Maatschappelijk verantwoord ondernemen
LES 1: DEFINITIES & AANVERWANTE CONCEPTEN .......................................................................... 3
IMPACT OP MAATSCHAPPIJ & MILIEU ............................................................................................................... 3
VERSCHILLENDE BENADERINGEN VAN MVO ................................................................................................... 3
EVOLUTIE VAN MVO .................................................................................................................................. 4
LES 2: MVO: ANTECEDENTEN & EFFECTEN ..................................................................................... 8
ONDERZOEK AGUINIS & GLAVAS .................................................................................................................. 8
INSTITUTIONEEL NIVEAU .............................................................................................................................. 8
ORGANISATIONEEL NIVEAU ........................................................................................................................ 10
INDIVIDUEEL NIVEAU ................................................................................................................................ 10
MVO AUTHENTICITEIT .............................................................................................................................. 11
MVO-BETROKKENHEID............................................................................................................................. 12
LES 3 + 4 + 8: DUURZAAM HRM......................................................................................................12
INTRODUCTIE.......................................................................................................................................... 12
KERNMODELLEN OVER DUURZAAM HRM IN LITERATUUR .................................................................................. 13
Reviewartikel Podgorodnichenko, Edgar & McAndrew ................................................................13
Reviewartikel De Stefano, Bagdadli, & Camuffo ........................................................................19
ACTUELE THEMA’S ................................................................................................................................... 20
Stress & burnout ...................................................................................................................20
Leiderschap .........................................................................................................................23
Hoe duurzaam gedrag stimuleren bij medewerkers? ..................................................................25
LES 5: STRATEGISCH MVO ............................................................................................................26
WAT IS STRATEGIC CSR? .......................................................................................................................... 26
PRINCIPES ............................................................................................................................................. 26
STAPPENPLAN (PORTER & KRAMER) ............................................................................................................ 26
Step 1: identifying points of intersection ...................................................................................26
Step 2: choosing which social issues to address .......................................................................27
Step 3: creating a corporate social agenda ...............................................................................28
Step 4: creating a social dimension to the value proposition .......................................................28
CSR/CSR 2.0 ....................................................................................................................................... 28
CIRCULAIRE ECONOMIE / CRADLE-TO-CRADLE.............................................................................................. 29
LES 6: MVO-OPVOLGING & RAPPORTERING ..................................................................................31
MVO-OPVOLGING .................................................................................................................................... 31
MVO-RAPPORTERING ............................................................................................................................... 31
LES 7: DUURZAAM AANKOPEN .....................................................................................................35
SUPPLY CHAIN ........................................................................................................................................ 35
CORPORATE SUSTAINABILITY DUE DILIGENCE DIRECTIVE (CSDDD) .................................................................... 35
RESPONSIBILITY PARADOX ......................................................................................................................... 36
MVO IN DE SUPPLY CHAIN ......................................................................................................................... 36
Sectorniveau ........................................................................................................................36
Organisatieniveau .................................................................................................................38
Bilaterale relatie tussen inkopende organisatie & leverancier ......................................................38
Samenwerkingsverbanden: initiatieven die bilaterale overstijgen ................................................40
LES 9: SOCIAAL ONDERNEMERSCHAP ..........................................................................................41
1
, WAT IS SE (SOCIAL ENTREPRENEURSHIP) ? ................................................................................................... 41
SOCIAAL ONDERNEMERSCHAP IN VLAANDEREN ............................................................................................. 43
Coöperatief ondernemen .......................................................................................................44
SOCIALE ONDERNEMINGEN ALS HYBRIDE ORGANISATIES .................................................................................. 44
VESCHILLEN/GELIJKENISSEN MET CE (COMMERCIAL ENTREPRENEURSHIP) .......................................................... 45
GASTSPREKER 1: BERND CARETTE ...............................................................................................47
GASTSPREKER 2: ELKE GERAERTS ................................................................................................48
GASTSPREKER 3: PHILIPPE WEILER: HOW CAN YOU CREATE IMPACT? (ZIE SLIDES) ........................49
GASTSPREKER 4: JOHNSON & JOHNSON ......................................................................................50
GASTSPREKER 5: ARGENTA ..........................................................................................................52
2
,Les 1: definities & aanverwante concepten
Wat is MVO? • De verantwoordelijkheid van een organisatie voor de effecten van haar
besluiten en activiteiten op de maatschappij en het milieu door transparant &
ethisch gedrag
• Houdt in dat organisaties aandacht voor mensenrechten, consumentenb-
elangen & sociale, ethische en milieukwesties in hun activiteiten en kern-
strategie integreren in nauwe samenwerking met hun stakeholders om
➢ Zoveel mogelijk gedeelde waarde te creëren voor aandeelhouders & andere
stakeholders & samenleving als geheel
➢ Mogelijke negatieve effecten op te sporen, te voorkomen & te verminderen
• Context-specifiek → niet altijd eenduidig wat het is
Triple bottom line • 3P’s
• People, Profit, Planet
Stakeholder mapping • Detecteren van verschillende categorieën van stakeholders & key stakeholders
• Belangrijk in kader van MVO-rapportering
Stakeholders • Authorisers
➢ Laten toe dat je organisatie opstart
➢ Raad van bestuur, aandeelhouders, overheid die vergunning moet geven..
• Business partners
➢ Medewerkers, leveranciers, vakbonden...
• External influencers
➢ Journalisten, NGO’s...
• Customer groups
➢ Klantensegmenten
Essentiële kenmerken • Impact van organisatie op maatschappij & milieu
MVO ➢ Continu proces, geen eindbestemming
• Geïntegreerd in kernactiviteiten en strategie
• Gedeelde waarde → voorwaarde voor organisatie & stakeholders
• Vrijwillige initiatieven → meer doen dan wettelijk opgelegd
➢ Gaat over wat bedrijven extra doen
Impact op maatschappij & milieu
Planetaire grenzen
•
Verschillende benaderingen van MVO
Op basis van motivatie • Normatief
➢ Beschrijven wat organisaties zouden moeten doen
➢ Waardegeladen
• Instrumenteel
➢ Welke acties om doelen te bereiken?
➢ Causaliteit
3
, Model van Carroll • Voorbeeld van normatieve benadering van MVO
• 4 verantwoordelijkheden organisaties
➢ Winstgevend zijn (economische verantwoordelijkheid)
➔ Conditio sine qua non voor CSR
➔ Niet onethisch om winst te maken
➢ Voldoen aan wettelijke verplichtingen
➔ Gehoorzamen aan wetten
➔ Wetgeving om bescherming & voordelen te brengen
➢ Zich ethisch gedragen
➔ Meer doen dan wettelijk voorgeschreven
➔ Wetgeving is vaak een minimum, niet altijd up-to-date & regelt niet alles
➢ Filantropie
➔ iets terugdoen voor maatschappij
➔ Giften, sponsoring in natura, employee volunteering
➔ Bij grote organisaties → vaak aparte stichtingen (bv. BNP Paribas Fortis
Foundation)
• Conclusie
➢ Verantwoordelijkheden
onderling gerelateerd
➢ In onderlinge concurrentie
➢ Vaak voorgesteld als
evenwichtsoefening
Employee volunteering • Inschakelen van personeel om vrijwilligerswerk te doen
• Verschillende vormen
➢ ‘Helpende handen’ → bv. zwerafval rapen, schilderwerken...
➢ Skills-based volunteering → werknemers vrijwilligerswerk laten doen
waarvan ze iets afweten en wat hun interesseert
Instrumentele benadering • Business case of CSR
➢ CSR zal geld kosten, business case is wat het zal opbrengen
• MVO als middel om doelstelling van organisatie te behalen
• Aandacht voor link sociale & financiële performantie → geen eenduidige
resultaten in empirisch onderzoek
Evolutie van MVO
Aanverwante begrippen • Duurzaamheid / sustainability
MVO ➢ Duurzame ontwikkeling, duurzame energie, duurzaam voedsel... →
marketeers proberen je van alles een duurzame versie te verkopen ⟹
duurzaamheid wordt een containerbegrip
• Duurzame ontwikkeling / sustainable development
• Corporate citizenship
• Corporate sustainability
• Corporate social performance
• ESG (environmental, social & governance)
4
LES 1: DEFINITIES & AANVERWANTE CONCEPTEN .......................................................................... 3
IMPACT OP MAATSCHAPPIJ & MILIEU ............................................................................................................... 3
VERSCHILLENDE BENADERINGEN VAN MVO ................................................................................................... 3
EVOLUTIE VAN MVO .................................................................................................................................. 4
LES 2: MVO: ANTECEDENTEN & EFFECTEN ..................................................................................... 8
ONDERZOEK AGUINIS & GLAVAS .................................................................................................................. 8
INSTITUTIONEEL NIVEAU .............................................................................................................................. 8
ORGANISATIONEEL NIVEAU ........................................................................................................................ 10
INDIVIDUEEL NIVEAU ................................................................................................................................ 10
MVO AUTHENTICITEIT .............................................................................................................................. 11
MVO-BETROKKENHEID............................................................................................................................. 12
LES 3 + 4 + 8: DUURZAAM HRM......................................................................................................12
INTRODUCTIE.......................................................................................................................................... 12
KERNMODELLEN OVER DUURZAAM HRM IN LITERATUUR .................................................................................. 13
Reviewartikel Podgorodnichenko, Edgar & McAndrew ................................................................13
Reviewartikel De Stefano, Bagdadli, & Camuffo ........................................................................19
ACTUELE THEMA’S ................................................................................................................................... 20
Stress & burnout ...................................................................................................................20
Leiderschap .........................................................................................................................23
Hoe duurzaam gedrag stimuleren bij medewerkers? ..................................................................25
LES 5: STRATEGISCH MVO ............................................................................................................26
WAT IS STRATEGIC CSR? .......................................................................................................................... 26
PRINCIPES ............................................................................................................................................. 26
STAPPENPLAN (PORTER & KRAMER) ............................................................................................................ 26
Step 1: identifying points of intersection ...................................................................................26
Step 2: choosing which social issues to address .......................................................................27
Step 3: creating a corporate social agenda ...............................................................................28
Step 4: creating a social dimension to the value proposition .......................................................28
CSR/CSR 2.0 ....................................................................................................................................... 28
CIRCULAIRE ECONOMIE / CRADLE-TO-CRADLE.............................................................................................. 29
LES 6: MVO-OPVOLGING & RAPPORTERING ..................................................................................31
MVO-OPVOLGING .................................................................................................................................... 31
MVO-RAPPORTERING ............................................................................................................................... 31
LES 7: DUURZAAM AANKOPEN .....................................................................................................35
SUPPLY CHAIN ........................................................................................................................................ 35
CORPORATE SUSTAINABILITY DUE DILIGENCE DIRECTIVE (CSDDD) .................................................................... 35
RESPONSIBILITY PARADOX ......................................................................................................................... 36
MVO IN DE SUPPLY CHAIN ......................................................................................................................... 36
Sectorniveau ........................................................................................................................36
Organisatieniveau .................................................................................................................38
Bilaterale relatie tussen inkopende organisatie & leverancier ......................................................38
Samenwerkingsverbanden: initiatieven die bilaterale overstijgen ................................................40
LES 9: SOCIAAL ONDERNEMERSCHAP ..........................................................................................41
1
, WAT IS SE (SOCIAL ENTREPRENEURSHIP) ? ................................................................................................... 41
SOCIAAL ONDERNEMERSCHAP IN VLAANDEREN ............................................................................................. 43
Coöperatief ondernemen .......................................................................................................44
SOCIALE ONDERNEMINGEN ALS HYBRIDE ORGANISATIES .................................................................................. 44
VESCHILLEN/GELIJKENISSEN MET CE (COMMERCIAL ENTREPRENEURSHIP) .......................................................... 45
GASTSPREKER 1: BERND CARETTE ...............................................................................................47
GASTSPREKER 2: ELKE GERAERTS ................................................................................................48
GASTSPREKER 3: PHILIPPE WEILER: HOW CAN YOU CREATE IMPACT? (ZIE SLIDES) ........................49
GASTSPREKER 4: JOHNSON & JOHNSON ......................................................................................50
GASTSPREKER 5: ARGENTA ..........................................................................................................52
2
,Les 1: definities & aanverwante concepten
Wat is MVO? • De verantwoordelijkheid van een organisatie voor de effecten van haar
besluiten en activiteiten op de maatschappij en het milieu door transparant &
ethisch gedrag
• Houdt in dat organisaties aandacht voor mensenrechten, consumentenb-
elangen & sociale, ethische en milieukwesties in hun activiteiten en kern-
strategie integreren in nauwe samenwerking met hun stakeholders om
➢ Zoveel mogelijk gedeelde waarde te creëren voor aandeelhouders & andere
stakeholders & samenleving als geheel
➢ Mogelijke negatieve effecten op te sporen, te voorkomen & te verminderen
• Context-specifiek → niet altijd eenduidig wat het is
Triple bottom line • 3P’s
• People, Profit, Planet
Stakeholder mapping • Detecteren van verschillende categorieën van stakeholders & key stakeholders
• Belangrijk in kader van MVO-rapportering
Stakeholders • Authorisers
➢ Laten toe dat je organisatie opstart
➢ Raad van bestuur, aandeelhouders, overheid die vergunning moet geven..
• Business partners
➢ Medewerkers, leveranciers, vakbonden...
• External influencers
➢ Journalisten, NGO’s...
• Customer groups
➢ Klantensegmenten
Essentiële kenmerken • Impact van organisatie op maatschappij & milieu
MVO ➢ Continu proces, geen eindbestemming
• Geïntegreerd in kernactiviteiten en strategie
• Gedeelde waarde → voorwaarde voor organisatie & stakeholders
• Vrijwillige initiatieven → meer doen dan wettelijk opgelegd
➢ Gaat over wat bedrijven extra doen
Impact op maatschappij & milieu
Planetaire grenzen
•
Verschillende benaderingen van MVO
Op basis van motivatie • Normatief
➢ Beschrijven wat organisaties zouden moeten doen
➢ Waardegeladen
• Instrumenteel
➢ Welke acties om doelen te bereiken?
➢ Causaliteit
3
, Model van Carroll • Voorbeeld van normatieve benadering van MVO
• 4 verantwoordelijkheden organisaties
➢ Winstgevend zijn (economische verantwoordelijkheid)
➔ Conditio sine qua non voor CSR
➔ Niet onethisch om winst te maken
➢ Voldoen aan wettelijke verplichtingen
➔ Gehoorzamen aan wetten
➔ Wetgeving om bescherming & voordelen te brengen
➢ Zich ethisch gedragen
➔ Meer doen dan wettelijk voorgeschreven
➔ Wetgeving is vaak een minimum, niet altijd up-to-date & regelt niet alles
➢ Filantropie
➔ iets terugdoen voor maatschappij
➔ Giften, sponsoring in natura, employee volunteering
➔ Bij grote organisaties → vaak aparte stichtingen (bv. BNP Paribas Fortis
Foundation)
• Conclusie
➢ Verantwoordelijkheden
onderling gerelateerd
➢ In onderlinge concurrentie
➢ Vaak voorgesteld als
evenwichtsoefening
Employee volunteering • Inschakelen van personeel om vrijwilligerswerk te doen
• Verschillende vormen
➢ ‘Helpende handen’ → bv. zwerafval rapen, schilderwerken...
➢ Skills-based volunteering → werknemers vrijwilligerswerk laten doen
waarvan ze iets afweten en wat hun interesseert
Instrumentele benadering • Business case of CSR
➢ CSR zal geld kosten, business case is wat het zal opbrengen
• MVO als middel om doelstelling van organisatie te behalen
• Aandacht voor link sociale & financiële performantie → geen eenduidige
resultaten in empirisch onderzoek
Evolutie van MVO
Aanverwante begrippen • Duurzaamheid / sustainability
MVO ➢ Duurzame ontwikkeling, duurzame energie, duurzaam voedsel... →
marketeers proberen je van alles een duurzame versie te verkopen ⟹
duurzaamheid wordt een containerbegrip
• Duurzame ontwikkeling / sustainable development
• Corporate citizenship
• Corporate sustainability
• Corporate social performance
• ESG (environmental, social & governance)
4
