Omgaan met agressie en grensoverschrijdend gedrag Elisabeth Vandenbogaerde
BASISKENNIS
BEGRIPSOMSCHRIJVING
AGRESSIE
- Breed begrip
- Hoeft niet negatief te zijn
- Definitie hangt af van slachtoffer ➔ subjectief element
- Er is empathie en inleving (waarden en normen van de doelgroep) om in te schatten wat voor ander
agressie is
- De bepaling van agressie hangt samen met gender, opvoeding, ervaring, cultuur…
DEFINITIE
“Agressie is gedrag waarbij een persoon schade toebrengt aan materiaal of de psychische of fysieke grenzen
overschrijdt van zichzelf of een andere persoon”
Effect van het gedrag op het slachtoffer is het uitgangspunt
o Het slachtoffer bepaalt zelf wat voor hem agressie of grensoverschrijdend gedrag is
Intentie van agressor speelt geen rol
Voorbeeld: iemand legt onwillekeurig zijn hand op je been, zonder bijbedoeling. De agressor bedoelt dit niet
slecht maar jij voelt dit aan als grensoverschrijdend.
UITINGSVORMEN EN PREVALENTIE
VERBALE OF PSYCHISCHE AGRESSIE
- Veel voorkomend
- Kan gaan van weinig respectvol tot psychische terreur (inperken van de bewegingsvrijheid,
permanente vernederingen, onthouden van liefde…)
- Gaat vaak vooraf aan fysieke of seksuele geweldpleging
- Kan in combinatie met andere vormen
FYSIEKE AGRESSIE
- Graad van ernst (levensbedreiging)
o Minder ernstig: slaan met de hand, opsluiten, slaan met voorwerpen
o Matig ernstig: vuistslagen, tegen muur/meubels gooien, door elkaar schudden
o Zeer ernstig: verstikken, verdrinken, vastbinden, wurging of poging tot, verbranden…
- Zowel mannen als vrouwen kunnen slachtoffer of dader zijn
SEKSUELE AGRESSIE
- Non-contactvormen:
o Toekijken aanranding derde
o Naakt moeten poseren
o Sexting
o …
- Fysieke handelingen
o Betast worden
o Aanwrijvingen op seksuele manier
o Iemand of zichzelf moeten masturberen
o Verkrachting
o …
- Kan ook over grensoverschrijdend gedrag gaan
- Kan gepaard gaan met dreiging van vergeldingsmaatregelen (vb: ontslag) of met het voorstel om in ruil
voordelen te geven (vb: promotie)
Bachelor in de maatschappelijke veiligheid 2020-2021 Alexia Lottin®
1
, Omgaan met agressie en grensoverschrijdend gedrag Elisabeth Vandenbogaerde
AGRESSIE NAAR ZICHZELF TOE
- Automutilatie
- Overeten/uithongeren
- Drugsmisbruik
- Zichzelf in gevaar brengen
- (poging tot) zelfdoding
- …
BRONNEN/SOORTEN AGRESSIE
FRUSTRATIE-AGRESSIE
- Ophoping van frustraties, de emmer loopt over,
- de kwaadheid is niet in verhouding
- Emotionele reactie, verlies van zelfbeheersing (vaak schuldgevoel nadien)
- Onvoorspelbaar
- Verwijten
- Gevoel van onmacht speelt een grote rol
INSTRUMENTELE AGRESSIE/AGRESSIE VANUIT ONGELIJKE MACHTSVERHOUDINGEN
- Doelgericht // weloverwogen // gecontroleerd
- Herkenbaar patroon, herkenbare opbouw; het werkt telkens opnieuw// de agressor heeft vaak een
reputatie
- Veel dreigementen en manipulaties, vaak erg subtiel // niet alle dreigementen worden uitgevoerd
- Omslaan van instrumentele naar frustratie-agressie
o Bv: indien het niet werkt
- Voorbeeld: trein
o Man bedreigt conducteur zodat hij niet hoeft te betalen
o Conducteur houdt zijn hoofd koel
o Man wordt boos ➔ begint boos te worden en gooit zaken (dit is ook frustratie-agressie)
- Voorbeeld: roofmoorden
- Voorbeeld: man wil binnen in een club maar wordt niet binnengelaten door buitenwipper
o Man scheld hem vol
o Buitenwipper kalmeert hem via broer
- Middel om uw goesting te krijgen
AGRESSIE VANUIT INNERLIJKE PROCESSEN
- Voorgeschiedenis
- De agressie wordt gestuurd door innerlijke processen of drang, er is voor ons geen logische reden voor
de agressie
- Er treedt een (plotse) gedragsverandering op
- Vaak door langdurige middelengebruik of vanuit een ziektebeeld dat men reageert
- Bijvoorbeeld: zaak Chovanec (man luchthaven Charleroi)
o Man maakt psychoses door
Bachelor in de maatschappelijke veiligheid 2020-2021 Alexia Lottin®
2
BASISKENNIS
BEGRIPSOMSCHRIJVING
AGRESSIE
- Breed begrip
- Hoeft niet negatief te zijn
- Definitie hangt af van slachtoffer ➔ subjectief element
- Er is empathie en inleving (waarden en normen van de doelgroep) om in te schatten wat voor ander
agressie is
- De bepaling van agressie hangt samen met gender, opvoeding, ervaring, cultuur…
DEFINITIE
“Agressie is gedrag waarbij een persoon schade toebrengt aan materiaal of de psychische of fysieke grenzen
overschrijdt van zichzelf of een andere persoon”
Effect van het gedrag op het slachtoffer is het uitgangspunt
o Het slachtoffer bepaalt zelf wat voor hem agressie of grensoverschrijdend gedrag is
Intentie van agressor speelt geen rol
Voorbeeld: iemand legt onwillekeurig zijn hand op je been, zonder bijbedoeling. De agressor bedoelt dit niet
slecht maar jij voelt dit aan als grensoverschrijdend.
UITINGSVORMEN EN PREVALENTIE
VERBALE OF PSYCHISCHE AGRESSIE
- Veel voorkomend
- Kan gaan van weinig respectvol tot psychische terreur (inperken van de bewegingsvrijheid,
permanente vernederingen, onthouden van liefde…)
- Gaat vaak vooraf aan fysieke of seksuele geweldpleging
- Kan in combinatie met andere vormen
FYSIEKE AGRESSIE
- Graad van ernst (levensbedreiging)
o Minder ernstig: slaan met de hand, opsluiten, slaan met voorwerpen
o Matig ernstig: vuistslagen, tegen muur/meubels gooien, door elkaar schudden
o Zeer ernstig: verstikken, verdrinken, vastbinden, wurging of poging tot, verbranden…
- Zowel mannen als vrouwen kunnen slachtoffer of dader zijn
SEKSUELE AGRESSIE
- Non-contactvormen:
o Toekijken aanranding derde
o Naakt moeten poseren
o Sexting
o …
- Fysieke handelingen
o Betast worden
o Aanwrijvingen op seksuele manier
o Iemand of zichzelf moeten masturberen
o Verkrachting
o …
- Kan ook over grensoverschrijdend gedrag gaan
- Kan gepaard gaan met dreiging van vergeldingsmaatregelen (vb: ontslag) of met het voorstel om in ruil
voordelen te geven (vb: promotie)
Bachelor in de maatschappelijke veiligheid 2020-2021 Alexia Lottin®
1
, Omgaan met agressie en grensoverschrijdend gedrag Elisabeth Vandenbogaerde
AGRESSIE NAAR ZICHZELF TOE
- Automutilatie
- Overeten/uithongeren
- Drugsmisbruik
- Zichzelf in gevaar brengen
- (poging tot) zelfdoding
- …
BRONNEN/SOORTEN AGRESSIE
FRUSTRATIE-AGRESSIE
- Ophoping van frustraties, de emmer loopt over,
- de kwaadheid is niet in verhouding
- Emotionele reactie, verlies van zelfbeheersing (vaak schuldgevoel nadien)
- Onvoorspelbaar
- Verwijten
- Gevoel van onmacht speelt een grote rol
INSTRUMENTELE AGRESSIE/AGRESSIE VANUIT ONGELIJKE MACHTSVERHOUDINGEN
- Doelgericht // weloverwogen // gecontroleerd
- Herkenbaar patroon, herkenbare opbouw; het werkt telkens opnieuw// de agressor heeft vaak een
reputatie
- Veel dreigementen en manipulaties, vaak erg subtiel // niet alle dreigementen worden uitgevoerd
- Omslaan van instrumentele naar frustratie-agressie
o Bv: indien het niet werkt
- Voorbeeld: trein
o Man bedreigt conducteur zodat hij niet hoeft te betalen
o Conducteur houdt zijn hoofd koel
o Man wordt boos ➔ begint boos te worden en gooit zaken (dit is ook frustratie-agressie)
- Voorbeeld: roofmoorden
- Voorbeeld: man wil binnen in een club maar wordt niet binnengelaten door buitenwipper
o Man scheld hem vol
o Buitenwipper kalmeert hem via broer
- Middel om uw goesting te krijgen
AGRESSIE VANUIT INNERLIJKE PROCESSEN
- Voorgeschiedenis
- De agressie wordt gestuurd door innerlijke processen of drang, er is voor ons geen logische reden voor
de agressie
- Er treedt een (plotse) gedragsverandering op
- Vaak door langdurige middelengebruik of vanuit een ziektebeeld dat men reageert
- Bijvoorbeeld: zaak Chovanec (man luchthaven Charleroi)
o Man maakt psychoses door
Bachelor in de maatschappelijke veiligheid 2020-2021 Alexia Lottin®
2
