samenvatting Statistiek (schijf 2)

Statistiek
Hoofdstuk 0: inleiding
Statistiek :

 Verzamelen en bestuderen van numerieke gegevens om vervolgens conclusies te trekken uit
deze data.
 Opsporen van verbanden/samenhang tussen variabelen.
 Nagaan of veranderingen in een onafhankelijke variabele ook veranderingen in de
afhankelijke variabele veroorzaken.
 Een kritische evaluatie van cijfers is nodig!
 Representatieve steekproef is noodzakelijk!

Tips voor een kritische evaluatie van de cijfers:

 Identificeer doel en populatie van het onderzoek
 Ga na wie de bron is
 Analyseer de steekproefmethode
 Controleer de gebruikte variabelen
 Ga na of de grafieken de gegevens eerlijk weergeven zodat conclusies gerechtvaardigd zijn
 Controleer of de conclusies beantwoorden aan het doel van de studie, zijn ze betekenisvol en
zijn ze bruikbaar/relevant

Hoofdstuk 1: inleidende begrippen
1. Vaste begrippen

Populatie = de verzameling van alle relevante elementen (mensen, gezinnen, producten, kiezers,
aandelen, …) waarop het statistisch onderzoek betrekking heeft en waarover (kwantitatieve)
uitspraken worden gedaan

Steekproef = een gedeelte (een trekking) van de populatie = representatieve deelverzameling van de
populatie

Element = de objecten of personen in de populatie die worden gebruikt.
Variabele = grootheid waarvan de waarde tijdens een experiment of bij een enquête kan worden
vastgesteld. Het kenmerk dat men bestudeert.

 Numerieke variabelen = kwantitatief
o Kunnen geteld of gemeten worden.
o Voorbeelden: lengte, gewicht
 Discrete variabele = de gegevens zijn het resultaat van een telling.
Vb. het aantal kinderen in een gezin
 Continue variabele = de gegevens zijn het resultaat van een meting
Vb. De lichaamslengte van een volwassen persoon
De gemiddelde dagtemperatuur
De levensduur van een gloeilamp
Het nettogewicht van een doos waspoeder
 Vaak discontinu in theorie, maar continu behandeld of
gerapporteerd !!!


1

, Bv. Hoeveel kinderen heeft 1 gezin = discreet of discontinu, maar in
gemiddelden –over alle gezinnen heen- spreekt men over 1,6 kind (= continu)
 Categorische ( of niet-numeriek) variabelen = kwalitatief
o Worden op een niet-numerieke wijze uitgedrukt.
 Vb. kleur ogen, aard van de klacht, geslacht, provincie, …
o De waarden die deze variabelen kunnen aannemen, kunnen beschouwd worden als
"labels" die een naam geven aan een bepaalde categorie objecten uit de populatie.
 Vb. X = de kleur van een wagen
X = merknaam van de soort koffie die je gewoonlijk aankoopt
X = geslacht van een persoon

2. Onafhankelijke (X) en afhankelijke variabele (Y)
 X op Y
 Oorzaak – gevolg
o Bv. Is Geslacht (X) van belang op gamen (Y)?
Provincie (X) op oordeel over nmbs (Y) ?
Lengte (X) van belang op gewicht (Y) ?
Aantal suikers/snoep per dag (X) op aandachtsspan(Y) ?
Geslacht en provincie en koffie (X) op productiviteit(Y) ?

3. Meetniveaus van data
 Nominaal = identiteit (= of ≠)
o bv kleur auto, geslacht, nationaliteit,
lievelingsgerecht
→ Kenmerk wordt gecodeerd
Bv. Welke kleur heeft uw wagen ?
1 grijs
2 blauw
3 rood
4 zwart
 Ordinaal = rangorde (> < = ≠)
o Het antwoord is nog steeds een woord maar er zit een zekere rangorde in
Bv. Hoe tevreden was je van je reis? Hoeveel keer per maand ga je naar supermarkt?
→ ranggetallen & rangkenmerken
Hoe vaak woon je een eucharistieviering bij ?
1 dagelijks
2 wekelijks (of meermaals per week, maar niet dagelijks)
3 maandelijks (of meermaals per maand, maar niet wekelijks)
4 enkel bij speciale gelegenheden (uitvaart, doopsel,..) en/of kerkelijke
feesten(Kerstmis)
5 nooit
 Interval = vaste meeteenheid (verschil tussen 5 en 4 is even groot als tussen 3 en 2)
o Een getal maar je kan er nog niet mee rekenen (wel + & -)
Bv. jaartal, IQ, °C
Een 5 of 6 puntenschaal: intervallen tussen de scores en binnen de scores zijn even
groot 1 2 3 4 5
 Ratio = vast nulpunt (4 is 2x groter dan 2)
o En je kan er op vermenigvuldigen en met delen.
Bv. inkomen, lengte, resultaat op een test



2

, 4. Beschrijvende-vergelijkende-verklarende statistiek
 Beschrijvende
o Ordenen, bewerken, samenvatten en voorstellen van verzamelde gegevens
 Tabellen en grafieken
 Kengetallen: o.a. gemiddelde, mediaan, range …
o Eerste analyse
o De gegevens worden dus letterlijk "beschreven" a.d.h.v. een beperkt aantal
typerende parameters.
 Vergelijkende & verklarende
o Uitspraken over een heel grote groep gegevens (de populatie) gebaseerd op
meetresultaten van een relatief klein deel gegevens (staal - steekproef) uit deze
grote groep.
o De steekproef moet representatief (betrouwbaar) zijn voor de populatie!
o Keuze van de steekproef is zeer belangrijk!
o Voldoende aantal gegevens is nodig!

5. Werken met Excel
 Statistische functies
 Matrix functies
 Gegevenanalyses functies
 Grafieken (taart, kolom, lijn, staat, scatter = spreidingsdiagram met trendlijn)

6. Tips voor het examen
Theorievragen:

 Wat is een populatie – steekproef (zelf een definitie geven en/of herkennen uit een case)
 Wat is een numerieke variabele (of kwantitatieve) (zelf een definitie geven en/of herkennen)
 Wat is een discrete variabele – wat een continue (zelf een definitie geven en/of herkennen)
 Wat is een kwalitatieve – kwantitatieve variabele (provincie = … lengte = ...) (zelf een definitie
geven en/of herkennen)
 De meetniveaus kennen (zelf een definitie geven en/of herkennen)



3