen orgaan vormen
zoals bijvoorbeeld de nier
- Systeem: verschillende organen vormen een
orgaansysteem
Cellen zijn basiseenheden van het lichaam. Cellen zijn onderverdeeld op basis van
differentiatie. In iedere cel zit hetzelfde DNA.
Stamcellen zijn cellen die zich specialiseren in
verschillende soorten cellen (differentiatie). In het
volwassen lichaam zitten niet veel stamcellen meer.
2 soorten cellen in de natuur
- Eucaryotische cellen: Hoger organismes zoals e
mens. Interne membranen, organellen, hoge
graad van organisatie met een celkern.
- Prokaryoten cellen: lagere organismen zoals
bacteriën. DNA los in cytoplasma, geen interne
membranen en geen organellen waarbij de
organisatie laag is.
→ Een duidelijk verschil is dat de prokaryotische cel
geen celkern en geen organellen heeft ook een flagel
(om mee voort te bewegen). De Eucaryotische cel mist
een celwand.
Eukaryotische cellen
, 1. Het celmembraan omkapseld alle functionele
componenten, beschermt en isoleert het milieu tegen
externe factoren. Het kapsel is een dubbele fosfolipide
laag: Hydrofiele laag en hydrofobe laag.
2. Cytoplasma is het binnenste gedeelte van de cel en is
een zeer dynamisch deel.
3. Organellen: Specifiek onderdeel van de cel met
een speciale functie.
A. Celkern: Hier ligt 99% van het DNA
opgeslagen
B. Nucleolus: kernlichaampje is een organel
waarin het RNA wordt aangemaakt
C. Mitochondriën: Energie toevoegen en
productie van de cel in ATP (adominie
trifosfaat) middels de citroenzuurcyclus.
Mitochondriën heeft een zijn eigen DNA,
dit erf je van je moeder via X-chromosoom.
D. Ribosoom en endoplasmatisch reticulum:
Eiwitproductie aan de hand van de
informatie uit de celkern. Zorgt voor
transport van eiwitten naar Golgicomplex.
E. Golgi-complex of apparaat: De eiwitten
worden omgebouwd en opgeslagen waarna bepaald wordt waar ze heen moeten
F. Lysosomen: Verteren van eiwitten en van buiten afkomstig afval. Hier komen
aminozuren vrij die eventueel kunnen worden hergebruikt.
G. Peroxisomen: Verwijderen van schadelijke producten en in het bijzonder
waterstofperoxide (H2O2) een soort vrije radicalen.
Celdeling
Mitose: het delen van cellen waarbij twee exacte kopieën ontstaan
G1: Toename eiwit en cytoplasma
S. Eerst wordt een kopie gemaakt van het DNA.
G2: eiwitten die specifiek nodig zijn voor een celdeling
G0: rust
Gg: einde van de cel
,DNA
Erfelijk materiaal en is opgebouwd uit
nucleotiden (stikstofbasen). Dit bestaat uit:
Fosfaatgroep, desoxyribose en bas met N
atoom.
- A staat altijd tegenover T
- G staat altijd tegenover C
DNA zit in niet delende lichaamscellen en in
lange losliggende draden. Een menselijke cel
bevat 46 gepaarde nucleotideketens.
1 DNA molecuul is 1 chromosoom.
Y chromosoom is erg klein en er ligt weinig
op.
Mitose
Dit gebeurt in fases.
- Profase: I II III
- Metafase: IV
- Anafase: V en VI
- Telofase: VII en VIII
→ DNA is al vermenigvuldigd. Resultaat is twee
idenieke cellen.
Profase
Vorming van spoelfiguur (micortibuli), het
kernmembraan verdwijnt (DNA komt los in de cel).
Spiralisatie (DNA wordt opgerold tot X vormig
chromosoom) en aanhechting middels centromeer (X
vorm).
Metafase
Microtibuli slepen de chromosomen naar het
midden. Alle centromeren liggen in het evenaarsvlak
(midden verticaal).
Anafase
Centromeren breken. Microtibuli trekken de
chromatiden uit elkaar en worde
zusterchromosomen
Telofase
De cel strekt nog verder en er wordt een celkern gevormd rond chromosomen.
, Meiose
Celdeling van geslachtscellen. Dit gebeurt in twee fasen: 1e meiotische fase en 2e meiotische
fase. Aan het einde 4 haploïde cellen. Vanuit 1 cel krijg je 4 cellen.
1e meiotische deling
Tijdens de profase gaan de chromosomen DNA stukjes uitwisselen: crossing over. Voor
optimale genetische variatie. Ook welke kant de chromosomen op gaan van de cel is een
toevalsproces. Uitkomst: Twee dochtercellen met twee verschillende genetische codes.
2e meiotische deling
Dit lijkt wel op de mitose. Anafase worden de twee zustercellen van elkaar gescheiden
Een willekeurige mix van ouderlijk DNA met dus 23 chromosomen per cel.
Voor de toets: in principe alleen wat in het boek staat. Het boek is leidend.
Bijv. in welke cel wordt ATP geproduceerd.
Histologie: weefselleer
1. Dekweefsel (eptiheel)
2. Bindweefsel en steunweefsel
