Hoofdstuk 1: Informatiesystemen, strategie & IT-governance
1.1. Wat is een IS?
Motivatie – “Waarom hebben we IT nodig?”
IT tegenwoordig overal, wordt gebruikt voor alles: beheren van je studentenaccount, communicatie, …
IT wordt een cruciaal onderdeel van het DNA van het bedrijf, denk aan marketing & logistiek
Bedrijven staan ook voortdurend onder druk v digitale disruption
→ nieuwe IT-ontwikkelingen, nieuwe soorten IT-technologie die veel mogelijkheden bieden
Bedrijven worden gedwongen om te innoveren
Technologieën en processen worden alleen maar geavanceerder
- E-business: online verkoop van producten
- Logistiek en postbedrijven die pakjes leveren aan de klanten
Bedrijven waar er geleidelijke invoering is van nieuwe digitale technologieën
Een bedrijf tegenwoordig heeft 2 soorten mensen: IT-mensen & zakenmensen, marketingmensen, human
resources-mensen, operationele logistieke mensen
➔ Vaak communicatiekloof tussen beide soorten mensen & om concurrentievoordeel te behalen moet
deze kloof sluiten = business IT alignment
➔ Business en IT moeten op elkaar afgestemd zijn, ze mogen niet werken als afzonderlijke silo's in een
organisatie
Voorbeelden:
o Analytics (Amazon, Netflix): ze werken met een aanbeveling systeem met goed gerichte
aanbevelingen zoals films & boeken
o Internet of Things
o Telematica (gebruikt dr verzekeringsmaatschappijen): controleer je rijgedrag & bepaald op
basis hiervan je prijs
o Moocall: sensoren voor zwangere koeien
o Drones (verzekering, bosonderhoud, pakketbezorging): tegen verzekeringsfraude, drones nemen
foto’s vd huizen
o Zelfrijdende auto's
o Deepfake: kan beelden, foto’s & audios maken (gevaarlijk want kan iedereen “alles doen zeggen”)
Conclusie:
Iedereen moet betrokken zijn bij IT & van IT weten
We hebben mensen nodig met geweldige IT-capaciteiten in bedrijven vooral in ons tijdperk van
digitalisering, automatisering en kunstmatige intelligentie (AI)
1
,Bedrijfsinformatiesystemen
I. Informatie
Gegevens/data = ruwe waargenomen feiten van gebeurtenissen zoals zakelijke transacties, symbolen,
getallen, …
Informatie = verwerkte gegevens die nuttig zijn voor het besluitvormingsproces; gegevens zijn bouwstenen
van informatie → geeft context: wat, waar, wie, wanneer
Kennis = het vermogen om bepaalde taken uit te voeren door gegevens te combineren met eigen
informatie en ervaring
gegevens = punten (zonder context, op 20/50?)
informatie = geslaagd of niet geslaagd
kennis = wanneer je een verband zien vb. Studenten met hoge cijfers op BIS hebben meestal ook hoge
cijfers op AMIS
bij gegevens heb je altijd context nodig vb. 50109
→ is dit een datum 5/01/09? Of een postcode? Of een bedrag € 50,109?
Metadata = gegevens over gegevens
Vb. “productienummer” → metagegevens: numeriek, tussen 1 & 9999
Taggebaseerde taal die wordt gebruikt om metadata te beschrijven: XML (eXtensible Markup Language)
In deze taal kan de gebruiker zijn eigen tags definiëren vb. <year> … </year> & <type> … </type>
HTML wordt gebruikt voor de visualisatie vd gegevens & XML focust zich op de inhoud
Doel: om de gegevens begrijpelijker maken voor mensen en computers
II. Systeem
"Een systeem is een verzameling elementen. Deze elementen zijn gerelateerd aan elkaar en mogelijk aan
elementen uit het discoursuniversum en zijn verbonden voor een specifiek doel."
Vb. bank = systeem met regels, klanten, de overheid als universum
2
, Elementen = fysieke objecten, energetische eenheden, biologische eenheden, ...
Relaties = fysieke relaties, logische relaties, oorzaak-gevolg relaties, ...
Doeleinden = levering van diensten, productie van afgewerkte goederen, het verkrijgen van winst, …
Voorbeeld: verkeersysteem
- Elementen: voertuigen, voetgangers, bestuurders, wetgeving, rijstroken, verkeersborden
- Relaties: afstanden tssn steden, toegelaten snelheid in relatie tot de specifieke plaats
- Doeleinden: optimalisering van de verkeersdoorstroming, maximalisering van de veiligheid
→beschrijving is afhankelijk vh doel vb. politie focust zich op de veiligheid, autobestuurder wil op locatie op
tijd aankomen
Input = gegevens, materialen, werknemers
Milieu = universum vh systeem
III. Bedrijfsinformatiesysteem
Bedrijfssysteem Bedrijfsinformatiesysteem
output
= proces
input
= milieu
Bedrijfsinformatiesystem = “verzameling gerelateerde componenten voor het verzamelen, zoeken,
verwerken, opslaan en verspreiden van informatie ter ondersteuning van de coördinatie en controle van
het besluitvormingsproces binnen een organisatie (bedrijf, overheid, non-profitorganisatie, ...)”
→ gegevens → verwerkte gegevens → doe iets met de verwerkte gegevens of kennis dat eruit komt
Business IT alignment
- BIS gebruiken om bedrijfsdoelstellingen te realiseren zoals winst, marktaandeel
- integreert IT in de strategie, missie en doelen van het bedrijf
3
, Soorten bedrijfsinformatiesystemen Niveaus van besluitvorming
Strategische niveau LT- beslissingen
Vb. fusies &
overnames
Tactische niveau MLT – beslissingen
Project beheer
Vb. nieuw product
ontwerpen
Operationele niveau KT – beslissingen
Onmiddellijke
resultaten
Vb. dagelijks inkopen
functionele gebieden
o Sales & marketing: order verwerking, prijzen, voorspellingen
o Manufacturing & production: proces beheer, planning, maken ve nieuw product
o Finance & accounting: registeren v financiele transacties, KT budgeteren, LT plannen
o Human Resources: aanwervingen & ontslag, verdeling van salarissen, personeelsbehoefte plannen
Operationele informatiesystemen
Kenmerken:
- Processen: goed gestructureerd – als een routine
- Beslissingen: op KT, weinig onzekerheid
- Gebruikers: bedienden, kassiers, verkoop assistenten
- Vereiste informatie: makkelijk te bepalen, goed gestructureerd & afkomstig uit het bedrijf
Voorbeelden:
✓ Online Transaction Processing Systems (OLTP)
Met verschillenden soorten:
Point of Sales (POS) system → supermarket
Order entry system → Amazon, Diliveroo
Financial transaction system → credit card betalingen, PayPal
✓ Enterprise Resource Planning (ERP)
= een informatiesysteem voor coördinatie vd organisatie & integratie vd bedrijfsprocessen
→ ”off the self” (kant & klaar) modules
4
1.1. Wat is een IS?
Motivatie – “Waarom hebben we IT nodig?”
IT tegenwoordig overal, wordt gebruikt voor alles: beheren van je studentenaccount, communicatie, …
IT wordt een cruciaal onderdeel van het DNA van het bedrijf, denk aan marketing & logistiek
Bedrijven staan ook voortdurend onder druk v digitale disruption
→ nieuwe IT-ontwikkelingen, nieuwe soorten IT-technologie die veel mogelijkheden bieden
Bedrijven worden gedwongen om te innoveren
Technologieën en processen worden alleen maar geavanceerder
- E-business: online verkoop van producten
- Logistiek en postbedrijven die pakjes leveren aan de klanten
Bedrijven waar er geleidelijke invoering is van nieuwe digitale technologieën
Een bedrijf tegenwoordig heeft 2 soorten mensen: IT-mensen & zakenmensen, marketingmensen, human
resources-mensen, operationele logistieke mensen
➔ Vaak communicatiekloof tussen beide soorten mensen & om concurrentievoordeel te behalen moet
deze kloof sluiten = business IT alignment
➔ Business en IT moeten op elkaar afgestemd zijn, ze mogen niet werken als afzonderlijke silo's in een
organisatie
Voorbeelden:
o Analytics (Amazon, Netflix): ze werken met een aanbeveling systeem met goed gerichte
aanbevelingen zoals films & boeken
o Internet of Things
o Telematica (gebruikt dr verzekeringsmaatschappijen): controleer je rijgedrag & bepaald op
basis hiervan je prijs
o Moocall: sensoren voor zwangere koeien
o Drones (verzekering, bosonderhoud, pakketbezorging): tegen verzekeringsfraude, drones nemen
foto’s vd huizen
o Zelfrijdende auto's
o Deepfake: kan beelden, foto’s & audios maken (gevaarlijk want kan iedereen “alles doen zeggen”)
Conclusie:
Iedereen moet betrokken zijn bij IT & van IT weten
We hebben mensen nodig met geweldige IT-capaciteiten in bedrijven vooral in ons tijdperk van
digitalisering, automatisering en kunstmatige intelligentie (AI)
1
,Bedrijfsinformatiesystemen
I. Informatie
Gegevens/data = ruwe waargenomen feiten van gebeurtenissen zoals zakelijke transacties, symbolen,
getallen, …
Informatie = verwerkte gegevens die nuttig zijn voor het besluitvormingsproces; gegevens zijn bouwstenen
van informatie → geeft context: wat, waar, wie, wanneer
Kennis = het vermogen om bepaalde taken uit te voeren door gegevens te combineren met eigen
informatie en ervaring
gegevens = punten (zonder context, op 20/50?)
informatie = geslaagd of niet geslaagd
kennis = wanneer je een verband zien vb. Studenten met hoge cijfers op BIS hebben meestal ook hoge
cijfers op AMIS
bij gegevens heb je altijd context nodig vb. 50109
→ is dit een datum 5/01/09? Of een postcode? Of een bedrag € 50,109?
Metadata = gegevens over gegevens
Vb. “productienummer” → metagegevens: numeriek, tussen 1 & 9999
Taggebaseerde taal die wordt gebruikt om metadata te beschrijven: XML (eXtensible Markup Language)
In deze taal kan de gebruiker zijn eigen tags definiëren vb. <year> … </year> & <type> … </type>
HTML wordt gebruikt voor de visualisatie vd gegevens & XML focust zich op de inhoud
Doel: om de gegevens begrijpelijker maken voor mensen en computers
II. Systeem
"Een systeem is een verzameling elementen. Deze elementen zijn gerelateerd aan elkaar en mogelijk aan
elementen uit het discoursuniversum en zijn verbonden voor een specifiek doel."
Vb. bank = systeem met regels, klanten, de overheid als universum
2
, Elementen = fysieke objecten, energetische eenheden, biologische eenheden, ...
Relaties = fysieke relaties, logische relaties, oorzaak-gevolg relaties, ...
Doeleinden = levering van diensten, productie van afgewerkte goederen, het verkrijgen van winst, …
Voorbeeld: verkeersysteem
- Elementen: voertuigen, voetgangers, bestuurders, wetgeving, rijstroken, verkeersborden
- Relaties: afstanden tssn steden, toegelaten snelheid in relatie tot de specifieke plaats
- Doeleinden: optimalisering van de verkeersdoorstroming, maximalisering van de veiligheid
→beschrijving is afhankelijk vh doel vb. politie focust zich op de veiligheid, autobestuurder wil op locatie op
tijd aankomen
Input = gegevens, materialen, werknemers
Milieu = universum vh systeem
III. Bedrijfsinformatiesysteem
Bedrijfssysteem Bedrijfsinformatiesysteem
output
= proces
input
= milieu
Bedrijfsinformatiesystem = “verzameling gerelateerde componenten voor het verzamelen, zoeken,
verwerken, opslaan en verspreiden van informatie ter ondersteuning van de coördinatie en controle van
het besluitvormingsproces binnen een organisatie (bedrijf, overheid, non-profitorganisatie, ...)”
→ gegevens → verwerkte gegevens → doe iets met de verwerkte gegevens of kennis dat eruit komt
Business IT alignment
- BIS gebruiken om bedrijfsdoelstellingen te realiseren zoals winst, marktaandeel
- integreert IT in de strategie, missie en doelen van het bedrijf
3
, Soorten bedrijfsinformatiesystemen Niveaus van besluitvorming
Strategische niveau LT- beslissingen
Vb. fusies &
overnames
Tactische niveau MLT – beslissingen
Project beheer
Vb. nieuw product
ontwerpen
Operationele niveau KT – beslissingen
Onmiddellijke
resultaten
Vb. dagelijks inkopen
functionele gebieden
o Sales & marketing: order verwerking, prijzen, voorspellingen
o Manufacturing & production: proces beheer, planning, maken ve nieuw product
o Finance & accounting: registeren v financiele transacties, KT budgeteren, LT plannen
o Human Resources: aanwervingen & ontslag, verdeling van salarissen, personeelsbehoefte plannen
Operationele informatiesystemen
Kenmerken:
- Processen: goed gestructureerd – als een routine
- Beslissingen: op KT, weinig onzekerheid
- Gebruikers: bedienden, kassiers, verkoop assistenten
- Vereiste informatie: makkelijk te bepalen, goed gestructureerd & afkomstig uit het bedrijf
Voorbeelden:
✓ Online Transaction Processing Systems (OLTP)
Met verschillenden soorten:
Point of Sales (POS) system → supermarket
Order entry system → Amazon, Diliveroo
Financial transaction system → credit card betalingen, PayPal
✓ Enterprise Resource Planning (ERP)
= een informatiesysteem voor coördinatie vd organisatie & integratie vd bedrijfsprocessen
→ ”off the self” (kant & klaar) modules
4
