Inhoud
Deel 1: inleiding..................................................................................................... 4
Hoofdstuk 1: definities criminologie....................................................................4
Hoofdstuk 2: criminologie als wetenschap..........................................................6
Hoofdstuk 3: theoretische en toegepaste criminologie.....................................10
Hoofdstuk 4: specialisatie en subdisciplines.....................................................10
Hoofdstuk 5: beleidsmatige rol van de criminologie..........................................11
Deel 2: historiek................................................................................................... 12
Hoofstuk 1: classicisme en het Verlichtingsdenken...........................................13
Afdeling 1: Cesare Beccaria............................................................................14
Afdeling 2: Jeremy Bentham...........................................................................15
Hoofdstuk 2: Adolphe Quetelet.........................................................................16
Hoofdstuk 3: Italiaans Antropologische School..................................................16
Hoofdstuk 4: Franse Milieuschool......................................................................18
Hoofdstuk 5: positivisme................................................................................... 18
Afdeling 1: het individueel positivisme...........................................................18
Afdeling 2: het sociaal positivisme.................................................................20
Deel 3: kritische criminologie............................................................................... 25
Hoofdstuk 1: de voorlopers............................................................................... 26
Hoofdstuk 2: kritische criminologie...................................................................29
Deel 4: victimologie.............................................................................................. 31
Hoofstuk 1: algemeen....................................................................................... 31
Hoofdstuk 2: historische context.......................................................................31
Hoofdstuk 3: abolitionisme................................................................................ 35
Hoofdstuk 4: uiteindelijke conclusie..................................................................35
Deel 5: rechts en links realisme............................................................................36
Hoofdstuk 1: opkomst realistische perspectieven.............................................36
Hoofdstuk 2: politieke context...........................................................................37
Hoofdstuk 3: rechts realisme............................................................................. 38
Afdeling 1: biosociaal perspectief...................................................................39
Afdeling 2: routine-activiteiten.......................................................................40
Afdeling 3: rational choice.............................................................................. 40
Afdeling 4: bestuurlijke criminologie..............................................................40
Afdeling 5: conservatieve criminologie..........................................................41
Afdeling 6: kritiek op rechts realisme.............................................................42
Hoofdstuk 4: links realisme............................................................................... 42
1
,Gastcollege: cultural criminology – an introduction..............................................45
Gastcollege: seksuele agressie............................................................................. 48
Hoofdstuk 1: seksueel slachtofferschap............................................................48
Hoofdstuk 2: seksuele agressie.........................................................................48
Afdeling 1: hoe definiëren?............................................................................. 48
Afdeling 2: onjuiste rapportage, misinterpretatie, miscommunicatie?...........50
Afdeling 3: kenmerken van seksuele agressie................................................51
Hoofdstuk 3: risicofactoren................................................................................ 52
Afdeling 1: overzicht...................................................................................... 52
Afdeling 2: attitudes tegenover vrouwen.......................................................52
Malamuths Confluence Model.....................................................................52
Verkrachtingsmythes.................................................................................. 53
Wards Impliciete Theorieën.........................................................................53
Hoofdstuk 4: de rol van media..........................................................................54
Hoofdstuk 5: krachtgerichte preventiebenaderingen........................................55
Afdeling 1: beschermende factoren................................................................56
Afdeling 2: risicobeoordeling op basis van sterke punten..............................56
Afdeling 3: rehabilitatie van daders...............................................................57
Afdeling 4: gemeenschapspreventie..............................................................57
Gastcollege: netwerkcriminologie........................................................................57
Hoofdstuk 1: achtergrond netwerkcriminologie.................................................57
Hoofdstuk 2: link met criminologische feiten....................................................59
Hoofdstuk 3: bouwstenen en sleutelconcepten.................................................62
Hoofdstuk 4: case studies................................................................................. 64
Hoofdstuk 5: valkuilen en toekomstperspectieven............................................68
Gastcollege: geweld tegen politie: van theorie naar empirie...............................69
Hoofdstuk 1: criminologische en victimologische perspectieven......................69
Hoofdstuk 3: het Belgische beleid naar geweld tegen politie............................73
Hoofdstuk 4: onderliggende dynamieken van fysiek geweld tegen politie:
risicofactoren, beschermende factoren, theoretische concepten......................75
Gastcollege: kunstcriminaliteit............................................................................. 79
Hoofdstuk 1: culturele criminologie...................................................................79
Hoofdstuk 2: wat is “kunstcriminaliteit”?..........................................................80
Hoofdstuk 3: diefstal......................................................................................... 81
Hoofdstuk 4: de vervalsing en fraude................................................................83
Hoofdstuk 5: plundering.................................................................................... 84
Hoofdstuk 6: illegale handel.............................................................................. 85
2
, Hoofdstuk 7: iconoclasme................................................................................. 88
Hoofdstuk 8: conclusie...................................................................................... 88
Gastcollege: de gevangenisstraf..........................................................................89
Hoofdstuk 1: detentie in cijfers.........................................................................90
Hoofdstuk 2: doelen van de strafuitvoering......................................................96
Hoofdstuk 3: ervaringen in detentie..................................................................97
Hoofdstuk 4: reflectie over huidige ontwikkelingen.........................................101
Gastcollege: private veiligheidszorg: bewakingsagenten in het nachtleven......101
Hoofdstuk 1: private veiligheidszorg en bewaking uitgaansmilieu – wettelijke
omkadering..................................................................................................... 101
Hoofdstuk 2: bereidheid tot medewerking – theorie van procedurele
rechtvaardigheid............................................................................................. 106
Hoofdstuk 3: jongeren en bewakingsagenten in het uitgaansmilieu –
onderzoeksresultaten Belgisch onderzoek......................................................107
Afdeling 1: algemene perceptie...................................................................108
Afdeling 2: ervaringen.................................................................................. 108
Afdeling 3: kennis en verwachtingen............................................................111
Afdeling 4: gehoorzaamheid.........................................................................112
3
, Samenvatting criminologie
Deel 1: inleiding
Hoofdstuk 1: definities criminologie
Criminologische vraagstukken:
- Welke vormen van criminaliteit zijn er en wat is hun impact?
- Waarom plegen mensen criminaliteit?
- Welke maatregelen kunnen criminaliteit voorkomen? preventief
proberen ingrijpen door reacties op criminaliteit te bestuderen
- Welke kenmerken hebben daders en/of slachtoffers?
o Daders: welke factoren v/e persoon leiden er toe dat hij/zij een
bepaalde criminele gedraging stelt?
o Slachtoffer: welke factoren v/e persoon leiden er toe dat hij/zij
het slachtoffer wordt v/e bepaalde criminele gedraging? we
gaan dus de kenmerken van slachtoffer bestuderen =
victimologie
- Wat is de impact van bestraffing? kijken naar impact van
straftoemeting op personen
- Hoe kijkt de samenleving aan tegen bestraffing?
Bv. hoe kijkt de samenleving naar optreden van politie,
bewakingsagenten…
Studie van criminologische relaties: je vindt altijd 5 kenmerken terug
in studie van criminologische relaties
- Dader
- Slachtoffer
- Criminaliteit: verschillende vormen van criminaliteit
o Juridische vormen van criminaliteit: overtreding, slagen en
verwondingen, moord, wanbedrijf, misdaad…
o Sociologische vormen van criminaliteit: deviant (= afwijkend)
gedrag niet altijd juridisch strafbaar MAAR wel door de
samenleving als problematisch gezien
- Etiologie = zoeken naar oorzaken van criminaliteit:
o Waarom pleegt iemand criminaliteit?
o Waarom wordt iemand slachtoffer van criminaliteit?
- Reactie (van maatschappij) op criminaliteit
Centraal thema: waarom plegen mensen criminaliteit?
- Individualiteit: oorzaken van criminaliteit gaan zoeken bij de mensen
zelf
o Eigen gedrag, vrije wil & rationele keuzes:
Indien aanwezig: schuld
Indien niet aanwezig: geen schuld
Heeft impact op bestraffing van iemand (bv.
interneren, detentie…)
o Psychologisch, biologisch & genetische factoren onderzoeken =
frenologie
4
Deel 1: inleiding..................................................................................................... 4
Hoofdstuk 1: definities criminologie....................................................................4
Hoofdstuk 2: criminologie als wetenschap..........................................................6
Hoofdstuk 3: theoretische en toegepaste criminologie.....................................10
Hoofdstuk 4: specialisatie en subdisciplines.....................................................10
Hoofdstuk 5: beleidsmatige rol van de criminologie..........................................11
Deel 2: historiek................................................................................................... 12
Hoofstuk 1: classicisme en het Verlichtingsdenken...........................................13
Afdeling 1: Cesare Beccaria............................................................................14
Afdeling 2: Jeremy Bentham...........................................................................15
Hoofdstuk 2: Adolphe Quetelet.........................................................................16
Hoofdstuk 3: Italiaans Antropologische School..................................................16
Hoofdstuk 4: Franse Milieuschool......................................................................18
Hoofdstuk 5: positivisme................................................................................... 18
Afdeling 1: het individueel positivisme...........................................................18
Afdeling 2: het sociaal positivisme.................................................................20
Deel 3: kritische criminologie............................................................................... 25
Hoofdstuk 1: de voorlopers............................................................................... 26
Hoofdstuk 2: kritische criminologie...................................................................29
Deel 4: victimologie.............................................................................................. 31
Hoofstuk 1: algemeen....................................................................................... 31
Hoofdstuk 2: historische context.......................................................................31
Hoofdstuk 3: abolitionisme................................................................................ 35
Hoofdstuk 4: uiteindelijke conclusie..................................................................35
Deel 5: rechts en links realisme............................................................................36
Hoofdstuk 1: opkomst realistische perspectieven.............................................36
Hoofdstuk 2: politieke context...........................................................................37
Hoofdstuk 3: rechts realisme............................................................................. 38
Afdeling 1: biosociaal perspectief...................................................................39
Afdeling 2: routine-activiteiten.......................................................................40
Afdeling 3: rational choice.............................................................................. 40
Afdeling 4: bestuurlijke criminologie..............................................................40
Afdeling 5: conservatieve criminologie..........................................................41
Afdeling 6: kritiek op rechts realisme.............................................................42
Hoofdstuk 4: links realisme............................................................................... 42
1
,Gastcollege: cultural criminology – an introduction..............................................45
Gastcollege: seksuele agressie............................................................................. 48
Hoofdstuk 1: seksueel slachtofferschap............................................................48
Hoofdstuk 2: seksuele agressie.........................................................................48
Afdeling 1: hoe definiëren?............................................................................. 48
Afdeling 2: onjuiste rapportage, misinterpretatie, miscommunicatie?...........50
Afdeling 3: kenmerken van seksuele agressie................................................51
Hoofdstuk 3: risicofactoren................................................................................ 52
Afdeling 1: overzicht...................................................................................... 52
Afdeling 2: attitudes tegenover vrouwen.......................................................52
Malamuths Confluence Model.....................................................................52
Verkrachtingsmythes.................................................................................. 53
Wards Impliciete Theorieën.........................................................................53
Hoofdstuk 4: de rol van media..........................................................................54
Hoofdstuk 5: krachtgerichte preventiebenaderingen........................................55
Afdeling 1: beschermende factoren................................................................56
Afdeling 2: risicobeoordeling op basis van sterke punten..............................56
Afdeling 3: rehabilitatie van daders...............................................................57
Afdeling 4: gemeenschapspreventie..............................................................57
Gastcollege: netwerkcriminologie........................................................................57
Hoofdstuk 1: achtergrond netwerkcriminologie.................................................57
Hoofdstuk 2: link met criminologische feiten....................................................59
Hoofdstuk 3: bouwstenen en sleutelconcepten.................................................62
Hoofdstuk 4: case studies................................................................................. 64
Hoofdstuk 5: valkuilen en toekomstperspectieven............................................68
Gastcollege: geweld tegen politie: van theorie naar empirie...............................69
Hoofdstuk 1: criminologische en victimologische perspectieven......................69
Hoofdstuk 3: het Belgische beleid naar geweld tegen politie............................73
Hoofdstuk 4: onderliggende dynamieken van fysiek geweld tegen politie:
risicofactoren, beschermende factoren, theoretische concepten......................75
Gastcollege: kunstcriminaliteit............................................................................. 79
Hoofdstuk 1: culturele criminologie...................................................................79
Hoofdstuk 2: wat is “kunstcriminaliteit”?..........................................................80
Hoofdstuk 3: diefstal......................................................................................... 81
Hoofdstuk 4: de vervalsing en fraude................................................................83
Hoofdstuk 5: plundering.................................................................................... 84
Hoofdstuk 6: illegale handel.............................................................................. 85
2
, Hoofdstuk 7: iconoclasme................................................................................. 88
Hoofdstuk 8: conclusie...................................................................................... 88
Gastcollege: de gevangenisstraf..........................................................................89
Hoofdstuk 1: detentie in cijfers.........................................................................90
Hoofdstuk 2: doelen van de strafuitvoering......................................................96
Hoofdstuk 3: ervaringen in detentie..................................................................97
Hoofdstuk 4: reflectie over huidige ontwikkelingen.........................................101
Gastcollege: private veiligheidszorg: bewakingsagenten in het nachtleven......101
Hoofdstuk 1: private veiligheidszorg en bewaking uitgaansmilieu – wettelijke
omkadering..................................................................................................... 101
Hoofdstuk 2: bereidheid tot medewerking – theorie van procedurele
rechtvaardigheid............................................................................................. 106
Hoofdstuk 3: jongeren en bewakingsagenten in het uitgaansmilieu –
onderzoeksresultaten Belgisch onderzoek......................................................107
Afdeling 1: algemene perceptie...................................................................108
Afdeling 2: ervaringen.................................................................................. 108
Afdeling 3: kennis en verwachtingen............................................................111
Afdeling 4: gehoorzaamheid.........................................................................112
3
, Samenvatting criminologie
Deel 1: inleiding
Hoofdstuk 1: definities criminologie
Criminologische vraagstukken:
- Welke vormen van criminaliteit zijn er en wat is hun impact?
- Waarom plegen mensen criminaliteit?
- Welke maatregelen kunnen criminaliteit voorkomen? preventief
proberen ingrijpen door reacties op criminaliteit te bestuderen
- Welke kenmerken hebben daders en/of slachtoffers?
o Daders: welke factoren v/e persoon leiden er toe dat hij/zij een
bepaalde criminele gedraging stelt?
o Slachtoffer: welke factoren v/e persoon leiden er toe dat hij/zij
het slachtoffer wordt v/e bepaalde criminele gedraging? we
gaan dus de kenmerken van slachtoffer bestuderen =
victimologie
- Wat is de impact van bestraffing? kijken naar impact van
straftoemeting op personen
- Hoe kijkt de samenleving aan tegen bestraffing?
Bv. hoe kijkt de samenleving naar optreden van politie,
bewakingsagenten…
Studie van criminologische relaties: je vindt altijd 5 kenmerken terug
in studie van criminologische relaties
- Dader
- Slachtoffer
- Criminaliteit: verschillende vormen van criminaliteit
o Juridische vormen van criminaliteit: overtreding, slagen en
verwondingen, moord, wanbedrijf, misdaad…
o Sociologische vormen van criminaliteit: deviant (= afwijkend)
gedrag niet altijd juridisch strafbaar MAAR wel door de
samenleving als problematisch gezien
- Etiologie = zoeken naar oorzaken van criminaliteit:
o Waarom pleegt iemand criminaliteit?
o Waarom wordt iemand slachtoffer van criminaliteit?
- Reactie (van maatschappij) op criminaliteit
Centraal thema: waarom plegen mensen criminaliteit?
- Individualiteit: oorzaken van criminaliteit gaan zoeken bij de mensen
zelf
o Eigen gedrag, vrije wil & rationele keuzes:
Indien aanwezig: schuld
Indien niet aanwezig: geen schuld
Heeft impact op bestraffing van iemand (bv.
interneren, detentie…)
o Psychologisch, biologisch & genetische factoren onderzoeken =
frenologie
4
