VEILIGHEID, TERRORISME EN MENSENRECHTEN
Praktische informaties over de les :
Titularis : Maarten Colette
-
Overzicht van verloop eerste semester:
- Les 1 (24/9): Presentatie stof + publieke veiligheid in een controlecultuur
(David Garland)
Politici en aanverwante beleidsmakers zijn angstmakelaars die geen belang hebben
bij het inlossen van veiligheid
- Les 2 (1/10): Vervolg Garland + afdracht van veiligheid aan private actoren
(Lucia Zedner)
Alle rechtsinstrumenten die angst moeten wegnemen verhogen in feite de angst
- Les 3 (8/10): gastcollege Sofie Royer (UA/KU Leuven) over
gezichtsherkenningstechnologie
gastcollege
- Les 4 (22/10): Geschiedenis en (poging tot) definitie van terrorisme (Samuel
Scheffler)
de remedie om terrorisme te bestrijden is erger dan de kwaal
- Les 5: gastcollege Christophe Busch (Hannah Arendt instituut) over wat we
kunnen meenemen van Auschwitz op vlak van mensenrechten (uitzonderlijk op
vrijdag 8/11 van 10-12u)
gastcollege
- Les 6 (12/11): Mensenrechten en terrorisme toegespitst op Gaza (via Hannah
Arendt)
als je de vis niet kan vangen dan moet je de zee leegpompen
- Les 7 (26/11): Mensenrechten en foltering in een liberale rechtscultuur (David
Luban)
Folteren is toegelaten om informatie te sprokkelen over een terroristische aanslag
- Les 8 (3/12): Belgisch strafrechtelijk instrumentarium antiterrorisme
(lesopname, niet te kennen voor het examen)
niet te kennen voor het examen
- Les 9 (10/12): gastcollege Brigitte Herremans (Ugent) over transitiejustitie in
Syrische context
- Les 9 : gastcollege van Paul Ponsaert over “lone actor terrorisme”
gastcollege
- Les 10 (17/12): vraag- en antwoordsessie voor studenten met vragen
1
,Examen: 20 meerkeuzevragen over de 5 te bestuderen teksten + gastcolleges –
verhoogde cesuur (zie info op canvas) – dit betekent dat je minstens 12 vragen juist
moet hebben
- 3 tot 4 vragen voor de teksten en 1 vraag voor elk gastcollege
- Het examen is sinds dit jaar met verhoogde cesuur = je moet minstens 12 vragen
juist hebben om te kunnen slagen – mocht deze regel vorig jaar zijn toegepast
dan zou meer dan de helft van de groep niet geslaagd zijn in eerste zit (=
studeren is de boodschap)
- De PowerPoint die in de les getoond wordt is bedoeld om jullie te helpen bij het
instuderen van de stof – de voorbeelden in de PowerPoint moeten niet gekend
zijn
- Het examen wordt afgenomen op basis van deze vijf teksten en de drie
gastcolleges
- Een 20/20 komt vaak voor
Literatuur :
- 3 lessen vallen weg om jullie de kans te geven om de literatuur grondig te
bestuderen
- Jullie zullen thuis vijf teksten bestuderen – voor aanvang of na afloop van de les
(of later) – doe je naar eigen inzichten maar mijn suggestie is om het voor de les
te doen
- Twee keer bestuderen (een keer voor en een keer na de les) zou genoeg moeten
zijn
- Ppt zijn alleen maar een steun bij het bestuderen van de teksten
- Geen details maar de grote lijnen
Nota bene: de gastcolleges worden niet meer in blok gegeven maar zijn ingepland
tussen de lessen.
Examen :
- Dinsdag 21 januari
- Geen inhaalexamens
- Als je ziek bent, gaat je examen verschoven worden naar de tweede zit.
2
,Les 1. Inleiding
Sectie 1. Doelstellingen van het vak – veiligheid als semantisch sleepnet
- Veiligheid als semantisch sleepnet voor voetlicht krijgen. Le concept de
“securite” est utilise de maniere large et vague. (case fourre-tout pour justifier
ou expliquer beaucoup de choses). – voorbeeld : als je in google ‘9/11’ tipt, krijg
je meer dan achthonderd miljoen hits (13x zoveel als ‘Auschwitz). Dit toont aan
dat er een groot aandacht wordt besteden aan veiligheid. (Na 9/11 is de
nationale veiligheid een groot belang geworden van onze maatschappij).
- Een van de doelstelling van deze les is het tegenwerken van intuïtie –
betekenishorizon verbreden – zelfstandig nadenken – zorgen maken om het
maken van zorgen (réfléchir aux préoccupations elles-même, pourquoi nous
inquiétons nous de certaines choses) & hun consequenties (voorbeelden: houten
vorkjes, ‘veilige hechting tijdens eerste duizend dagen’, ’sensitivity readers’, enz.)
- Trigger warning (!) – Veiligheid is een controversieel
thema. Het debat wordt vaak in identitaire
verwoordingen gevoerd – zo zou veiligheid voor rechtse
personen een thema zijn dat hard aangepakt moet
worden terwijl voor linkse personen een ‘alles mag en
alles kan’/ ‘laisser faire laisser passer’ redenering van pas
is (elke vorm van geweld heeft zijn oorsprong in een vorm
van deprivatie).
Dit klopt hellemaal niet.
De democratische rechtsstaat is geen links of
rechts concept, wel een beschavingsinstrument.
Voorbeeld; Het Vlaams Belang scoort bij de
meest recente verkiezingen het slechtst op
voorstellen die passen in de krijtlijnen van een
democratische rechtsstaat (op de voet gevolgd
door N-VA), terwijl linkse partijen er allemaal
beter in scoren. Mensen die op extreemrechts
stemmen, stemmen in feite voor de afbouw van
rechtsbescherming.
Belang van een zekere balans tussen de
aanpak van veiligheidsproblemen en de rechten
van de mens te behouden.
- We gaan op nuchtere wijze een aantal wetenschappelijke theorieen bespreken
in de les.
3
, - Deze cursus gaat over publieke veiligheid
= de manier waarop een staat maatschappelijke ordening/ veiligheid tracht te
bewerkstelligen. Men ziet dat er vaak een afdracht van publieke veiligheid aan
private actoren voorkomt (transfert) (maar de uitwerking van de veiligheid in de
private sector is voor een andere cursus).
- Het belang en aandacht toegekend aan veiligheid is fors toegenomen de voorbije
drie decennia. De wereld is alleen maar veiliger geworden (objectieve veiligheid)
door de vele instrumenten dat in onze dagelijkse leven werden geïnjecteerd
zoals camera’s in de straten, enz. Maar men merkt op dat de subjectieve
veiligheidsgevoel van de mensen alleen maar is gedaald. (objectieve vs
subjectieve veiligheid).
Er ontstaan ook veel debatten zoals bij voorbeeld over straatverlichting:
sommigen denken dat verlichting nuttig is om mensen veiliger te doen voelen en
anderen denken dat het niet ecologisch goed is.
- Terrorisme draagt het risico van overschatting in zich.
‘Terror’ = extreme angst (zie les 4).
In de jaren ’90 ontstaan er heel veel definities van ‘terrorisme’ maar de meeste
zijn eens dat terrorisme geen doel op zich is, maar dat het een ‘manier’ of een
‘wijze’ is. Er zijn altijd beweegredenen voor terrorisme en deze zijn vaak het
creeren van angst, ook al zijn er andere redenen zoals het veranderen van het
politieke systeem. Het staat altijd vast met een bepaalde klimaat van angst
(emoties).
- De veiligheidsindustrie (publiek en privaat) heeft er alle belang bij om de
dreiging en angst te bestendigen (zie les 2). Het gebruiken van te veel
veiligheidstechnologie en instrumenten laat ons toch allemaal minder veilig
doen voelen.
Bepaalde criminologen vinden dat camera’s goed zijn omdat het eigenlijk een
nuttig instrument is terwijl rechtenstudenten er andere problemen bij vinden.
Bijvoorbeeld: de gezichtsherkenningstechnologie worden nu ook gebruikt niet
alleen voor de terroristen maar ook voor personen die hun telefoon achter de stuur
gebruiken. Toch zien we duidelijk een verschil in de toepassing van deze
technologie tussen deze twee situaties.
Publieke veiligheidssector: politie
Private veiligheidssector: ingangsagent in een winkelcentra
- Repressie van andersgezinden stuit op minder (internationaal) protest als die
geframed wordt als strijd tegen terroristen (zie les 6) – voor democratische
overheden is het moeilijk om terug te keren op gezette schreden – grote kans op
gezichtsverlies (zie les 8) – wel “morele kosten” van schandalen als Guantanamo
bay en Gaza (zie les 7)
4
Praktische informaties over de les :
Titularis : Maarten Colette
-
Overzicht van verloop eerste semester:
- Les 1 (24/9): Presentatie stof + publieke veiligheid in een controlecultuur
(David Garland)
Politici en aanverwante beleidsmakers zijn angstmakelaars die geen belang hebben
bij het inlossen van veiligheid
- Les 2 (1/10): Vervolg Garland + afdracht van veiligheid aan private actoren
(Lucia Zedner)
Alle rechtsinstrumenten die angst moeten wegnemen verhogen in feite de angst
- Les 3 (8/10): gastcollege Sofie Royer (UA/KU Leuven) over
gezichtsherkenningstechnologie
gastcollege
- Les 4 (22/10): Geschiedenis en (poging tot) definitie van terrorisme (Samuel
Scheffler)
de remedie om terrorisme te bestrijden is erger dan de kwaal
- Les 5: gastcollege Christophe Busch (Hannah Arendt instituut) over wat we
kunnen meenemen van Auschwitz op vlak van mensenrechten (uitzonderlijk op
vrijdag 8/11 van 10-12u)
gastcollege
- Les 6 (12/11): Mensenrechten en terrorisme toegespitst op Gaza (via Hannah
Arendt)
als je de vis niet kan vangen dan moet je de zee leegpompen
- Les 7 (26/11): Mensenrechten en foltering in een liberale rechtscultuur (David
Luban)
Folteren is toegelaten om informatie te sprokkelen over een terroristische aanslag
- Les 8 (3/12): Belgisch strafrechtelijk instrumentarium antiterrorisme
(lesopname, niet te kennen voor het examen)
niet te kennen voor het examen
- Les 9 (10/12): gastcollege Brigitte Herremans (Ugent) over transitiejustitie in
Syrische context
- Les 9 : gastcollege van Paul Ponsaert over “lone actor terrorisme”
gastcollege
- Les 10 (17/12): vraag- en antwoordsessie voor studenten met vragen
1
,Examen: 20 meerkeuzevragen over de 5 te bestuderen teksten + gastcolleges –
verhoogde cesuur (zie info op canvas) – dit betekent dat je minstens 12 vragen juist
moet hebben
- 3 tot 4 vragen voor de teksten en 1 vraag voor elk gastcollege
- Het examen is sinds dit jaar met verhoogde cesuur = je moet minstens 12 vragen
juist hebben om te kunnen slagen – mocht deze regel vorig jaar zijn toegepast
dan zou meer dan de helft van de groep niet geslaagd zijn in eerste zit (=
studeren is de boodschap)
- De PowerPoint die in de les getoond wordt is bedoeld om jullie te helpen bij het
instuderen van de stof – de voorbeelden in de PowerPoint moeten niet gekend
zijn
- Het examen wordt afgenomen op basis van deze vijf teksten en de drie
gastcolleges
- Een 20/20 komt vaak voor
Literatuur :
- 3 lessen vallen weg om jullie de kans te geven om de literatuur grondig te
bestuderen
- Jullie zullen thuis vijf teksten bestuderen – voor aanvang of na afloop van de les
(of later) – doe je naar eigen inzichten maar mijn suggestie is om het voor de les
te doen
- Twee keer bestuderen (een keer voor en een keer na de les) zou genoeg moeten
zijn
- Ppt zijn alleen maar een steun bij het bestuderen van de teksten
- Geen details maar de grote lijnen
Nota bene: de gastcolleges worden niet meer in blok gegeven maar zijn ingepland
tussen de lessen.
Examen :
- Dinsdag 21 januari
- Geen inhaalexamens
- Als je ziek bent, gaat je examen verschoven worden naar de tweede zit.
2
,Les 1. Inleiding
Sectie 1. Doelstellingen van het vak – veiligheid als semantisch sleepnet
- Veiligheid als semantisch sleepnet voor voetlicht krijgen. Le concept de
“securite” est utilise de maniere large et vague. (case fourre-tout pour justifier
ou expliquer beaucoup de choses). – voorbeeld : als je in google ‘9/11’ tipt, krijg
je meer dan achthonderd miljoen hits (13x zoveel als ‘Auschwitz). Dit toont aan
dat er een groot aandacht wordt besteden aan veiligheid. (Na 9/11 is de
nationale veiligheid een groot belang geworden van onze maatschappij).
- Een van de doelstelling van deze les is het tegenwerken van intuïtie –
betekenishorizon verbreden – zelfstandig nadenken – zorgen maken om het
maken van zorgen (réfléchir aux préoccupations elles-même, pourquoi nous
inquiétons nous de certaines choses) & hun consequenties (voorbeelden: houten
vorkjes, ‘veilige hechting tijdens eerste duizend dagen’, ’sensitivity readers’, enz.)
- Trigger warning (!) – Veiligheid is een controversieel
thema. Het debat wordt vaak in identitaire
verwoordingen gevoerd – zo zou veiligheid voor rechtse
personen een thema zijn dat hard aangepakt moet
worden terwijl voor linkse personen een ‘alles mag en
alles kan’/ ‘laisser faire laisser passer’ redenering van pas
is (elke vorm van geweld heeft zijn oorsprong in een vorm
van deprivatie).
Dit klopt hellemaal niet.
De democratische rechtsstaat is geen links of
rechts concept, wel een beschavingsinstrument.
Voorbeeld; Het Vlaams Belang scoort bij de
meest recente verkiezingen het slechtst op
voorstellen die passen in de krijtlijnen van een
democratische rechtsstaat (op de voet gevolgd
door N-VA), terwijl linkse partijen er allemaal
beter in scoren. Mensen die op extreemrechts
stemmen, stemmen in feite voor de afbouw van
rechtsbescherming.
Belang van een zekere balans tussen de
aanpak van veiligheidsproblemen en de rechten
van de mens te behouden.
- We gaan op nuchtere wijze een aantal wetenschappelijke theorieen bespreken
in de les.
3
, - Deze cursus gaat over publieke veiligheid
= de manier waarop een staat maatschappelijke ordening/ veiligheid tracht te
bewerkstelligen. Men ziet dat er vaak een afdracht van publieke veiligheid aan
private actoren voorkomt (transfert) (maar de uitwerking van de veiligheid in de
private sector is voor een andere cursus).
- Het belang en aandacht toegekend aan veiligheid is fors toegenomen de voorbije
drie decennia. De wereld is alleen maar veiliger geworden (objectieve veiligheid)
door de vele instrumenten dat in onze dagelijkse leven werden geïnjecteerd
zoals camera’s in de straten, enz. Maar men merkt op dat de subjectieve
veiligheidsgevoel van de mensen alleen maar is gedaald. (objectieve vs
subjectieve veiligheid).
Er ontstaan ook veel debatten zoals bij voorbeeld over straatverlichting:
sommigen denken dat verlichting nuttig is om mensen veiliger te doen voelen en
anderen denken dat het niet ecologisch goed is.
- Terrorisme draagt het risico van overschatting in zich.
‘Terror’ = extreme angst (zie les 4).
In de jaren ’90 ontstaan er heel veel definities van ‘terrorisme’ maar de meeste
zijn eens dat terrorisme geen doel op zich is, maar dat het een ‘manier’ of een
‘wijze’ is. Er zijn altijd beweegredenen voor terrorisme en deze zijn vaak het
creeren van angst, ook al zijn er andere redenen zoals het veranderen van het
politieke systeem. Het staat altijd vast met een bepaalde klimaat van angst
(emoties).
- De veiligheidsindustrie (publiek en privaat) heeft er alle belang bij om de
dreiging en angst te bestendigen (zie les 2). Het gebruiken van te veel
veiligheidstechnologie en instrumenten laat ons toch allemaal minder veilig
doen voelen.
Bepaalde criminologen vinden dat camera’s goed zijn omdat het eigenlijk een
nuttig instrument is terwijl rechtenstudenten er andere problemen bij vinden.
Bijvoorbeeld: de gezichtsherkenningstechnologie worden nu ook gebruikt niet
alleen voor de terroristen maar ook voor personen die hun telefoon achter de stuur
gebruiken. Toch zien we duidelijk een verschil in de toepassing van deze
technologie tussen deze twee situaties.
Publieke veiligheidssector: politie
Private veiligheidssector: ingangsagent in een winkelcentra
- Repressie van andersgezinden stuit op minder (internationaal) protest als die
geframed wordt als strijd tegen terroristen (zie les 6) – voor democratische
overheden is het moeilijk om terug te keren op gezette schreden – grote kans op
gezichtsverlies (zie les 8) – wel “morele kosten” van schandalen als Guantanamo
bay en Gaza (zie les 7)
4
