Samenvatting - Basis van de hulpverlening

1


Samenvatting Basis van de hulpverlening tot januari sem1
Ects-fiches verwachtingen:
 De kenmerken van een methodische begeleiding
 De verschillende fasen in het hulpverleningsproces
 Een emancipatorische hulpverleningsrelatie en de verschillende actoren in
deze relatie
 Beroepspersoonlijkheid van de maatschappelijk werker
 Kenmerken van empowerment en presentie
 Begrip meerzijdige betrokkenheid en toepassing op hulpverleningsrelatie
 Inhoud en kenmerken van een professionele samenwerkingsrelatie
 Verschil tussen persoons- en taakgericht werken
 Kenmerken van het emancipatorisch handelen verwoorden:
 Emancipatorische basisprincipes beschrijven
 Beschrijven van verschillende kenmerken van de hulpverleningsrelatie.
 Benoemen de concepten afstand en nabijheid.
 Beschrijven van de grondhoudingen van de hulpverlener.
 Beschrijven wat is methodisch werken?
 Beschrijven verschillende fasen van de hulpverlening
 Benoemen van identiteit de concepten procesmatig, planmatig en
doelbewust handelen
 Factoren benoemen die interactieprocessen beïnvloed.
 Benoemen van meerzijdige partijdigheid/betrokkenheid.
 Kenmerken van een methodische begeleiding:
 De verschillende fasen in het hulpverleningsproces:
 Een emancipatorische hulpverleningsrelatie en de verschillende actoren in
deze relatie
 Beroepspersoonlijkheid van de maatschappelijk werker
 Kenmerken van empowerment en presentie
 Begrip meerzijdige betrokkenheid en toepassing op hulpverleningsrelatie
 Inhoud en kenmerken van een professionele samenwerkingsrelatie
 Verschil tussen persoons- en taakgericht werken
Methodisch handelen betekenis? Dat is een proces, dat zowel doen als
denken omvat en je volgt een vast stappenplan om gestructureerd aan de slag
te gaan om het probleem op te lossen van de cliënt. U gaat systematisch en
doelgericht aan de slag.
Stappenplan:
1. Situatie in kaart brengen: je begint info te verzamelen wat het probleem is
van de cliënt.
2. Doel bepalen: samen met cliënt bespreken wat hij/zij wil bereiken.
3. Actieplan: nadenken van welke stappen zijn nodig om het doel te bereiken?
4. Evaluatie: Als het doel bereikt is heel goed, maar als het niet bereikt is
eventueel aanpak aanpassen.
5. En wat levert het op? Een kritische, bewuste en efficiënt werkende
professional.
Methodisch handelen in het maatschappelijk werk levert
verschillende voordelen op, zowel voor de hulpverlener als voor de
cliënt: Het bied duidelijkheid en structuur voor de cliënt als de hulpverlener

1

, 2


met een duidelijk en overzichtelijk stappenplan werkt, weet de cliënt en
hulpverlener wat er gaat gebeuren. Door efficiënt en gestructureerd te werken
is de kans groter dat de hulpverlening echt leidt tot de gewenste resultaten.
Het helpt om doelen stap voor stap te bereiken. Met betere samenwerking
wordt de cliënten actief betrokken bij het proces, waardoor ze meer
gemotiveerd zijn en beter begrijpen wat er van hen verwacht wordt. De
evaluatiemogelijkheid biedt een duidelijk kader. Je kunt beter nagaan of de
aanpak werkt en waar eventueel aanpassingen nodig zijn. Bij transparantie
kan zowel de cliënt als andere betrokkenen (zoals collega's of instanties)
gemakkelijk volgen welke stappen er genomen zijn en waarom. Door
methodisch te werken wordt de hulpverlening efficiënter en meer op maat, wat
uiteindelijk zorgt voor een betere ondersteuning van de cliënt.
Wat is een methodiek? Een methodiek is een vaste manier van werken die
gebruikt wordt om een bepaald doel te bereiken. Dat is een stappenplan of
werkwijze die je volgt om een probleem op te lossen. Dat is gericht werken en
je gebruikt een bepaalde strategie, werkwijze en methodiek. Je werkt niet
vanuit de buik, maar op een doordachte en professionele wijze en moet
overdraagbaar naar collega’s en transparanter zijn voor de cliënt.
Wat is methodisch werken? Dat betekent dat je op een geplande en
gestructureerde manier aan de slag gaat. Je gebruikt steeds dezelfde stappen
om problemen op te lossen of doelen te bereiken. Dit helpt om overzicht te
houden en ervoor te zorgen dat je efficiënt en doelgericht werkt. Methodisch
werken betekent dat u gericht werkt als Maatschappelijk Werker. Dat je weet
welke doelen je wil bereiken en dat je nagedacht hebt over de manier waarop
je die wil bereiken. Voorbeelden: sociaal casework, systeemgericht werken,
taakgerichte hulpverlening, groepsmaatschappelijk werk, gedragsgericht
werken, casemanagement, ...
Transparant zijn betekenis? Je bent duidelijk en concreet bv. Je zegt wat je
doet en zegt en waarom je iets doet of wilt doen als MW’r.




De 4 stappen van methodisch werken:
 Gegevens verzamelen;
 Doelen maken en zorg gaan leveren;
 Doelmatig rapporteren;
 Evalueren.
Kenmerken methodisch werken:
1. Men zal doelgericht moeten handelen;
2. Men zal bewust moeten handelen;
3. Men zal systematisch moeten handelen;
4. Men zal procesmatig moeten handelen.

2

, 3


Doelgericht handelen: Je acties bewust richt op het bereiken van een
specifiek doel. Dat is werken met een duidelijk doel en daarop je acties
onderbouwen. Dat zorgt ervoor dat het proces controleerbaar en toetsbaar
wordt. Men kan nagaan of er echt verandering gebeurd is. Dit betekent voor de
begeleider ook dat hij aangesproken kan worden op zijn handelen en er
verantwoording over dient af te leggen.
Bewust handelen: Dat betekent dat je stilstaat bij jouw eigen handelen en
nadenkt en bewust kiest voor de doelen die je wil bereiken. De werkwijze die je
hanteert en de middelen die je gebruikt. Als je bewust handelt denk je kritisch
na over je eigen verlangen, sterke en zwakke punten en vraag je je ook af
welke invloed jouw gedrag heeft op de ander en de situatie. Bij bewust
handelen weet de Maatschappelijk werker hoe die moet reageren op situaties,
maar de cliënt weet het altijd niet zo goed.
Intuïtief handelen betekenis: Dat de hulpverlener op basis van gevoelens
en ervaringen beslissingen neemt zonder directe analyse.
Systematisch handelen: Dat betekent dat je planmatig en stapsgewijs te
werk gaat en ervoor zorgt dat de stappen goed op elkaar aansluiten. Dus stap
per stap werken. Vb. Het opstellen van een stappenplan voor een cliënt
om werk te vinden (zoals CV maken, vacatures zoeken,
sollicitatiegesprek oefenen). Welke stap richting gewenste verandering?
Keuzes (welke actie, wie, timing, hulpmiddelen, …) Vb. Beslissen welke
hulpmiddelen nodig zijn, zoals een budgetbeheer-app.
Procesmatig handelen: Dat is het volgen van een gestructureerde aanpak
bij het oplossen van problemen. Dynamiek: Voortdurend aftoetsen (bewegend
gegeven) Vb. Na elke stap kijken of de cliënt zich goed voelt bij de
vooruitgang.
Curatieve evaluatie: Gericht op het verbeteren of herstellen van een proces
of resultaat.
Formatieve evaluatie: Dagelijkse of regelmatige evaluatie om continu bij te
sturen tijdens het proces. Het helpt om op lange termijn verbetering te
realiseren. (tussentijdse evaluatie).
Sumatieve evaluatie: Evaluatie aan het einde van een proces, waarbij het
volledige traject beoordeeld wordt.
Formele evaluatie: Op een systematische en strategische manier zoeken
naar feedback, dat we onze evaluatiemethode op voorhand gepland hebben.
Informele evaluatie: Losser, niet officieel, vaak mondeling en niet altijd op
papier. Tijdens de hulpverlening goed luisteren naar het commentaar van de
cliënt en zijn gedrag observeren.
Eclectisch werken betekenis? Verschillende methodieken of stromingen
gecombineerd.
Iteratief of cyclisch hanteren betekenis? Dat je niet bij de eerste fase
hoeft te starten, maar dat je je tijdens de probleemformulering al kan laten
sturen door mogelijke oplossingsstrategieën of doelstellingen.



3