HOOFDSTUK 1: CRIMINALITEIT ALS MAATSCHAPPELIJKE VRAAGSTUK
Criminaliteit wordt vaak gezien als een individuele handeling die gepleegd wordt door 3 soorten
mensen, dit zijn de drie populaire misvattingen over de oorzaak van criminaliteit :
1. Het afwijkende individu (“het monster”): Criminaliteit wordt gepleegd door mensen die
abnormaal zijn, het kwade “kwaad in iemands hart”. Hiertegen moet een strijd worden
gevoerd. We zien bij zeer zware feiten in een samenleving dat dat iets is dat heel vaak gebruikt
wordt: “criminaliteit wordt veroorzaakt door het kwade”. ‘criminaliteit als manifestati van het
kwade’
2. Criminaliteit wordt gepleegd door mensen “waar iets mis mee is”/pathologische individu:
psychologische/medische kijk waarbij de oorzaak van crimineel gedrag gezocht en vastgesteld
moet worden. De veronderstelling hier is dat er iets mis is met mensen en dat zij op één of
andere manier een afwijking hebben, er is dus een soort medisch of psychologisch
disfunctioneren. ‘criminaliteit is een ziekte’
3. Het rationele individu: Het idee dat riminaliteit eigenlijk helemaal niet zo abnormaal is maar
veroorzaakt wordt door de keuzes die we maken. Criminaliteit wordt gepleegd door mensen
die een weloverwogen keuze hebben gemaakt doormiddel van een kosten-baten analyse. Dit
is het idee dat mensen afwegingen maken, zijn de kosten de baten waard? ‘criminaliteit is een
berekende/ratioinele keuze’
Het afwijkende individu (“het monster”)
Er worden tijdens de les enkele foto’s en verhalen getoond van welgekende serial killers.
Andrej Romanovitsj Tsjikatilo (“de slager van Rostov”)
Vrouwen verkracht, vermoord, genitalia verminkt,… heeft paniek veroorzaakt in de Sovjet-Unie. Zij
zagen seriemoordenaars als iets van het westen en paste niet thuis in de Sovjet-Unie. Hier krijg je een
verhaal van een opgroeien dat heel anders is dan wij doorgaans ervaren in onze jeugd. Man werd in
een kooi geplaatst tijdens proces, hij gedroeg zich daarin volstrekt waanzinnig. Dit droeg erg bij aan
dat stereotype beeld van de seriemoordenaar als iemand die niet is zoals wij. Hij kreeg de doodstraf.
Ted Bundy
Ted Bundy was actief in de jaren 70, hij had het gemunt op vrouwen. Hij kwam heel erg charmant over
en leek op de perfecte schoonzoon. Echter pleegde hij gruwelijke feiten op jonge vrouwen. Hij deed
aan necrofilie. Budy had een vaste manier van handelen. Hij deed alsof hij hulp nodig had, het moeilijk
had of gewond was, op die manier lokte hij vrouwen mee om hen via wurging aan hun einde te
brengen. Bundy was tijdens zijn rechtszaak heel manipulatief en charmant, hij voerde het woord zelf
en had heel veel vrouwelijke fans. Bundy ontsnapte verschillende keren uit de gevangenis. Hij wordt
later tot de dood veroordeeld.
Bundy spreekt zo tot de verbeelding omdat hij niet past binnen het verwachtingspatroon. Bij de slager
van Rostov en Ramirez krijg je het beeld van de overduidelijk zichtbare kwaadaardige dader en dit heb
je bij Bundy absoluut niet. Net daarom spreekt deze zaak dus zo aan de verbeelding omdat hij niet lijkt
op een kwaadaardig persoon.
, Jeffrey Dahmer
Dahmer is verantwoordelijk voor het doden van ongeveer 17-tal jonge jongens. Hij ging telkens op
dezelfde manier te werk. Hij lokte de jongens mee om hun op een gruwelijke manier tot hun einde te
brengen. Hij experimenteerde daarop met zijn slachtoffers. Hij spoot een soort van zuur in hun
hersenen om hen seksslaven te maken. Al deze zaken komen aan het licht omdat één van de
slachtoffers weet te ontsnappen uit zijn appartement en de politie inlicht. De politie vindt in Dahmer’s
huis allerlei artefacten van bv schedels, hoofden, … in zijn frigo. Dit zijn opnieuw gruwelijke feiten die
tot fascinatie leiden. Dahmer wordt uiteindelijk vermoord door zijn celgenoot.
Richard Ramirez (“the night stalker”)
Hij beantwoordt ook aan het beeld van het absolute monster. Hij pleegde in de jaren 84-85
verschillende brutale moorden. Er is geen patroon in zijn moorden, hij was erg gewelddadig en kon zo
naast iedereens bed staan. Hij is een persoon dat iedereen zomaar kon aanvallen en hij had
satanistische ideeën. Doodstraf gekregen maar stierf ervoor aan kanker.
“het misleidende kwaad” Hitler en Stalin
Ze hebben geen brutale moord gepleegd maar hebben wel het volk misleid tot het plegen van moord.
Ze passen dus niet in het rijtje thuis als het gaat om het plegen van brutale moorden maar zijn ook
moordenaars. Zij belichamen het kwaad en heeft zo de rest misleidt. Een populaire veronderstelling
hierbij is dat het volk werd misleid door hun, we wisten niet dat ze zo kwaadaardig waren. Deze
populaire veronderstelling gaat eigenlijk niet op, dit zullen we zien bij collectief geweld.
Andras Pandy
Pandy was een dominee in de jaren 90 die verschillende familieleden heeft vermoord. Hij werd gevat
eind jaren 90. Hij had zijn familieleden niet enkel vermoord maar ook opgelost in een bad vol bijtend
product. Hij probeerde zijn familieleden op die manier te laten verdwijnen. Hij gaf het eerst niet toe
maar zijn huis sprak voor zich. Hier zien we opnieuw het beel van iemand die duidelijk heel sinister is,
niet zoals wij, die ook heel veel fascinatie opwekt omwille van de manier waarop hij die moorden heeft
gepleegd.
Marc Dutroux
Een verhaal dat iedereen wel kent.
Conclusie: afwijkend individu
Dit zijn allemaal figuren die heel erg tot de verbeelding spreken. Deze individuen “staan buiten de
samenleving”, “zijn abnormaal”, “zijn niet zoals wij”. Expertise gaat opzoek naar
elementen/eigenschappen/kenmerken van mensen die het individu aanzetten om zich “monsterlijk”
te gedragen.
Dit individu is populair in de maatschappelijke beeldvorming over criminaliteit. Net omdat ze zo
vreemd zijn wekt het heel wat fascinatie op in onze samenleving.
, Het idee van het kwade
Het idee van het kwade is een heel belangrijke onderstelling, in heel wat debatten komt dat idee terug.
Het is het idee van een soort menselijke natuur die kwaadaardig is.
Lord of the Flies
Een boek die dat erg goed articuleert is Lord of the Flies. In het boek is er een conflict tussen twee
tegengestelde krachten en de rol van beschaving: normconform gedrag versus geweld, macht en
verlangens bevredigen (beschaving >< wreedheid, orde >< chaos, goed >< kwaad). In het boek is er
een conflict van “zal ik de regels volgen?” of “ga ik mijn natuur volgen?”. Het boek toont dat zodra de
gemeenschappelijke structuren wegvallen, vervallen mensen in geweld en primeert de primitieve,
gewelddadige natuur van de mens. Dit is niet juist maar het punt is dat dit een belangrijk cultureel
thema is. Het is het idee dat beschavin maar een laagje vernis is dat er afpelt en mensen van naturen
uit met de neiging zitten om elkaar de duivel aan te doen. In het boek gaat het om kinderen en erg
jonge kinderen, het boek gaat echt om dat het kwade inherent is aan ons als mens.
Liber ad milites templi de laude novae militae (Bernard van Clairvaux, +- 1136)
Een Christelijke militaire orde die heel bescheidde begon als begeleiding voor de mensen tijdens de
kruistochten zal uiteindelijk uitgroeien tot een zeer machtige militaire orde. Ze zullen buiten de wet
worden gesteld, vervolgt worden en uiteen zal vallen. Ze zijn een voorbeeld van zeer veel
samenzweringen. Vandaag in extremistische discoursen speelt het idee die tempeliers een rol speelt,
het idee van een last stand die onze samenleving in verval moet verdedigen. Men gaat zien dat dat
heel erg tot de verbeelding spreekt. Hier is relevant dat in hun evolutie op een gegeven moment een
legitimering nodig was; “hoe zorg ik ervoor dat geestenlijken geweld plegen?”. Één van de eerste
grootmeesters vraagt aan zijn goede vriend en hoge gezaghebbende geestelijke Bernard van Clairvaux
om een soort geschrift te maken om het belang van die tempeliers orde in de verf te zetten, ‘De Laude’.
Dit is een geschrift waarin gelegitimeerd wordt waarom een christelijke orde geweld zou mogen
gebruiken. Hij maakte erg duidelijk dat er een nieuwe ridder orde is ontstaan die een tweeledige strijd
voert, tegen het vlees en het bloed maar ook tegen de geestelijke legermachten van het kwaad in de
hemelen. Clairvaux maakt een onderscheid tussen homicide, het doden van mensen, wat een zonde is
en malicide, het doden van het kwade zelf en wat God alleen kan aanmoedigen volgens Clairvaux. Zo
wordt het geweld gelegitimeert. Dit is een belangrijk religieus thema.
Het idee dat er een strijd aan de gang is tussen goed en kwaad. Er is een strijd die we moeten aangaan
met het kwade. Dit zien we vandaag bij de superhelden en villans.
Vooronderstellingen
1. Criminaliteit is een bewuste morele keuze (“Criminelen kiezen bewust voor het kwade”)
o De dader wil het kwade doen, niet noodzakelijk omdat het voordelen oplevert (cf.
rationele keuzedenken), maar omdat hij slecht, zondig of immoreel is en het kwade
verkiest boven het goede.
2. Criminaliteit is een onveranderlijke eigenschap van bepaalde mensen (“Criminelen zijn
onverbeterlijk slecht”)
, 3. Criminaliteit is zichtbaar !!! (fysieke kenmerken als bewijs voor morele verdorvenheid of
kwaadaardigheid)
4. Dualistische visie: een strijd tussen goed en kwaad (en mensen zijn ofwel goed of slecht)
o Je kan de samenleving opdelen in goeden en slechten, je hoort bij 1 van de 2
categoriën.
5. Streng sttraffen en eliminatie als oplossing voor criminaliteit
Kritieken
Waarom zijn die opvattingen problematisch?
1. Een normatieve beoordeling van gedrag, maar geen verklaring voor gedrag.
2. Ofwel individuele vrije keuze die niet kan worden verklaard, ofwel het gevolg van een
eigenschap (“kwade”) die niet kan worden verklaard.
3. Daderschap vertaalt zich niet in fysieke kenmerken.
4. Een dualistische visie die de wereld opdeelt in goed en kwaad doet dat steeds in functie van
een specifieke ideologie of wereldbeeld (belang van cultureel, histroisch-religieus en
filosofische context)
Criminaliteit als ziekte
Vooronderstellingen
1. Criminaliteit heeft een pathologische basis
2. Criminaliteit is een duidelijk identificeerbare individuele eigenschap die gedrag stuurt
3. Dualistische visie: er zijn gezonde en criminele individuen en beide zijn duidelijk te
onderscheiden van elkaar
Heel belangrijk in deze veronderstellingen is dat deterministische, in het maatschappelijk discour waar
criminaliteit wordt gezien als ziekte gaat het over duidelijk lokaliseerbare eigenschappen die aanzetten
tot. Er is dus een causaliteitsmodel, als a dan b, enn directe lineare causaliteit. Dit is ook meteen de
belangrijkste kritiek op dit model.
Kritieken
1. Reductionisme; ontbreken van een maatschappelijke context
o Gedrag wordt gereduceert tot abnormale lichamelijke kwaliteiten ofwel mentaal
ofwel elders in het lichaam.
o Een recent voorbeeld: superbowl 2025, in de NFL is er al lang een discours over
chronisch hersentrauma. Die sport is een zeer zware contactsport, men heeft de
afgelopen decennia een aantal zaken verboden dit komt omdat steeds meer spelers
hersentraumas opliepen. Er bestaan ook linken en vermoedens dat dat hersentrauma
verband zou kunnen houden met gewelddadig gedrag. Veel nfl spelers zijn betrokken
bij zware gewelddadige feiten, zijn de dader van intrafamiliaalgeweld, … dit heeft een
bezorgdheid doen ontstaan over het chronisch hersentrauma en linken met geweld.
Bij dit voorbeeld moeten we een belangrijke nuancering benadrukken bij het idee van
criminaliteit als ziekte. Twee zaken; die vormen van hersentrauma doen zich voor
omdat ze in sportcontext bepaalde activiteiten gaan ontwikkelen m.a.w. het
Criminaliteit wordt vaak gezien als een individuele handeling die gepleegd wordt door 3 soorten
mensen, dit zijn de drie populaire misvattingen over de oorzaak van criminaliteit :
1. Het afwijkende individu (“het monster”): Criminaliteit wordt gepleegd door mensen die
abnormaal zijn, het kwade “kwaad in iemands hart”. Hiertegen moet een strijd worden
gevoerd. We zien bij zeer zware feiten in een samenleving dat dat iets is dat heel vaak gebruikt
wordt: “criminaliteit wordt veroorzaakt door het kwade”. ‘criminaliteit als manifestati van het
kwade’
2. Criminaliteit wordt gepleegd door mensen “waar iets mis mee is”/pathologische individu:
psychologische/medische kijk waarbij de oorzaak van crimineel gedrag gezocht en vastgesteld
moet worden. De veronderstelling hier is dat er iets mis is met mensen en dat zij op één of
andere manier een afwijking hebben, er is dus een soort medisch of psychologisch
disfunctioneren. ‘criminaliteit is een ziekte’
3. Het rationele individu: Het idee dat riminaliteit eigenlijk helemaal niet zo abnormaal is maar
veroorzaakt wordt door de keuzes die we maken. Criminaliteit wordt gepleegd door mensen
die een weloverwogen keuze hebben gemaakt doormiddel van een kosten-baten analyse. Dit
is het idee dat mensen afwegingen maken, zijn de kosten de baten waard? ‘criminaliteit is een
berekende/ratioinele keuze’
Het afwijkende individu (“het monster”)
Er worden tijdens de les enkele foto’s en verhalen getoond van welgekende serial killers.
Andrej Romanovitsj Tsjikatilo (“de slager van Rostov”)
Vrouwen verkracht, vermoord, genitalia verminkt,… heeft paniek veroorzaakt in de Sovjet-Unie. Zij
zagen seriemoordenaars als iets van het westen en paste niet thuis in de Sovjet-Unie. Hier krijg je een
verhaal van een opgroeien dat heel anders is dan wij doorgaans ervaren in onze jeugd. Man werd in
een kooi geplaatst tijdens proces, hij gedroeg zich daarin volstrekt waanzinnig. Dit droeg erg bij aan
dat stereotype beeld van de seriemoordenaar als iemand die niet is zoals wij. Hij kreeg de doodstraf.
Ted Bundy
Ted Bundy was actief in de jaren 70, hij had het gemunt op vrouwen. Hij kwam heel erg charmant over
en leek op de perfecte schoonzoon. Echter pleegde hij gruwelijke feiten op jonge vrouwen. Hij deed
aan necrofilie. Budy had een vaste manier van handelen. Hij deed alsof hij hulp nodig had, het moeilijk
had of gewond was, op die manier lokte hij vrouwen mee om hen via wurging aan hun einde te
brengen. Bundy was tijdens zijn rechtszaak heel manipulatief en charmant, hij voerde het woord zelf
en had heel veel vrouwelijke fans. Bundy ontsnapte verschillende keren uit de gevangenis. Hij wordt
later tot de dood veroordeeld.
Bundy spreekt zo tot de verbeelding omdat hij niet past binnen het verwachtingspatroon. Bij de slager
van Rostov en Ramirez krijg je het beeld van de overduidelijk zichtbare kwaadaardige dader en dit heb
je bij Bundy absoluut niet. Net daarom spreekt deze zaak dus zo aan de verbeelding omdat hij niet lijkt
op een kwaadaardig persoon.
, Jeffrey Dahmer
Dahmer is verantwoordelijk voor het doden van ongeveer 17-tal jonge jongens. Hij ging telkens op
dezelfde manier te werk. Hij lokte de jongens mee om hun op een gruwelijke manier tot hun einde te
brengen. Hij experimenteerde daarop met zijn slachtoffers. Hij spoot een soort van zuur in hun
hersenen om hen seksslaven te maken. Al deze zaken komen aan het licht omdat één van de
slachtoffers weet te ontsnappen uit zijn appartement en de politie inlicht. De politie vindt in Dahmer’s
huis allerlei artefacten van bv schedels, hoofden, … in zijn frigo. Dit zijn opnieuw gruwelijke feiten die
tot fascinatie leiden. Dahmer wordt uiteindelijk vermoord door zijn celgenoot.
Richard Ramirez (“the night stalker”)
Hij beantwoordt ook aan het beeld van het absolute monster. Hij pleegde in de jaren 84-85
verschillende brutale moorden. Er is geen patroon in zijn moorden, hij was erg gewelddadig en kon zo
naast iedereens bed staan. Hij is een persoon dat iedereen zomaar kon aanvallen en hij had
satanistische ideeën. Doodstraf gekregen maar stierf ervoor aan kanker.
“het misleidende kwaad” Hitler en Stalin
Ze hebben geen brutale moord gepleegd maar hebben wel het volk misleid tot het plegen van moord.
Ze passen dus niet in het rijtje thuis als het gaat om het plegen van brutale moorden maar zijn ook
moordenaars. Zij belichamen het kwaad en heeft zo de rest misleidt. Een populaire veronderstelling
hierbij is dat het volk werd misleid door hun, we wisten niet dat ze zo kwaadaardig waren. Deze
populaire veronderstelling gaat eigenlijk niet op, dit zullen we zien bij collectief geweld.
Andras Pandy
Pandy was een dominee in de jaren 90 die verschillende familieleden heeft vermoord. Hij werd gevat
eind jaren 90. Hij had zijn familieleden niet enkel vermoord maar ook opgelost in een bad vol bijtend
product. Hij probeerde zijn familieleden op die manier te laten verdwijnen. Hij gaf het eerst niet toe
maar zijn huis sprak voor zich. Hier zien we opnieuw het beel van iemand die duidelijk heel sinister is,
niet zoals wij, die ook heel veel fascinatie opwekt omwille van de manier waarop hij die moorden heeft
gepleegd.
Marc Dutroux
Een verhaal dat iedereen wel kent.
Conclusie: afwijkend individu
Dit zijn allemaal figuren die heel erg tot de verbeelding spreken. Deze individuen “staan buiten de
samenleving”, “zijn abnormaal”, “zijn niet zoals wij”. Expertise gaat opzoek naar
elementen/eigenschappen/kenmerken van mensen die het individu aanzetten om zich “monsterlijk”
te gedragen.
Dit individu is populair in de maatschappelijke beeldvorming over criminaliteit. Net omdat ze zo
vreemd zijn wekt het heel wat fascinatie op in onze samenleving.
, Het idee van het kwade
Het idee van het kwade is een heel belangrijke onderstelling, in heel wat debatten komt dat idee terug.
Het is het idee van een soort menselijke natuur die kwaadaardig is.
Lord of the Flies
Een boek die dat erg goed articuleert is Lord of the Flies. In het boek is er een conflict tussen twee
tegengestelde krachten en de rol van beschaving: normconform gedrag versus geweld, macht en
verlangens bevredigen (beschaving >< wreedheid, orde >< chaos, goed >< kwaad). In het boek is er
een conflict van “zal ik de regels volgen?” of “ga ik mijn natuur volgen?”. Het boek toont dat zodra de
gemeenschappelijke structuren wegvallen, vervallen mensen in geweld en primeert de primitieve,
gewelddadige natuur van de mens. Dit is niet juist maar het punt is dat dit een belangrijk cultureel
thema is. Het is het idee dat beschavin maar een laagje vernis is dat er afpelt en mensen van naturen
uit met de neiging zitten om elkaar de duivel aan te doen. In het boek gaat het om kinderen en erg
jonge kinderen, het boek gaat echt om dat het kwade inherent is aan ons als mens.
Liber ad milites templi de laude novae militae (Bernard van Clairvaux, +- 1136)
Een Christelijke militaire orde die heel bescheidde begon als begeleiding voor de mensen tijdens de
kruistochten zal uiteindelijk uitgroeien tot een zeer machtige militaire orde. Ze zullen buiten de wet
worden gesteld, vervolgt worden en uiteen zal vallen. Ze zijn een voorbeeld van zeer veel
samenzweringen. Vandaag in extremistische discoursen speelt het idee die tempeliers een rol speelt,
het idee van een last stand die onze samenleving in verval moet verdedigen. Men gaat zien dat dat
heel erg tot de verbeelding spreekt. Hier is relevant dat in hun evolutie op een gegeven moment een
legitimering nodig was; “hoe zorg ik ervoor dat geestenlijken geweld plegen?”. Één van de eerste
grootmeesters vraagt aan zijn goede vriend en hoge gezaghebbende geestelijke Bernard van Clairvaux
om een soort geschrift te maken om het belang van die tempeliers orde in de verf te zetten, ‘De Laude’.
Dit is een geschrift waarin gelegitimeerd wordt waarom een christelijke orde geweld zou mogen
gebruiken. Hij maakte erg duidelijk dat er een nieuwe ridder orde is ontstaan die een tweeledige strijd
voert, tegen het vlees en het bloed maar ook tegen de geestelijke legermachten van het kwaad in de
hemelen. Clairvaux maakt een onderscheid tussen homicide, het doden van mensen, wat een zonde is
en malicide, het doden van het kwade zelf en wat God alleen kan aanmoedigen volgens Clairvaux. Zo
wordt het geweld gelegitimeert. Dit is een belangrijk religieus thema.
Het idee dat er een strijd aan de gang is tussen goed en kwaad. Er is een strijd die we moeten aangaan
met het kwade. Dit zien we vandaag bij de superhelden en villans.
Vooronderstellingen
1. Criminaliteit is een bewuste morele keuze (“Criminelen kiezen bewust voor het kwade”)
o De dader wil het kwade doen, niet noodzakelijk omdat het voordelen oplevert (cf.
rationele keuzedenken), maar omdat hij slecht, zondig of immoreel is en het kwade
verkiest boven het goede.
2. Criminaliteit is een onveranderlijke eigenschap van bepaalde mensen (“Criminelen zijn
onverbeterlijk slecht”)
, 3. Criminaliteit is zichtbaar !!! (fysieke kenmerken als bewijs voor morele verdorvenheid of
kwaadaardigheid)
4. Dualistische visie: een strijd tussen goed en kwaad (en mensen zijn ofwel goed of slecht)
o Je kan de samenleving opdelen in goeden en slechten, je hoort bij 1 van de 2
categoriën.
5. Streng sttraffen en eliminatie als oplossing voor criminaliteit
Kritieken
Waarom zijn die opvattingen problematisch?
1. Een normatieve beoordeling van gedrag, maar geen verklaring voor gedrag.
2. Ofwel individuele vrije keuze die niet kan worden verklaard, ofwel het gevolg van een
eigenschap (“kwade”) die niet kan worden verklaard.
3. Daderschap vertaalt zich niet in fysieke kenmerken.
4. Een dualistische visie die de wereld opdeelt in goed en kwaad doet dat steeds in functie van
een specifieke ideologie of wereldbeeld (belang van cultureel, histroisch-religieus en
filosofische context)
Criminaliteit als ziekte
Vooronderstellingen
1. Criminaliteit heeft een pathologische basis
2. Criminaliteit is een duidelijk identificeerbare individuele eigenschap die gedrag stuurt
3. Dualistische visie: er zijn gezonde en criminele individuen en beide zijn duidelijk te
onderscheiden van elkaar
Heel belangrijk in deze veronderstellingen is dat deterministische, in het maatschappelijk discour waar
criminaliteit wordt gezien als ziekte gaat het over duidelijk lokaliseerbare eigenschappen die aanzetten
tot. Er is dus een causaliteitsmodel, als a dan b, enn directe lineare causaliteit. Dit is ook meteen de
belangrijkste kritiek op dit model.
Kritieken
1. Reductionisme; ontbreken van een maatschappelijke context
o Gedrag wordt gereduceert tot abnormale lichamelijke kwaliteiten ofwel mentaal
ofwel elders in het lichaam.
o Een recent voorbeeld: superbowl 2025, in de NFL is er al lang een discours over
chronisch hersentrauma. Die sport is een zeer zware contactsport, men heeft de
afgelopen decennia een aantal zaken verboden dit komt omdat steeds meer spelers
hersentraumas opliepen. Er bestaan ook linken en vermoedens dat dat hersentrauma
verband zou kunnen houden met gewelddadig gedrag. Veel nfl spelers zijn betrokken
bij zware gewelddadige feiten, zijn de dader van intrafamiliaalgeweld, … dit heeft een
bezorgdheid doen ontstaan over het chronisch hersentrauma en linken met geweld.
Bij dit voorbeeld moeten we een belangrijke nuancering benadrukken bij het idee van
criminaliteit als ziekte. Twee zaken; die vormen van hersentrauma doen zich voor
omdat ze in sportcontext bepaalde activiteiten gaan ontwikkelen m.a.w. het
