Samenvatting HC: Familierecht

HC 27: Familierecht

1. Begrippen
Natuurlijke persoon
 Alle mensen  alleen mensen  alleen levende mensen
o Levende mensen?
 Nood aan juridische identificatie voor deelname aan het rechtsverkeer
o Deelname aan het rechtsverkeer?  vereiste van bekwaamheid – rechts- en
handelingsbekwaamheid (infra)
o Identiteit? Wordt gevormd door o.a. afstamming + naam + voornaam + woonplaats +
geslacht (infra)

Rechtspersoon
 Fictieve persoon
 Organisatie van personen en goederen die een juridische zelfstandige entiteit vormt
o Juridische constructie  eigen identiteit
o Identiteit? Verschillende vormen: vzw, bv, nv
o Identiteit? Wordt gevormd door ondernemingsnummer + maatschappelijke zetel +
uitbatingszetels
o Vereiste van bekwaamheid – rechts- en handelingsbekwaamheid
o RP kan goederen verwerven, vervreemden en is aansprakelijk voor handelingen

2. Begin van de natuurlijke persoon
Verwekking en geboorte
Verwekking
 Rechtsfeit (vs. rechtshandeling?)
o Innesteling van het embryo in de baarmoeder met oog op zwangerschap
 Embryo ≠ natuurlijke persoon
 Wanneer sprake van verwekking?  weerlegbaar vermoeden
o Wettelijk vermoeden dat verwekking van kind tussen de 300ste en 180ste dag voor
geboortedag gebeurt
 Wanneer dan rechtspersoonlijkheid? Geboorte: levend en levensvatbaar!
o OPGELET ‘Levend’ vs. ‘levensvatbaar’
o MAAR! ‘Retroactieve rechtspersoonlijkheid’ (infra)
 Wanneer dan rechtspersoonlijkheid? Geboorte: levend en levensvatbaar! (vervolg) - Retroactieve
rechtspersoonlijkheid
o Erfenis en schenkingen (artt. 725 en 906 B.W.)
 Verwekte kind kan erven en begunstigde zijn van schenkingen
 Voorwaarde: levend en levensvatbaar geboren worden (+ in het voordeel van het
kind)
o Wrongful life-vorderingen (Handboek p. 40-41)
 Buitenland
 Zaak Peruche – Frankrijk, 2000
 Zaak Kelly – Nederland, 2005
 België
 Hof van Cassatie – wrongful life vs. wrongful birth
o Abortuswet: beperkte bescherming aan het ongeboren leven (recht op leven)

Geboorte
 Start van rechtspersoonlijkheid (supra)
 Geen rechtsbegrip, bedoeld wordt: bevalling
o Niet als zodanig voldoende om als persoon erkend te worden
o Bijkomende voorwaarden hiertoe? (supra)
 Administratieve Verplichtingen
o Kennisgeving
o Geboorteaangifte
o Elektronische kennisgeving en aangifte is mogelijk
 E-Healthplatform: samenwerking diensten burgerlijke stand en actoren
gezondheidszorg

, Identificatie van de natuurlijke persoon
Naam
 Sinds 1974 verplichting
 Rechtssubjecten moeten identificeerbaar zijn voor het recht
 ‘Zonder juridische identiteit besta je niet voor het recht’
 D.m.v. naam:
o Onderscheiden van anderen
o Erkenning als individu met rechten en plichten

Familienaam
 Voorheen: kind automatisch familienaam vader
 Wetswijziging sinds 1 juni 2014 → Principe nu = 4 mogelijkheden
o Naam vader
o Naam moeder
o Naam vader + moeder
o Naam moeder + vader
→ Ouders niet akkoord: naam vader MAAR! GwH: ‘discriminerend’ DUS sinds 1.01.2017:
naam vader & moeder in alfabetische volgorde
o Meerderheid: familienaam van vader (ook bij onenigheid of afwezigheid van keuze)
o Keuze geldt voor alle gemeenschappelijke kinderen!
o Adoptie: familienaam adoptant
o Huwelijk wijzigt hier niets aan
 Wijziging niet eenvoudig (ernstige reden vereist)
 Wat als?
 Vader vraag wijziging aan van familienaam
o Wat met de familienaam van zijn reeds geboren kinderen? Alle kinderen moeten in de
aanvraag vermeld worden. Bij toekenning wijziging zullen de namen vd kinderen mee
wijzigen
o Wat met de familienaam van zijn toekomstige / ongeboren kinderen? Zijn toekomstige
kinderen zullen automatisch de nieuwe familienaam krijgen

Voornaam
 Ter onderscheiding binnen een groep met dezelfde familienaam
 Verplicht opgenomen in geboorteakte
 Principe = vrije keuze
o Keuze wordt gemaakt door ouders kind (of burgerlijke stand)
o Beperkingen! Geen schade of verwarring
 Wijziging voornaam steeds mogelijk
o Geen aantoning wettig belang vereist
o Volgen van een administratieve procedure: wet van 18.06.18!
 Bevoegdheidsoverdracht Minister van Justitie → Ambtenaar BS

Geslacht
 Mannelijk of vrouwelijk;
 Vaststelling aan de hand van fysieke, sociale en psychologische criteria is doorgaans eenvoudig;
 Toegekend in de geboorteakte op verklaring geneesheer/vroedkundige
 Problemen zijn wel mogelijk voor interseksuelen en transseksuelen :
o Interseksuelen : personen met een tegenstrijdigheid in hun fysieke geslachtskenmerken;
o Transseksuelen/genderdisfunctie : psychologisch een ander geslacht dan de fysieke
kenmerken doen uitschijnen.
 Transgenderwet 25.06.2017 : mensen die overtuigd zijn dat hun genderidentiteit niet
overeenstemt met het geslacht dat hen bij de geboorte werd toegeschreven, kunnen
hun geboorteakte laten aanpassen. De eigen overtuiging volstaat, een medische
ingreep is niet vereist.

Woonplaats en verblijfplaats
 Woonplaats: verschillende definities binnen het recht
o Burgerlijk recht: plaats waar iemand het centrum van zijn belangen heeft
o Gerechtelijk recht: plaats waar betrokkene is ingeschreven in de bevolkingsregisters als
hebbende daar zijn hoofdverblijfplaats