Samenvatting Verworven taalstoornis

TAAL – DIAGNOSTIEK BIJ VOLWASSENEN – VERWORVEN
TAALSTOORNIS
1. INLEIDING

1.1. AFASIE EN COGNITIEVE COMMUNICATIESTOORNISSEN

- Communicatie in taal verloopt hoofdzakelijk via taal
- We gebruiken woorden, zinnen, verhalen om gedachten, ideeën, gevoelens met
anderen te delen
- We begrijpen woorden, zinnen en verhalen die gezegd of geschreven worden 
luisteren/lezen
- Indien taal verstoord  communicatiemoeilijkheden + impact op relationeel,
sociaal, psychisch, emotioneel en professioneel vlak

2. BESCHRIJVEN VAN AFASIE

2.1. AFASIE


2.1.1. SITUERING EN DEFINITIE

2.1.1.1. SITUERING VAN AFASIE ALS EEN NEUROGENE
COMMUNICATIESTOORNIS

- Afasie  samen met spraakapraxie, dysartrie, cognitieve
communicatiestoornissen en neurogene communicatiestoornissen
o Neurogene communicatiestoornissen: zijn communicatiestoornissen
van talige- (afasie), spraakmotorische (spraakapraxie of dysartrie) of
cognitieve origine die ontstaan t.g.v. een NAH
 Geïsoleerd of samen voorkomen
- NAH: een letsel in de hersenen dat ontstaan is
na de geboorte t.g.v.
o Beroerte
o Trauma
o Tumor
o Infectie
o Intoxicatie
o Vitaminedeficiëntie
o Neurodegeneratieve ziekte




1

,2.1.1.2. DEFINITIE VAN AFASIE ALS EEN VERWORVEN TAALSTOORNIS

- Afasie: een taalstoornis en geen spraakstoornis, veroorzaakt door een focaal
hersenletsel nadat de taal verworven is
o “Afasie is een taalstoornis”  het is een centrale stoornis waarbij 4
taalmodaliteiten (luisteren, spreken, lezen en schrijven) in meer of
mindere mate aangetast zijn
 Verschil met dysartrie/spraakstoornis
 Spraakstoornis is enkel spreken aangetast en lezen,
schrijven, luisteren intact
o PMA heeft bepaalde afasiesymptomen  semantische parafasieën en/of
fonologische parafasieën
- NAH moet aantoonbaar zijn om te spreken van afasie !!!
o Aantoonbaar = zichtbaar op beeldvorming
- Hersenletsel is focaal
o Hersenletsel heeft een duidelijke focus, wat een meerwaarde is voor
anatomo-klinische correlaties  onderzoeker krijgt inzicht in de organisatie
en lokalisatie van normale taalgebruik
 Waar is taal gerepresenteerd
 Welke hersengebieden zijn betrokken bij taak
 Welke processen liggen ten grondslag aan woordvinding
o Dementie/hersentrauma ≠ afasie

- Afasie is een verworven stoornis
o “Verworven” onderscheidt afasie van een TOS
 TOS kennen verschillende oorzaken  zuurstoftekort bij geboorte,
genetische afwijking (vaak geen duidelijke oorzaak)
o Indien kind hersenletsel oploopt tijdens taalontwikkeling kan ook
taalstoornis krijgen  “kinderafasie”


2.1.2. OORZAKEN

2.1.2.1. CEREBROVASCULAIR ACCIDENT (CVA)/BEROERTE

= Ongeval van de bloedvaten in de hersenen. Waarbij we een CVA herkennen als een
“beroerte”

- Afasie ontstaat  taalcentra (in taaldominatie hersenhelft) plots (acuut) niet meer
van voedingsstoffen of zuurstof worden
voorzien
o Arteria cerebi media (ACM):
bloedvat dat meestal
verantwoordelijk is voor het ontstaan
van afasie
- Meest voorkomende oorzaak van afasie
(85%)
- Incidentie in België
o 200 tot 230 per 100 000 inwoners per jaar
o = 19 000 gevallen per jaar, of 52 gevallen per dag


2

, - Prevalentie Nederland en België:
o jaarlijks min 20 000 mensen met afasie ((1/567, 15 tot 38% na een
beroerte)
- 2 oorzaken van CVA:
o Ischemish CVA/herseninfarct (90%)
 Bloedtoevoer naar hersenen is afgesloten
door een embool of een trombus
(bloedprop)
 Vakjargon: “hypoperfusie”
 Beelvorming: hypoperfusie



o Hemorragische
CVA/hersenbloeding (20%)
 Bloed uit de bloedbaan kan ontsnappen door
een scheuring van een bloedvat 
zenuwcellen worden niet meer voorzien van
voedingstooffen en stroomt het bloed uit het
bloedvat in de hersnenen
 Beelvorming:
hyperperfusie



2.1.2.2. TRAUMATA

- Traumatisch hersenletsel, een hersenletsel door een ongeval
- Leeftijd 60-75 jaar veel ongevallen door een val in huis
- Mannen 3x > mannen
- Ingedeeld door aanwezigheid + duur van bewustzijnsverlies (bzv) +
geheugenverlies
- Traumatisch hoofdletsel/trauma capitis: trauma met hoofd dat niet leidt tot
bzv of amnesie
- Traumatisch hersenletsel: trauma waarbij sprake is van bzv en amnesie (hoe
kort ook)
o Schade aan hersenen na trauma is groter + diffuser dan bij focaal letsel
 Afasie gaat gepaard met andere cognitieve stoornissen 
geheugen- en gedragsproblemen

2.1.2.3. HERSENTUMOREN

- Goedaardig of kwaardaardig
- Ruimte-innemend proces, waarbij geen extra ruimte is binnen de schedel
- Groeiende tumor  gezond weefsel beginnen drukken
o Indien zenuwcellen uit taal kritische regio’s betreft  ontstaan van
afasie
- Hersenen kunnen zich herorganiseren door neuroplasticiteit  taalfuncties
passen zicha aan bij tumorgroei zonder direct taalsymptomen
- Epileptische aanvallen of bloedingen in de tumor kunnen afasie veroorzaken
- Bij tumoren in taalkritische gebieden wordt de patiënt vaak wakker geopereerd en
voert taaltaken uit om de tumor zonder schade aan taalfuncties te verwijderen
- Neurologopedisten en neurlinguïsten assisteren de neurochirurg


3

, 4