VOLKENRECHT ZELFSTUDIE
FEMINISTISCHE BENADERINGEN VAN HET VOLKENRECHT
Twail = Third World Approaches to International Law
Feministen zijn het eens dat volkenrecht patriarchaal is en genderongelijkheid structureert om
mannen te versterken en vrouwen te onderdrukken door het weerspiegelen van ideeën en ervaringen
vanuit mannelijk perspectief. Feministische theorieën vormen een spectrum, maar het is nuttig om de
grootste tegenovergestelde theorieën samen te vatten.
Verschillende feministische stromingen beschouwen staten en volkenrecht als facilitator van
mannelijke privileges → 3 soorten van deze stromingen:
• Radicale feministen = zien de onderwerping van vrouwen als systematisch. Het volkenrecht
verankert mannelijke dominantie. Volgens hen is er geen manier om dit te veranderen.
• Marxistische en socialistische feministen = leggen de relatie bloot tussen kapitalistische
productie en sociale reproductie. Activiteiten van vrouwen op het gebied van sociale
reproductie zijn ingebed in de context waarin zij geboren worden(vb. toegang tot schoon water,
elektriciteit, voedsel) Ze erkennen beide dat volkenrecht door mensen wordt gecreëerd en niet
vaststaat waardoor het moeilijk is om te transformeren omdat het nu in een patriarchale
structuur is verankerd.
o Marxistische feministen beschouwen de kunstmatige ondergeschiktheid van vrouwen
binnen de markt en wijten het aan ideologie van gezin (=het goedkope reproductieve
werk van vrouwen het productieve werk van kapitalisten moet subsidiëren)
o Sociale feministen benadrukken dat niet alleen kapitalisten profiteren van het
reproductieve werk van vrouwen; individuele mannen profiteren ook.
Andere stromingen (vb. liberale en post-structurele feministen) beschouwen volkenrecht en
bijbehorende instituties als platform waarin vrouwen makkelijker geïntegreerd kunnen worden.
• Liberale feministen geloven dat vrouwen het volkenrecht moeten ‘heroveren’ en ongelijkheid
kunnen veranderen. Stroming wordt bekritiseerd omdat er te veel nadruk ligt op keuzevrijheid.
• Post-structurele feministen beschouwen het volkenrecht als verzameling van instellingen
met diverse opvattingen over gender en erkennen dat betrokkenheid bij instellingen negatieve
en positieve ervaringen voor vrouwen kan opleveren.
Er wordt nu algemeen erkend dat feministische geleerden in het verleden vergaten dat niet alle
vrouwen dezelfde ervaringen hebben. Vrouwen vormen geen homogene groep. ‘Intersectionaliteit’
verwijst naar het idee dat nadeel van mensen wordt gevormd door meerdere en elkaar overlappende
machtsstructuren. Vrouwen kunnen slachtoffer zijn van armoede, gender gerelateerd geweld, nieuw
moederschap,…. Binnen internationale juridische instellingen moet feministische theorie ook
bestuderen hoe overlappende vormen van onderdrukking hun werking beïnvloeden.
1
, RICHTLIJNEN VOOR NIET-BINDENDE DOCUMENTEN – U.S. DEPARTEMENT OF STATE
Overheden leggen vaak de voorwaarden van overeenkomst of regeling tussen hen schriftelijk vast
zonder daarmee verplichtingen te creëren die bindend zouden zijn volgens het internationaal recht.
Hoewel een niet-bindend instrument niet bindend is volgens het internationaal recht, kan het een
aanzienlijk moreel of politiek gewicht hebben. Dergelijke instrumenten worden vaak gebruikt in onze
internationale betrekkingen om politieke verbintenissen vast te stellen.
Dubbelzinnigheid over de vraag of een document al dan niet juridisch bindend is, moet worden
vermeden. Alle partijen moeten bevestigen dat het instrument geen aanleiding geeft tot bindende
verplichtingen volgens het internationaal recht. Bepaalde formele, stilistische en taalkundige
kenmerken worden vaak geassocieerd met overeenkomsten die bindend zijn, terwijl andere
kenmerken de intentie van de deelnemers weerspiegelen om een regeling van puur politieke aard te
produceren. Om dubbelzinnigheid te voorkomen, worden er algemene richtlijnen aangeboden.
• De termen “verdrag” of “overeenkomst” moeten vermeden worden
• De titel “Memorandum of Understanding” is gebruikelijk voor niet-bindende documenten,
maar betekent niet dat het automatisch niet-bindend is
• Gebruik niet de term “partijen”, maar beter “deelnemers”
• Vermijd termen zoals "zullen", "akkoord gaan" of "ondernemen", maar gebruik termen zoals
zouden" of "voornemens zijn" of "verwachten"
• Vermijd de term “inwerkingtreding”, maar gebruik “in werking zal treden” of “activiteiten zullen
beginnen”
• Vermijd Jura-clausules die stellen: “gedaan te” of “afgerond te”
• Vermeld voor niet-bindende documenten niet de gelijke authenticiteit van verschillende
taalversies
• Voeg een disclaimer toe waarin staat dat het document niet juridisch bindend is volgens het
internationaal recht
De praktijk van de Verenigde Staten met betrekking tot niet-bindende documenten kan verschillen
van die van andere landen. Als een document een "Memorandum of Understanding" wordt genoemd,
betekent bijvoorbeeld niet dat het document automatisch als niet-bindend wordt beschouwd voor de
Verenigde Staten.
Het Office of Treaty Affairs moedigt agentschappen en kantoren aan om de teksten van voorgestelde
niet-bindende documenten te delen met het kantoor, dat wettelijk verantwoordelijk is voor het
bepalen of een bepaald document een bindende "internationale overeenkomst" is voor
rapportagedoeleinden aan het Congres.
2
FEMINISTISCHE BENADERINGEN VAN HET VOLKENRECHT
Twail = Third World Approaches to International Law
Feministen zijn het eens dat volkenrecht patriarchaal is en genderongelijkheid structureert om
mannen te versterken en vrouwen te onderdrukken door het weerspiegelen van ideeën en ervaringen
vanuit mannelijk perspectief. Feministische theorieën vormen een spectrum, maar het is nuttig om de
grootste tegenovergestelde theorieën samen te vatten.
Verschillende feministische stromingen beschouwen staten en volkenrecht als facilitator van
mannelijke privileges → 3 soorten van deze stromingen:
• Radicale feministen = zien de onderwerping van vrouwen als systematisch. Het volkenrecht
verankert mannelijke dominantie. Volgens hen is er geen manier om dit te veranderen.
• Marxistische en socialistische feministen = leggen de relatie bloot tussen kapitalistische
productie en sociale reproductie. Activiteiten van vrouwen op het gebied van sociale
reproductie zijn ingebed in de context waarin zij geboren worden(vb. toegang tot schoon water,
elektriciteit, voedsel) Ze erkennen beide dat volkenrecht door mensen wordt gecreëerd en niet
vaststaat waardoor het moeilijk is om te transformeren omdat het nu in een patriarchale
structuur is verankerd.
o Marxistische feministen beschouwen de kunstmatige ondergeschiktheid van vrouwen
binnen de markt en wijten het aan ideologie van gezin (=het goedkope reproductieve
werk van vrouwen het productieve werk van kapitalisten moet subsidiëren)
o Sociale feministen benadrukken dat niet alleen kapitalisten profiteren van het
reproductieve werk van vrouwen; individuele mannen profiteren ook.
Andere stromingen (vb. liberale en post-structurele feministen) beschouwen volkenrecht en
bijbehorende instituties als platform waarin vrouwen makkelijker geïntegreerd kunnen worden.
• Liberale feministen geloven dat vrouwen het volkenrecht moeten ‘heroveren’ en ongelijkheid
kunnen veranderen. Stroming wordt bekritiseerd omdat er te veel nadruk ligt op keuzevrijheid.
• Post-structurele feministen beschouwen het volkenrecht als verzameling van instellingen
met diverse opvattingen over gender en erkennen dat betrokkenheid bij instellingen negatieve
en positieve ervaringen voor vrouwen kan opleveren.
Er wordt nu algemeen erkend dat feministische geleerden in het verleden vergaten dat niet alle
vrouwen dezelfde ervaringen hebben. Vrouwen vormen geen homogene groep. ‘Intersectionaliteit’
verwijst naar het idee dat nadeel van mensen wordt gevormd door meerdere en elkaar overlappende
machtsstructuren. Vrouwen kunnen slachtoffer zijn van armoede, gender gerelateerd geweld, nieuw
moederschap,…. Binnen internationale juridische instellingen moet feministische theorie ook
bestuderen hoe overlappende vormen van onderdrukking hun werking beïnvloeden.
1
, RICHTLIJNEN VOOR NIET-BINDENDE DOCUMENTEN – U.S. DEPARTEMENT OF STATE
Overheden leggen vaak de voorwaarden van overeenkomst of regeling tussen hen schriftelijk vast
zonder daarmee verplichtingen te creëren die bindend zouden zijn volgens het internationaal recht.
Hoewel een niet-bindend instrument niet bindend is volgens het internationaal recht, kan het een
aanzienlijk moreel of politiek gewicht hebben. Dergelijke instrumenten worden vaak gebruikt in onze
internationale betrekkingen om politieke verbintenissen vast te stellen.
Dubbelzinnigheid over de vraag of een document al dan niet juridisch bindend is, moet worden
vermeden. Alle partijen moeten bevestigen dat het instrument geen aanleiding geeft tot bindende
verplichtingen volgens het internationaal recht. Bepaalde formele, stilistische en taalkundige
kenmerken worden vaak geassocieerd met overeenkomsten die bindend zijn, terwijl andere
kenmerken de intentie van de deelnemers weerspiegelen om een regeling van puur politieke aard te
produceren. Om dubbelzinnigheid te voorkomen, worden er algemene richtlijnen aangeboden.
• De termen “verdrag” of “overeenkomst” moeten vermeden worden
• De titel “Memorandum of Understanding” is gebruikelijk voor niet-bindende documenten,
maar betekent niet dat het automatisch niet-bindend is
• Gebruik niet de term “partijen”, maar beter “deelnemers”
• Vermijd termen zoals "zullen", "akkoord gaan" of "ondernemen", maar gebruik termen zoals
zouden" of "voornemens zijn" of "verwachten"
• Vermijd de term “inwerkingtreding”, maar gebruik “in werking zal treden” of “activiteiten zullen
beginnen”
• Vermijd Jura-clausules die stellen: “gedaan te” of “afgerond te”
• Vermeld voor niet-bindende documenten niet de gelijke authenticiteit van verschillende
taalversies
• Voeg een disclaimer toe waarin staat dat het document niet juridisch bindend is volgens het
internationaal recht
De praktijk van de Verenigde Staten met betrekking tot niet-bindende documenten kan verschillen
van die van andere landen. Als een document een "Memorandum of Understanding" wordt genoemd,
betekent bijvoorbeeld niet dat het document automatisch als niet-bindend wordt beschouwd voor de
Verenigde Staten.
Het Office of Treaty Affairs moedigt agentschappen en kantoren aan om de teksten van voorgestelde
niet-bindende documenten te delen met het kantoor, dat wettelijk verantwoordelijk is voor het
bepalen of een bepaald document een bindende "internationale overeenkomst" is voor
rapportagedoeleinden aan het Congres.
2
