Beleid en organisatie in het onderwijs
Deel 3: Micropolitiek
12 mei 2025
Herhaling ; hanteerbaarheid : als lkr wil je eindtermen waarmee je aan de slag
kan maar ook eindtermen die niet van die aard zijn die voorbij gaan aan je eigen
inhoudelijk expertises en didactische keuzes.
1
,Cursustekst
• Kelchtermans, G. (2004). Macrobeleid verstrikt in micropolitiek. Een
gevalsstudie over externe kwaliteitszorg in basisscholen. In G. Kelchtermans
(red.), De stuurbaarheid van onderwijs. Tussen kunnen en willen, mogen en
moeten (pp. 159-176). Universitaire Pers Leuven.
• PPT
Vorige week : de lkr wil zijn eigen ding doen maar wnr dat niet lukt dan zal hij het
beleid gebruiken om dat toch te doen à micropolitiek
Tekst heeft een dubbele bodem : toont hoe scholen omgaan met de inspectie
maar je krijgt ook een mooie toepassing van hoe micropolitiek werkt
2
,Keuze tekst?
• Dubbele boodschap artikel (Kelchtermans, 2004):
• Casus kwaliteitszorg (begeleiding/inspectie)
• Een exemplarische toepassing van theoretisch perspectief:
micropolitiek
Decreet op de inspectie en beleid ( kwaliteitsdriehoek)
• Maatregel die alles had om goed te zijn, heel veel legitimiteit aanwezig, maar
de implementatie liep niet correct, en dat gebeurd heel vaak omdat scholen
die info zelf gaan interpreteren en bepalen zelf of ze erin mee zullen gaan of
niet of een deel zullen interpreteren en een deel niet.
• Leerkrachten en schoolteams zijn geen passieve uitvoerders, maar
handelen vanuit hun eigen belangen en doelen. Hierdoor ontstaat een
vorm van micropolitiek: interne processen van onderhandeling, vertaling
en zelfs weerstand binnen de school.
Het decreet van 1991 introduceerde twee nieuwe actoren:
•De inspectie, die scholen doorlicht en formeel beoordeelt.
•De pedagogische begeleiding, die scholen ondersteunt zonder te
evalueren.
àBeide hebben aparte, complementaire rollen en zijn strikt gescheiden om
belangenconflicten te vermijden. De overheid wilde met deze maatregel een
duidelijke garanAe op onderwijskwaliteit bieden, maar Kelchtermans toont aan dat
zelfs bij sterk sturende, legiAeme maatregelen de uitkomst op schoolniveau
aCankelijk blijD van menselijke interacties, belangen en interpretaties.
3
, Probleemstelling
• Effect(iviteit) van beleidsmaatregelen?
• Blijkt pas in de analyse van de feitelijke praktijken in scholen
• De ‘ontvangers’ van beleidsmaatregelen zijn geen passieve uitvoerders
4
Deel 3: Micropolitiek
12 mei 2025
Herhaling ; hanteerbaarheid : als lkr wil je eindtermen waarmee je aan de slag
kan maar ook eindtermen die niet van die aard zijn die voorbij gaan aan je eigen
inhoudelijk expertises en didactische keuzes.
1
,Cursustekst
• Kelchtermans, G. (2004). Macrobeleid verstrikt in micropolitiek. Een
gevalsstudie over externe kwaliteitszorg in basisscholen. In G. Kelchtermans
(red.), De stuurbaarheid van onderwijs. Tussen kunnen en willen, mogen en
moeten (pp. 159-176). Universitaire Pers Leuven.
• PPT
Vorige week : de lkr wil zijn eigen ding doen maar wnr dat niet lukt dan zal hij het
beleid gebruiken om dat toch te doen à micropolitiek
Tekst heeft een dubbele bodem : toont hoe scholen omgaan met de inspectie
maar je krijgt ook een mooie toepassing van hoe micropolitiek werkt
2
,Keuze tekst?
• Dubbele boodschap artikel (Kelchtermans, 2004):
• Casus kwaliteitszorg (begeleiding/inspectie)
• Een exemplarische toepassing van theoretisch perspectief:
micropolitiek
Decreet op de inspectie en beleid ( kwaliteitsdriehoek)
• Maatregel die alles had om goed te zijn, heel veel legitimiteit aanwezig, maar
de implementatie liep niet correct, en dat gebeurd heel vaak omdat scholen
die info zelf gaan interpreteren en bepalen zelf of ze erin mee zullen gaan of
niet of een deel zullen interpreteren en een deel niet.
• Leerkrachten en schoolteams zijn geen passieve uitvoerders, maar
handelen vanuit hun eigen belangen en doelen. Hierdoor ontstaat een
vorm van micropolitiek: interne processen van onderhandeling, vertaling
en zelfs weerstand binnen de school.
Het decreet van 1991 introduceerde twee nieuwe actoren:
•De inspectie, die scholen doorlicht en formeel beoordeelt.
•De pedagogische begeleiding, die scholen ondersteunt zonder te
evalueren.
àBeide hebben aparte, complementaire rollen en zijn strikt gescheiden om
belangenconflicten te vermijden. De overheid wilde met deze maatregel een
duidelijke garanAe op onderwijskwaliteit bieden, maar Kelchtermans toont aan dat
zelfs bij sterk sturende, legiAeme maatregelen de uitkomst op schoolniveau
aCankelijk blijD van menselijke interacties, belangen en interpretaties.
3
, Probleemstelling
• Effect(iviteit) van beleidsmaatregelen?
• Blijkt pas in de analyse van de feitelijke praktijken in scholen
• De ‘ontvangers’ van beleidsmaatregelen zijn geen passieve uitvoerders
4
