Geschiedenis; Feniks Tijdvakken en historische contexten Havo 4/5
2.1 Duitsland: van de Eerste naar de Tweede Wereldoorlog
Het einde van de Eerste Wereldoorlog
Na vier jaar oorlog was iedereen uitgeput. Duitsland wilde nog een keer door het
geallieerde westfront breken, maar door de opkomst van Amerikaanse soldaten en
wapens, leken ze te verliezen. Het Duitse leger wilde uit trots geen wapenstilstand
en vonden dat het parlement (de Rijksdag) dit moest doen. Dit was een schok voor
de Rijksdag en de Duitsers, omdat er veel propaganda en censuur was. De onrust
nam toe in Duitsland.
Duitsland in november 1918
Duitse keizer Willem II was nu niet meer welkom in Duitsland en vluchtte naar NL.
Op 11 november 1918 werd de wapenstilstand getekend in Compiegne (Frankrijk).
Gevolgen van de oorlog;
• situatie gespannen,
• miljoenen gezinnen man, zoon, vader verloren,
• honger,
• tekort aan producten,
• terugkeer van soldaten die werk/dakloos waren,
• politiek gebied verdeeld; regering bestond meerderheid uit SPD (arbeiderspartij)
en de conservatieve elite (rijkere, tegen verandering zijn en verlangden terug naar
voor de oorlog). Ook waren er extremistische groepen die de regering weg wil
hebben. Opstand van Communisten (Spartakisten) dreigden.
Het ontstaan van de Republiek van Weimar
Ondanks een burgeroorlog tussen links en rechts, werden er verkiezingen gehouden
met algemeen kiesrecht. De nieuwe regering bestond uit de SPD (sociaald),
Centrum (katholieken) en DDP (liberalen). In Weimar ontstond de Republiek van
Weimar. Er kwam nieuwe grondwet;
1
, • Parlementaire democratie,
• Gelijkheid voor iedereen,
• Rechten en vrijheden voor burgers,
Verder in de grondwet scheiding van;
• Wetgevende macht (Parlement)
• Uitvoerende macht (regering = ministers en rijkskanselier)
• Rijkspresident (soort koning, mocht de regering benoemen/ontslaan en de
noodtoestand - normale wet tijdelijk niet van toepassing, wel nieuwe wetten
- uitroepen)
De vrede van Versailles
In januari 1919 werd er in Versailles onderhandeld. Duitsland was de schuld van de
WOI, daarom kwamen er straffen voor Duitsland;
1. Gebiedsafspraken: gebieden en koloniale bezittingen afstaan aan buurlanden.
2. Militaire afspraken: leger max 100.000 soldaten en geen luchtmacht/
oorlogsvloot. Wapenindustrie werd stilgelegd en Rijnland werd
gedemilitariseerd (het verwijderen van alles wat er met het leger te maken
heeft).
3. Financiële afspraken: Alle schade in FR, België, Engeland betalen.
Het verdrag van Versailles werd geen verdrag, maar een dictaat: Duitsland was niet
aanwezig bij de onderhandelingen en had geen invloed. Niet tekenen, betekende
oorlog.
De dolkstootlegende: Het eigen leger werd door de Duitse politici in de steek
gelaten, de leger kreeg van achteren een dolkstoot in de rug.
Niemand kon het verlies accepteren en gaven elkaar de schuld; soms de joden,
soms de kapitalisten, soms de politici. Er was veel wantrouwen en moeilijke
vraagstukken (21 regeringen tussen 1919-1933).
2
2.1 Duitsland: van de Eerste naar de Tweede Wereldoorlog
Het einde van de Eerste Wereldoorlog
Na vier jaar oorlog was iedereen uitgeput. Duitsland wilde nog een keer door het
geallieerde westfront breken, maar door de opkomst van Amerikaanse soldaten en
wapens, leken ze te verliezen. Het Duitse leger wilde uit trots geen wapenstilstand
en vonden dat het parlement (de Rijksdag) dit moest doen. Dit was een schok voor
de Rijksdag en de Duitsers, omdat er veel propaganda en censuur was. De onrust
nam toe in Duitsland.
Duitsland in november 1918
Duitse keizer Willem II was nu niet meer welkom in Duitsland en vluchtte naar NL.
Op 11 november 1918 werd de wapenstilstand getekend in Compiegne (Frankrijk).
Gevolgen van de oorlog;
• situatie gespannen,
• miljoenen gezinnen man, zoon, vader verloren,
• honger,
• tekort aan producten,
• terugkeer van soldaten die werk/dakloos waren,
• politiek gebied verdeeld; regering bestond meerderheid uit SPD (arbeiderspartij)
en de conservatieve elite (rijkere, tegen verandering zijn en verlangden terug naar
voor de oorlog). Ook waren er extremistische groepen die de regering weg wil
hebben. Opstand van Communisten (Spartakisten) dreigden.
Het ontstaan van de Republiek van Weimar
Ondanks een burgeroorlog tussen links en rechts, werden er verkiezingen gehouden
met algemeen kiesrecht. De nieuwe regering bestond uit de SPD (sociaald),
Centrum (katholieken) en DDP (liberalen). In Weimar ontstond de Republiek van
Weimar. Er kwam nieuwe grondwet;
1
, • Parlementaire democratie,
• Gelijkheid voor iedereen,
• Rechten en vrijheden voor burgers,
Verder in de grondwet scheiding van;
• Wetgevende macht (Parlement)
• Uitvoerende macht (regering = ministers en rijkskanselier)
• Rijkspresident (soort koning, mocht de regering benoemen/ontslaan en de
noodtoestand - normale wet tijdelijk niet van toepassing, wel nieuwe wetten
- uitroepen)
De vrede van Versailles
In januari 1919 werd er in Versailles onderhandeld. Duitsland was de schuld van de
WOI, daarom kwamen er straffen voor Duitsland;
1. Gebiedsafspraken: gebieden en koloniale bezittingen afstaan aan buurlanden.
2. Militaire afspraken: leger max 100.000 soldaten en geen luchtmacht/
oorlogsvloot. Wapenindustrie werd stilgelegd en Rijnland werd
gedemilitariseerd (het verwijderen van alles wat er met het leger te maken
heeft).
3. Financiële afspraken: Alle schade in FR, België, Engeland betalen.
Het verdrag van Versailles werd geen verdrag, maar een dictaat: Duitsland was niet
aanwezig bij de onderhandelingen en had geen invloed. Niet tekenen, betekende
oorlog.
De dolkstootlegende: Het eigen leger werd door de Duitse politici in de steek
gelaten, de leger kreeg van achteren een dolkstoot in de rug.
Niemand kon het verlies accepteren en gaven elkaar de schuld; soms de joden,
soms de kapitalisten, soms de politici. Er was veel wantrouwen en moeilijke
vraagstukken (21 regeringen tussen 1919-1933).
2
