Samenvatting Orthopedagogiek periode 3
Welke modellen heb je?
- Kok model, orthopedagogische vraagstelling
- Sociaal-ecologisch model (Bronferbrenner)
- Transactioneel model
- Risico- en beschermende factoren (Balansmodel)
Hoorcollege 1
Orthopedagogiek
→ De wetenschap die zich bezighoudt met bijzondere of specifieke opvoeding en het in zijn
ontwikkeling belemmerende kind
Opvoedingsimpasse
→ Als ouders vinden dat ze tekortschieten in de opvoeding en ze niet meer weten wat ze
kunnen doen om de ontwikkeling van het kind in de gewenste richting te beïnvloeden dan
noem je dit een opvoedingsimpasse. (4 fases, opvoeding verloopt niet goed)
➢ Fase 1: Stagnatie (problemen) in de opvoeding.
➢ Fase 2: Het probleem kan nog met de gewone middelen aangepakt worden.
➢ Fase 3: Deze aanpak levert niet op wat het zou moeten opleveren.
➢ Fase 4: Men heeft het idee dat er geen mogelijkheden meer zijn om zelfstandig aan
de stagnatie te werken en deze te verhelpen
- Checklist: Rutter
➢ Leeftijdsadequaat: past het gedrag bij de leeftijd of het
ontwikkelingsstadium?
➢ Duur van het probleemgedrag: Sinds wanneer bestaan er problemen?
➢ Omstandigheden: is het gedrag begrijpelijk gezien de omstandigheden?
➢ Socio-culturele setting: Past het gedrag in de (sub)cultuur waartoe het kind
behoort
➢ Frequentie van de problemen: Komen de problemen vaak en veel voor?
➢ Type problemen en mate van voorkomen van die problemen in de populatie:
Komt het gedrag voor onder de normale populatie
➢ De intensiteit van de problemen: bij een grotere intensiteit gaat men ervan
uit dat het ernstiger is
➢ Verandering van het gedrag: Was de verandering van het gedrag te begrijpen
of verwachten gezien de context?
➢ Situatiegebondenheid: Komt het gedrag in een of meer situaties voor?
,POS (Problematische opvoedingssituatie)
→ Een situatie tussen opvoeders en kind, die als nagenoeg perspectiefloos ervaren wordt en
waarbij men er niet meer in slaagt om die situatie perspectief biedend te maken zonder hulp
van buitenaf.
3 componenten van POS
1. Het kind met een specifieke vraagstelling.
2. De opvoeder die zoekt naar de betekenis achter het gedrag van het kind en die
probeert, daar een pedagogisch antwoord op te geven.
3. De situatie die gekenmerkt wordt dor handelingsverlegenheid bij de opvoeders en
waarbinnen ook andere personen en/of factoren uit de omgeving invloed hebben op
de opvoeding.
Hoorcollege 2
Wetenschappelijke stromingen:
1. Geesteswetenschappelijke stroming
→ Hierin wordt gekeken naar de mens als één geheel, begrijpen hoe een cliënt zelf
iets ervaart.
→ Beschrijvend, geen generaliseerbare resultaten
2. Empirische stroming
→ Gaat uit van feiten, juiste interpretatie kunnen geven;
Methode: ‘Evidence Based’ toepassen
→ Verklarend
3. Maatschappijkritische stroming
→ Gaat uit van het systeem om het kind heen
→ Meer aandacht voor alliantie
→ Maatschappelijke zaken spelen een rol
Geschiedenis van de orthopedagogiek
Afwisseling van paradigma’s:
Medisch model → ontwikkelingsmodel → participatie- en eigen krachtmodel
= Van probleemgericht naar oplossingsgericht
Ontwikkelingen in het onderwijs
- Van een groot aantal soorten buitengewoon onderwijs voor verschillende
onderwijsbeperkingen
- Naar ‘weer samen naar school’ en nu passend onderwijs
Passend onderwijs
- Voor ieder kind een passende onderwijsplek
- Ongeacht beperkingen of gedragsproblemen
Speciaal onderwijs
- Het totaalaantal speciaal onderwijs is gedaald
, Hoorcollege 3
Kok: Orthopedagogische vraagstelling
→ Er ontstaat een problematische situatie. Welke specifieke opvoeding is er nodig bij
het kind? Zodat we het kind kunnen helpen. VRAAG VAN HET KIND!
- Een kind ontwikkelt zich op affectief, cognitief en naar eigenheid (conatief), dit
noem je de ontwikkelingsaspecten
Affectief:
- Goede relatie ouder kind (R)
- Problematische relatie ouder kind, de relatie valt nog te redden (r1)
- Geen mogelijkheid tot relatie ouder kind, de relatie is niet meer te herstellen (r2)
→ Bij sprake van te kort op r1 en r2 is er een vraag om specifiek opvoeden
Cognitief:
- Hoe gaat een kind om met het verkennen van zijn omgeving. Omvat cognitief
analytisch vermogen en flexibiliteit
- Bij een tekort aan cognitief analytisch vermogen of flexibiliteit is er een vraag om
specifiek opvoeden op dit gebied.
- Wil een kind meer structuur of meer variatie in de opvoeding
- S --------------------- V
Ontwikkeling naar eigenheid (conatief)
- Een goede balans (kind) tussen zelfrealisatie (zelfontplooiing, alles doen wat jij
wil, of wat bij jou past) en harmoniëren (met alles meegaan) met anderen.
- Waar die balans verstoord is, is er een vraag om specifiek opvoeden
- Ben je in staat om op een goede manier op te gaan met anderen
- Z ---------------------- H
Het assenstelsel
→ Bij stagnatie in de ontwikkeling moet naar alle
drie de ontwikkelingsaspecten gekeken worden. De
drievoudige notatie, noem je de orthopedagogische
vraagstelling
- Je maakt een drievoudige notatie:
bijvoorbeeld:
https://vimeo.com/152985022. Bij deze
video heeft de jongen variatie nodig: Hij
is alleen aan het Playstationen en moet
meer variatie krijgen, harmonie nodig:
want hij denkt alleen over wat er niet kan, R: een goede relatie met ouder kind
- De drievoudige notatie is: VHR
Welke modellen heb je?
- Kok model, orthopedagogische vraagstelling
- Sociaal-ecologisch model (Bronferbrenner)
- Transactioneel model
- Risico- en beschermende factoren (Balansmodel)
Hoorcollege 1
Orthopedagogiek
→ De wetenschap die zich bezighoudt met bijzondere of specifieke opvoeding en het in zijn
ontwikkeling belemmerende kind
Opvoedingsimpasse
→ Als ouders vinden dat ze tekortschieten in de opvoeding en ze niet meer weten wat ze
kunnen doen om de ontwikkeling van het kind in de gewenste richting te beïnvloeden dan
noem je dit een opvoedingsimpasse. (4 fases, opvoeding verloopt niet goed)
➢ Fase 1: Stagnatie (problemen) in de opvoeding.
➢ Fase 2: Het probleem kan nog met de gewone middelen aangepakt worden.
➢ Fase 3: Deze aanpak levert niet op wat het zou moeten opleveren.
➢ Fase 4: Men heeft het idee dat er geen mogelijkheden meer zijn om zelfstandig aan
de stagnatie te werken en deze te verhelpen
- Checklist: Rutter
➢ Leeftijdsadequaat: past het gedrag bij de leeftijd of het
ontwikkelingsstadium?
➢ Duur van het probleemgedrag: Sinds wanneer bestaan er problemen?
➢ Omstandigheden: is het gedrag begrijpelijk gezien de omstandigheden?
➢ Socio-culturele setting: Past het gedrag in de (sub)cultuur waartoe het kind
behoort
➢ Frequentie van de problemen: Komen de problemen vaak en veel voor?
➢ Type problemen en mate van voorkomen van die problemen in de populatie:
Komt het gedrag voor onder de normale populatie
➢ De intensiteit van de problemen: bij een grotere intensiteit gaat men ervan
uit dat het ernstiger is
➢ Verandering van het gedrag: Was de verandering van het gedrag te begrijpen
of verwachten gezien de context?
➢ Situatiegebondenheid: Komt het gedrag in een of meer situaties voor?
,POS (Problematische opvoedingssituatie)
→ Een situatie tussen opvoeders en kind, die als nagenoeg perspectiefloos ervaren wordt en
waarbij men er niet meer in slaagt om die situatie perspectief biedend te maken zonder hulp
van buitenaf.
3 componenten van POS
1. Het kind met een specifieke vraagstelling.
2. De opvoeder die zoekt naar de betekenis achter het gedrag van het kind en die
probeert, daar een pedagogisch antwoord op te geven.
3. De situatie die gekenmerkt wordt dor handelingsverlegenheid bij de opvoeders en
waarbinnen ook andere personen en/of factoren uit de omgeving invloed hebben op
de opvoeding.
Hoorcollege 2
Wetenschappelijke stromingen:
1. Geesteswetenschappelijke stroming
→ Hierin wordt gekeken naar de mens als één geheel, begrijpen hoe een cliënt zelf
iets ervaart.
→ Beschrijvend, geen generaliseerbare resultaten
2. Empirische stroming
→ Gaat uit van feiten, juiste interpretatie kunnen geven;
Methode: ‘Evidence Based’ toepassen
→ Verklarend
3. Maatschappijkritische stroming
→ Gaat uit van het systeem om het kind heen
→ Meer aandacht voor alliantie
→ Maatschappelijke zaken spelen een rol
Geschiedenis van de orthopedagogiek
Afwisseling van paradigma’s:
Medisch model → ontwikkelingsmodel → participatie- en eigen krachtmodel
= Van probleemgericht naar oplossingsgericht
Ontwikkelingen in het onderwijs
- Van een groot aantal soorten buitengewoon onderwijs voor verschillende
onderwijsbeperkingen
- Naar ‘weer samen naar school’ en nu passend onderwijs
Passend onderwijs
- Voor ieder kind een passende onderwijsplek
- Ongeacht beperkingen of gedragsproblemen
Speciaal onderwijs
- Het totaalaantal speciaal onderwijs is gedaald
, Hoorcollege 3
Kok: Orthopedagogische vraagstelling
→ Er ontstaat een problematische situatie. Welke specifieke opvoeding is er nodig bij
het kind? Zodat we het kind kunnen helpen. VRAAG VAN HET KIND!
- Een kind ontwikkelt zich op affectief, cognitief en naar eigenheid (conatief), dit
noem je de ontwikkelingsaspecten
Affectief:
- Goede relatie ouder kind (R)
- Problematische relatie ouder kind, de relatie valt nog te redden (r1)
- Geen mogelijkheid tot relatie ouder kind, de relatie is niet meer te herstellen (r2)
→ Bij sprake van te kort op r1 en r2 is er een vraag om specifiek opvoeden
Cognitief:
- Hoe gaat een kind om met het verkennen van zijn omgeving. Omvat cognitief
analytisch vermogen en flexibiliteit
- Bij een tekort aan cognitief analytisch vermogen of flexibiliteit is er een vraag om
specifiek opvoeden op dit gebied.
- Wil een kind meer structuur of meer variatie in de opvoeding
- S --------------------- V
Ontwikkeling naar eigenheid (conatief)
- Een goede balans (kind) tussen zelfrealisatie (zelfontplooiing, alles doen wat jij
wil, of wat bij jou past) en harmoniëren (met alles meegaan) met anderen.
- Waar die balans verstoord is, is er een vraag om specifiek opvoeden
- Ben je in staat om op een goede manier op te gaan met anderen
- Z ---------------------- H
Het assenstelsel
→ Bij stagnatie in de ontwikkeling moet naar alle
drie de ontwikkelingsaspecten gekeken worden. De
drievoudige notatie, noem je de orthopedagogische
vraagstelling
- Je maakt een drievoudige notatie:
bijvoorbeeld:
https://vimeo.com/152985022. Bij deze
video heeft de jongen variatie nodig: Hij
is alleen aan het Playstationen en moet
meer variatie krijgen, harmonie nodig:
want hij denkt alleen over wat er niet kan, R: een goede relatie met ouder kind
- De drievoudige notatie is: VHR
