Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Summary

materieel strafrecht samenvatting

Rating
-
Sold
1
Pages
118
Uploaded on
28-07-2025
Written in
2024/2025

Samenvatting van het vak materieel strafrecht (2de Bach criminologische wetenschappen, VUB), gedoceerd door Prof. De Hert. De samenvatting volgt de hoorcolleges samen met het handboek van Tom Sander Beken. Er worden veel voorbeelden aangehaald en de samenvatting geeft een brede uitleg waardoor het makkelijk te snappen is. Enkel hoofdstuk 2 uit deel 2 (de straffen) wordt niet besproken in de samenvatting omdat hiervoor door de prof verwezen wordt naar de werkcolleges, een samenvatting hiervan maken in dan ook overbodig omdat het merendeel ervan in het wetboek staat. Ik haalde dit vak in eerste zit.

Show more Read less
Institution
Course

Content preview

Materieel strafrecht

MATERIEEL STRAFRECHT .............................................................................................................. 1

DEEL1: STRAFRECHT .................................................................................................................... 6

HOOFDSTUK 1: JURIDISCHE SITUERING ....................................................................................................... 6
Een begripsomschrijving ............................................................................................................... 6
Strafrecht als publiek recht ........................................................................................................... 8
Materieel en formeel strafrecht ..................................................................................................... 9
Nationaal en internationaal strafrecht............................................................................................ 9

DEEL 2: STRAFWET ...................................................................................................................... 11

HOOFDSTUK2: LEGALITEITSBEGINSEL ....................................................................................................... 11
Begripsomschrijving ....................................................................................................................11
Wet .............................................................................................................................................12
Wet in materiele zin...................................................................................................................................12
Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend ....................................................12
Internationale verdragen ...........................................................................................................................12
Legaliteitscontrole .......................................................................................................................14
Door het GwH ...........................................................................................................................................14
Door hoven en rechtbanken.......................................................................................................................14
HOOFDSTUK 3: TOEPASSING VAN DE STRAFWET IN DE TIJD ............................................................................. 15
Ten tijde van de gedragingen of het plegen van het misdrijf .............................................................15
Een wetsbepaling in werking ......................................................................................................................15
Inwerkingtreding vanaf bekendmaking ...................................................................................................15
Niet opgeheven .....................................................................................................................................15
Niet vernietigd.......................................................................................................................................16
Geen opheffing door onbruik .................................................................................................................16
Conflicten van strafwetten in de tijd ..............................................................................................16
Wetsconflicten in de tijd ............................................................................................................................16
Geen retroactiviteit van de strengere strafwet.........................................................................................17
Retroactiviteit van de strafwet met de voor de dader meest gunstige bepalingen ......................................18
Buiten het toepassingsgebied van Art.2 nieuw sw ...................................................................................19
HOOFDSTUK 4: TOEPASSING VAN DE STRAFWET IN DE RUIMTE ........................................................................ 20
Rechtsmachtrecht .......................................................................................................................20
Territorialiteit als regel .................................................................................................................21
Misdrijven op het grondgebied ...................................................................................................................21
Toepassing belgische strafwet ...................................................................................................................21
Extraterritorialiteit als uitzondering ...............................................................................................22
Vestigen van extraterritoriale rechtsmacht is toegelaten .............................................................................22
Geen extraterritoriale rechtsmacht, behoudens in de wet bepaalde gevallen ...............................................22
Veel vestiging van extraterritoriale rechtsmacht......................................................................................22
Afgeleide rechtsmacht .................................................................................................................23
HOOFDSTUK 5: INTERPRETATIE VAN DE STRAFWET ....................................................................................... 23
Kwalificeren en interpreteren .......................................................................................................24
Niet interpreteren of strikt interpreteren ........................................................................................24


1

, Niet interpreteren .....................................................................................................................................24
Strikt interpreteren ....................................................................................................................................24
Letterlijke, teologische en evolutieve interpretatiemethoden ......................................................................24
Teleologische interpretatiemethoden niet in de wet ....................................................................................24
Progressieve of evolutieve interpretatiemethode in de wet ..........................................................................24
Nooit naar analogie in het nadeel van de vervolgde persoon...........................................................25

DEEL 3: MISDRIJF ......................................................................................................................... 26

HOOFDSTUK 6: BESTANDDELEN VAN EEN MISDRIJF ...................................................................................... 26
Artikel 5 nieuw sw: bestanddelen van het misdrijf - begrippen ........................................................27
Artikel 6 nieuw sw: materieel bestanddeel ....................................................................................27
Uiterlijk waarneembare gedraging ..............................................................................................................27
Handeling of nalaten (verzuim) ..................................................................................................................27
Het veroorzaken van een bepaald gevolg ....................................................................................................28
Gevolgmisdrijven ..................................................................................................................................28
Artikel 7 nieuw sw: het moreel bestanddeel ..................................................................................29
Naast handelen of nalaten ook een ingesteldheid van de dader ...................................................................29
Een minimale schuldvorm bij alle misdrijven ..............................................................................................30
De minimale schuldvorm volstaat bij reglementaire misdrijven ...................................................................30
Ook opzet vereist bij opzettelijke misdrijven ...............................................................................................30
Algemeen opzet ....................................................................................................................................31
Bijzonder opzet .....................................................................................................................................32
Ook een zware fout vereist bij onopzettelijke misdrijven ..........................................................................32
Artikel 5 nieuw sw: het wederrechtelijk bestanddeel ......................................................................33
Het bestanddeel strafwaardigheid .............................................................................................................33
Artikel 8 nieuw sw: verzwarend bestanddeel van een misdrijf .........................................................34
HOOFDSTUK 7: STRAFBARE POGING ........................................................................................................ 35
Begripsomschrijving ....................................................................................................................35
Voorwaarden voor strafbaarheid van poging ..................................................................................36
Crimineel voornemen van de dader............................................................................................................36
Begin van uitvoering ..................................................................................................................................37
Voor een opzettelijk misdrijf ......................................................................................................................38
Vrijwillige terugtred als strafuitsluitende verschoningsgrond ..........................................................38
De bestraffing van de strafbare poging ..........................................................................................39
Doen of aanvaarden van een crimineel aanbod .............................................................................39
HOOFDSTUK 8: RECHTVAARDIGINGSGRONDEN........................................................................................... 41
Begripsomschrijving ....................................................................................................................42
Artikel 11 nieuw sw: het gebod of de toelating bij de wet.................................................................42
Artikel 12 nieuw sw: Bevel van de overheid ....................................................................................43
Artikel 13 nieuw sw: de noodtoestand ...........................................................................................44
Artikel 14 nieuw sw: wettige verdediging........................................................................................45
Artikel 16 nieuw sw: wettig verzet in geval van misbruik door de overheid ........................................46

DEEL 4: DADER ............................................................................................................................ 48

HOOFDSTUK 9: STRAFRECHTELIJKE VERANTWOORDELIJKHEID ........................................................................ 48
Individuele verantwoordelijkheid ..................................................................................................48
Daderschap ................................................................................................................................48
Verantwoordelijkheid van rechtspersonen ....................................................................................50
Strafrechtelijke verantwoordelijhkheid van niet-natuurlijke personen ..........................................................50
Strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor alle rechtspersonen en meer .....................................................51



2

, Een eigen strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor de rechtspersonen .....................................................51
Strafrechtelijke verantwoordelijkheid voor alle misdrijven ...........................................................................51
Toerekening ..............................................................................................................................................51
Administratieve en burgerlijke aansprekelijkheid van rechtspersonen .........................................................52
HOOFDSTUK 10: STRAFBARE DEELNEMING ................................................................................................ 53
Begripsbepalingen .......................................................................................................................53
Voorwaarden voor strafbare deelneming.......................................................................................54
Bestraffing van de deelneming......................................................................................................56
HOOFDSTUK 11: DOORWERKING VAN VERZWARENDE BESTANDDELEN EN VERZWARENDE FACTOREN ....................... 56
Objectieve en subjectieve verzwarende bestanddelen en factoren .................................................57
Doorwerking ................................................................................................................................57
HOOFDSTUK 12: SCHULD ..................................................................................................................... 59
Inleiding ......................................................................................................................................60
Schuldontheffingsgronden ...........................................................................................................60
Begripsbepaling ........................................................................................................................................60
Onweerstaanbare dwang ..........................................................................................................................61
Begripsomschrijving ..............................................................................................................................61
Toepassingsvoorwaarden ......................................................................................................................62
Onoverkomelijke dwaling ..........................................................................................................................63
Begripsomschrijving ..............................................................................................................................63
Dwaling, misdrijf en schuldontheffing ....................................................................................................63
Gronden van niet toerekeningsvatbaarheid ...................................................................................65
Begripsbepaling ........................................................................................................................................65
Geestesstoornis .......................................................................................................................................66
Toepassingsvoorwaarden ......................................................................................................................66
Als grond voor internering ......................................................................................................................66
Personen met een geestesstoornis die verminderd toerekeningsvatbaar zijn ...........................................67
Minderjarigheid .........................................................................................................................................67

DEEL 5: STRAF ............................................................................................................................. 69

HOOFDSTUK 13: BEGRIPSBEPALING ........................................................................................................ 69
HOOFDSTUK 14: DE STRAFFEN ............................................................................................................... 70
HOOFDSTUK 15: STRAFTOEMETING ......................................................................................................... 70
inleiding ......................................................................................................................................70
Regels die de straftoemeting richting geven...................................................................................71
Geen straftoemetingsrichtlijnen ................................................................................................................71
Doelstellingen van de straf ........................................................................................................................71
Strafdoelen in postmoderne tijd .............................................................................................................72
4 strafdoelen ........................................................................................................................................72
Preventie en vergelding geen strafdoel ...................................................................................................73
Geen hiërarchie in de strafdoelen ..........................................................................................................73
Bijkomende regels voor de keuze van de strafdoelen ..............................................................................74
Voorlichtingsrapport of advies deskundige of dienst ...................................................................................74
voorlichtingsrapport ..............................................................................................................................74
Advies deskundige of dienst ..................................................................................................................74
Motivering.................................................................................................................................................75
Sociale toestand van de beklaagde ............................................................................................................76
Bemiddeling .............................................................................................................................................76
Regels die de rechter toelaten of dwingen zwaarder te straffen.......................................................76
Verzwarende factoren ...............................................................................................................................77
Begripsbepaling ....................................................................................................................................77



3

, Discriminerende drijfveer ......................................................................................................................77
Herhaling ..................................................................................................................................................79
Begrip ...................................................................................................................................................79
Strafverzwaring .....................................................................................................................................80
Beveiligingsperiode ...................................................................................................................................80
Regels die de rechter toelaten of dwingen lichter te bestraffen .......................................................81
Verzachtende omstandigheden .................................................................................................................81
Verschoningsgronden ...............................................................................................................................81
Begripsomschrijving ..............................................................................................................................82
Noodweerexces ....................................................................................................................................83
Minderjarigheid .....................................................................................................................................84
Samenloop ...............................................................................................................................................84
Begripsbepaling ....................................................................................................................................85
Eendaadse samenloop ..........................................................................................................................86
Meerdaadse samenloop ........................................................................................................................86
Niet-gelijktijdige berechting ...................................................................................................................87
Bijkomende straffen ..............................................................................................................................87
Strafvermindering wegens samenloop bij de strafuitvoering ....................................................................87
Gevaar op een onredelijk zware bestraffing ................................................................................................87
Precaire financiele situatie ........................................................................................................................88
Overschrijden van de redelijke termijn .......................................................................................................89
Hechtenis of en voorlopige plaatsingsmaatregel ........................................................................................89
straftoemetingsmodaliteiten ........................................................................................................90
begrip .......................................................................................................................................................90
Opschorting van de uitspraak van de veroordeling en uitstel van de tenuitvoerlegging van de straffen ...........91
Opschorting ..........................................................................................................................................92
Uitstel ..................................................................................................................................................93
Combinatie van straftoemetingsregels..........................................................................................94
HOOFDSTUK 16: VERVAL OF TENIETGAAN VAN DE STRAF ................................................................................ 94
De dood van de veroordeelde .......................................................................................................94
Verjaring van de straf en van de burgerrechtelijke veroordeling .......................................................95
Verjaring van de straf .................................................................................................................................95
Verjaring van de burgerrechtelijke vordering ...............................................................................................97
Genade ....................................................................................................................................................97
Amnestie ..................................................................................................................................................97

DEEL 6: UITVOERING VAN STRAFFEN EN MAATREGELEN ............................................................... 98

Inleiding ......................................................................................................................................98
HOOFDSTUK 17: UITVOERING VAN DE VRIJHEIDSBENEMENDE STRAFFEN ............................................................ 99
Gevangenisstraf ..........................................................................................................................99
De gevangenis ..........................................................................................................................................99
Interne rechtspositie ............................................................................................................................... 100
Van gunst naar recht ........................................................................................................................... 100
inhoud ................................................................................................................................................ 101
hulp- en dienstverlening aan gedetineerde personen ............................................................................ 101
De overbevolking van de gevangenis als systematisch probleem voor gedetineerdenrecht ..................... 101
De externe rechtspositie ......................................................................................................................... 101
Van minister naar rechter .................................................................................................................... 101
Strafuitvoeringsmodaliteiten die de minister kan toekennen ................................................................. 101
Strafuitvoeringsmodaliteiten die de strafuitvoeringsrechter en de strafuitvoeringsrechtbank kunnen
toekennen .......................................................................................................................................... 102
Bijzondere bevoegdheden van de strafuitvoeringsrechter en strafuitvoeringsrechtbank ......................... 104



4

Written for

Institution
Study
Course

Document information

Uploaded on
July 28, 2025
Number of pages
118
Written in
2024/2025
Type
SUMMARY

Subjects

$11.95
Get access to the full document:

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Get to know the seller
Seller avatar
giannivanbeersel

Get to know the seller

Seller avatar
giannivanbeersel Vrije Universiteit Brussel
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
1
Member since
11 months
Number of followers
0
Documents
3
Last sold
10 months ago

0.0

0 reviews

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions