samenvatting gebitsmorfologie (Lambert)

GEBITSMORFOLOGIE
Martijn Lambert - semester 2 1e bach

DEEL 1
1 INLEIDING

●​ syllabus, app Dental Lite (Bonebox)
●​ weten wat waat ligt, groevenpatronen, wat is fout,...

2 WAAROM MORFOLOGIE?

●​ !! groevenpatronen
○​ essential lines (styleitaliano)




○​
●​ realiteit imiteren
○​ gaten niet zomaar vullen
○​ niet alleen estethisch, ook functioneel
○​ = biomimetische tandheelkunde

3 BEGRIPPEN & DEFINITIES
=tanden benoemen​
​ ​
●​ kijken vanuit patient!!!
○​ foto is linkerboventand
●​ nummeren
○​ 4 kwadranten (8 tanden/kwadrant)
○​ van midden naar achter tellen
○​ cijfer bestaat uit 2 delen
→ kwadrantnummer
→ cijfer vn 1 tot 8
○​ voor volwassen gebit
→ melkgebit maar 20 tanden
→ combo kan (elke tand individueel bekijken)
​ =wisselgebit (zie foto)
○​ voor melkgebid
→ kwadranten 5,6,7,8

, ●​ positie van de tand tov de mond
○​ (herhaling) types tanden
-​ snijtanden (=incisieven)
​ centraal & lateraal
-​ hoektanden
-​ premolaren (=voorkiezen)
​ eerste & tweede
-​ molaren (=kiezen)
​ eerste & tweede & derde
○​ “voorste tanden”
-​ hoektand + snijtand
-​ “het front”
-​ anterieur
-​ esthetiek & afbijten
○​ “achterste tanden”
-​ premolaren & molaren
-​ posterieur
-​ waarmee je kauwt
○​ bovenkaak
-​ maxilla
○​ onderkaak
-​ mandibula

●​ onderdelen v/d tand

1)​ GLAZUUR
-​ bescherming tand, harde buitenlaag
-​ doorzichtig mineraal
→ glanzend
→ snijrand grijs : enkel glazuur (eig doorzichtig maar in mond grijs)
→ (bij teveel frisdrank snijrand doorzichtig)
-​ calciumhydroxyapatiet: Ca10(PO4)6(OH)2
-​ groeit niet terug (bij erosie/trauma)
-​ herstelvermogen
→ mineraal lost op door zure pH van eten (kritische pH: 5,5)
vb. bij bijtend zuur (vb. cola pH 5) lost Ca op
→ speeksel
stijgende pH, remineralisatie (medicatie minder speeksel)
→ cariës
onder tandplak bacteriën: suiker => zuur
lokale deminiralisatie
tandweefselverlies door zuren afkomstig van bacterien
​ ​ ​ → erosie
​ ​ ​ ​ tandweefselverlies NIET door bacterien
→ zodra afgebroken onherstelbaar
→ tandpasta
​ fluoro(hydroxy)apatiet gevormd Ca10(PO4 )6F2
​ kritieke pH daalt (4,5) dus lost later op → 10x beter tegen zuur

, ​

2)​ DENTINE
-​ +- zelfde densiteit als bot
-​ “tandbeen”
-​ niet doorzichtig, geen contact buitenwereld
-​ mineraal + vezels (collageen)
-​ buisjes (tubuli) met vloeistof, verbonden met zenuw
​ → pijn
​ → hoe dieper, hoe meer en breder tubuli
→ alarm bij contact:
warm/koud - als koud krimpt vloeistof, zenuw signaal
​ ​ “suiker” - osmose (bv. chocola duurt prikkel langer)
​ ​ bacteriele toxines

​ (kristalvorming in buisjes? → tandpaste gevoelige tanden)




-​ als dentine zwakker is, wrm hebben we het dan?
​ → dentine als schokdemper
​ → tand breekt minder snel
​ → evenwicht hard/zacht bel
​ ​ (als enkel dentine zou zn afslijten)
​ ​ ook voor esthetiek: opalescentie (zie sidenote)

,SIDENOTE:
opalescentie: deel natuurlijk licht doorlaten (rood) en deel reflecteren (blauw)
​ ​ hydroxyapatietkristallen verstrooien blauw licht
​ ​ 3 laagjes
1.​ dentine + glazuur : blauwwit gereflecteerd
(daarom tandpasta vaak blauwe korreltjes)
2.​ glazuur : doorzichtig laagje (verstrooien blauw licht)
3.​ glazuur : Halo effect door kristalpositionering




VS fluorescentie: straling absorberen en uitsturen met andere golflengte
​ ​ → warmere kleur uitgezonden​ ​ ​
→ vitaal uitzicht tand
​ ​ → dentine 3x hoger dan glazuur

DUS glazuur en dentine andere verstrooiingseigenschappen
(einde sidenote)
​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​ ​
-​ glazuur/dentinegrens​ ​

→ buffer ongunstige krachten (stress)
→ minder gemineraliseerd
→ Von Korffs vezels
→ eerst gevormde deel
→ (foto 1: barst stopt daar)
→ (foto 2: rood (de spanning) enkel zichtbaar op glazuur)


3)​ WORTELCEMENT

-​ =/= glazuur, wel langs buitenkant wortel​ ​
-​ dun, snel weg
-​ < parodontaal ligament, mesoderm
-​ aanhangplaats parodontium
-​ bedekt worteldentine

,4)​ PULPASYSTEEM
-​ pulpakamer + kanalen
-​ zenuw + bloedvaten + cellen
-​ 5 functies
1.​ tandvormend:
wortel gevormd vanuit pulpa (bij doorbraak)
2.​ sensorisch:
waarschuwend bv. mond open als op botje bijt
3.​ voedend:
4.​ verdediging:
zandzakjes: vullen buisjes
5.​ mechano-receptoren:
waarschuwing bij hoge krachten
3 types mechanoreceptoren
1.​ vitaal
→ paradontaal ligament & pulpasysteem
2.​ avitaal
→ geen pulpa aanwezig, enkel ligament
→ vb. ontzenuwde tand breekt sneller af
→ je voelt niet te hard bijten
3.​ implantaat
→ muurvast
→ ofwel kroon ofwel implantaat breekt

-​ pulpa weten liggen!!!! (fotos: maximilair en mandibulair)
!!! dit zijn gemiddelden

, ●​ tand benoemen figuur




RX foto
rode cirkel
= tandsteen
= gecalcificeerde tandplak
!!tandplak kan je niet zien op RX

anatomische kroon/wortel VS klinische kroon/wortel (wat je ziet)
grenzen:
kroon/wortelgrens ; cement/glazuurgrens ; glazuur/dentinegrens

●​ positie op de tand (orientatie)
​ ​ ​ ​ ​ ​
BUITENKANT
○​ buccaal: naar de wang toe
○​ (labiaal: naar de lip toe)
BINNENKANT
○​ linguaal: naar de tong toe
○​ palataal: naar het verhemelte toe
BOVEN/ONDER
○​ occlusaal: naar kauwvlak toe → waar tanden elkaar raken
○​ incisaal: naar snijrand toe → bij snijtanden en hoektanden
○​ cervikaal: naar tandhals (=cervix) toe
○​ apicaal: naar wortelpunt (=apex) toe
LINKS/RECHTS
○​ mesiaal: naar middenvlak toe (links als je in kwadrant 2 kijkt)
○​ distaal: weg van middenvlak
○​ proximaal: naar het zijvlak (waar tand grenst aan andere
tand)
NAAST/ONDER
○​ contralateraal: hetzelfde element aan de andere zijde van
dezelfde kaakhelft
○​ antagonist: tand uit andere kaakhelft die contact maakt met betreffende tand
(“met wie bijt die”)
vb. buccocervicaal distaal