Samenvatting Herfsttij der Middeleeuwen

Herfsttij der Middeleeuwen
J. Huizinga


Hoofdstuk 1: ’s Levens felheid
Alles werd vroeger intenser beleefd
 Zowel positief als negatief
 Kerkklokken
 Verschil tussen dag en nacht
 Grote tegenstellingen tussen arm en rijk
 Processies
 Vorstelijke intochten
 Openbare executies
o Volksvermaak
o Wordt niet gedacht aan eventuele justitiële dwalingen
 Preken van reizende predikers
 Rouw
 Fantasie
o Leven had de kleur van een sprookje
 Staatsbestuur en staatshuishouding
o Gebeuren soms absurde dingen
o Sfeer van avontuur en hartstocht om het vorstenleven
 Veel sprake van wraak
 Partijgevoel(geen staatsgevoel)
o Ook binnen katholieke kerk sprake van partijenstrijd
 Schisma tussen Avignon en Rome
 Veel hardvochtigheid tegen mensen in de laagste standen
 Hoogmoed
 Hebzucht
o Kreeg in Renaissance ethische inhoud; was handig om welvaart te genereren
 Gevoel van algemene onveiligheid


Hoofdstuk 2: De zucht naar schoner leven
In de vijftiende eeuw nog geen gebruik het leven ‘de hemel in te prijzen’
 Nog weinig optimisme
o In Renaissance wel
 Levensmoeheid
 Levensbangheid
Drie paden naar een schoner leven
 Sterven
 Verbetering en volmaking van de wereld zelf
o Nauwelijks aanwezig in de Middeleeuwen
 Droom
o Gemakkelijkste weg

, o Maar doel blijft verst weg
Enige beschaving door verfraaiing van aristocratische leven
De dingen die het leven tot genieten zijn er nog steeds, maar zijn voor veel meer mensen
bereikbaar
Aan het eind van de Middeleeuwen moest men kiezen tussen God en de wereld(die dus
symbool stond voor zonde)
 Men probeerde schoonheid met deugden te combineren
o Vooral aan het hof
 Bv in de keuken
 Rouw
 Zeer hevig
 Strenge etiquette
o Etiquette in quasireligieuze sfeer
 Ook bij de gewone man
 Werd zeer veel waarde aan gehecht
 Ging soms juist ten koste van orde
 Mede door algemene openbaarheid van plechtigheden
o Zien we ook in de Renaissance terug


Hoofdstuk 3: De hiërarchische opvatting der samenleving
Ridderwezen slechts onderdeel van de Middeleeuwse cultuur
De adellijke levensvorm heeft zijn heerschappij over de samenleving behouden, lang nadat
de adel als maatschappelijke structuur zijn overheersende betekenis verloren had
 Werd indertijd veel te veel betekenis toegedeeld
o De burgerij te weinig
Indeling in drie standen raakt kant nog wal, zoveel indelingen te maken
 Onderschatting burgerij
o Slechts derde stand, maar niet per se minder dan de adel


Hoofdstuk 4: De ridderidee
Ridderidee en geloof werden vaak gecombineerd
Ridderideaal was een manier om de vaak vormeloze oorlogshandelingen te kunnen
begrijpen
Ridderideaal heeft ethisch aspect
 Schiet hierin echter wel tekort
o Sprake van hoogmoed, eerzucht
o Hierdoor wordt het een spel


Hoofdstuk 5: De droom van heldendaad en liefde
Nadruk op de ascetische(sobere) kant van het ridderideaal
 Niet meer in de late middeleeuwen
o Gaat over naar verbeelding
 Hoofse liefde