Ontwikkelings- en gedragsstoornissen:
psychologische diagnostiek
Inhoud
1 Algemene info ................................................................................................................................. 4
2 Ontwikkelingsstoornissen ............................................................................................................... 4
3 (Neurobiologische) ontwikkelingsstoornissen ................................................................................ 8
4 Gedragsstoornissen ........................................................................................................................ 9
5 Ontwikkelings-en gedragsstoornissen in dit opleidingsonderdeel ............................................... 10
5.1 Wat? .................................................................................................................................... 10
5.2 Diagnose: 3 verschillende vormen ...................................................................................... 11
5.3 Instrumenten (3).................................................................................................................. 11
5.3.1 Screeningsinstrumenten ................................................................................................. 11
5.3.2 Screeningsinstrumenten ................................................................................................. 14
5.3.3 Diagnostische instrumenten ........................................................................................... 15
5.3.4 Assessment instrumenten............................................................................................... 16
5.4 Focus: onderkennende/beschrijvende diagnostiek ............................................................ 17
5.4.1 Rekening houden met: .................................................................................................... 18
5.5 Diagnostiek moet op verschillende niveaus gebeuren........................................................ 18
5.5.1 Genetische of chromosomale stoornis en gedragsmatig fenotype (soms) .................... 19
5.5.2 Intelligentie ..................................................................................................................... 20
5.5.3 Mentale retardatie DSM-IV-TR, verstandelijke beperking DSM-5 .................................. 22
5.5.4 Hoogbegaafdheid ............................................................................................................ 23
5.5.5 Gilles Trehin (urville.com) ............................................................................................... 24
5.5.6 Stephen Wiltshire ............................................................................................................ 25
6 ASS deel 1 ...................................................................................................................................... 26
6.1 Participatie autisme ............................................................................................................. 26
6.2 Autismespectrumstoornis volgens DSM-5 moet voldoen aan criteria A, B, C, D en E ........ 26
6.2.1 DSM-5: specifiers ............................................................................................................ 30
6.2.2 DSM IV (-TR) (1994, 2000) ............................................................................................... 31
6.2.3 In Vlaanderen .................................................................................................................. 31
6.2.4 DSM-5 (2013): van meer naar 1 en van 1 naar meer ...................................................... 31
6.3 Comborbiditeit .................................................................................................................... 32
6.4 Prevalentie ........................................................................................................................... 33
1
, 6.4.1 Autisme-epidemie? ......................................................................................................... 33
6.4.2 Meisjes/ vrouwen met ASS ............................................................................................. 34
6.5 (Een deel van) de geschiedenis van ASS .............................................................................. 35
6.5.1 Eugen Bleuler (1857-1939).............................................................................................. 35
6.5.2 Leo Kanner (1894-1981) .................................................................................................. 35
6.5.3 Hans Asperger (1906-1980) ............................................................................................ 36
6.5.4 DSM-IV-TR ....................................................................................................................... 36
6.5.5 DSM-5: geen onderscheid meer tussen autistische stoornis en asperger ...................... 37
6.5.6 WING: sociale subtypen (1979) ....................................................................................... 37
6.5.7 Theodore Heller .............................................................................................................. 38
6.5.8 DSM-IV-TR: desintegratiestoornis van de kindertijd....................................................... 38
6.5.9 Andreas Rett.................................................................................................................... 39
6.6 Voorbij het autisme spectrum ............................................................................................. 40
6.7 Video .................................................................................................................................... 41
7 ASS deel 2 ...................................................................................................................................... 41
7.1 Etiologie ............................................................................................................................... 41
7.2 Genetica............................................................................................................................... 41
7.2.1 Broertjes en zusjes .......................................................................................................... 42
7.2.2 Genetische oorzaak ......................................................................................................... 42
7.3 Neurobiologie ...................................................................................................................... 43
7.3.1 Purkinje-cel...................................................................................................................... 44
7.3.2 Connectiviteit .................................................................................................................. 44
7.4 Neurobiologie ...................................................................................................................... 45
7.5 Conclusie genetica en neurobiologie .................................................................................. 45
7.6 Omgeving (X genen) ............................................................................................................ 45
7.7 Etiologie samengevat .......................................................................................................... 46
7.8 Psychologische verklaringsmodellen ................................................................................... 47
7.8.1 Neuropsychologische studies en psychologische verklaringsmodellen ......................... 48
7.8.2 Zoektocht naar primair deficit ........................................................................................ 48
7.8.3 Executieve functies (EF) deficit = hypothese .................................................................. 60
7.8.4 Centrale coherentie ........................................................................................................ 62
7.8.5 Conclusies verklaringsmodellen ...................................................................................... 63
7.8.6 ASS: predictive coding hypothese ................................................................................... 64
7.8.7 Double empathie hypothese ........................................................................................... 64
7.9 ASS: sterktes ........................................................................................................................ 65
8 ASS deel 3 ...................................................................................................................................... 65
2
,8.1 Autisme: een leven lang – forum ........................................................................................ 65
8.2 Wanneer de regels onduidelijk zijn ..................................................................................... 66
8.2.1 Maar ook: ........................................................................................................................ 66
8.3 Diagnostiek .......................................................................................................................... 66
8.3.1 Minimaal diagnostisch protocol (kind)............................................................................ 66
8.3.2 Diagnostisch protocol...................................................................................................... 67
8.3.3 Autismespectrumstoornis: differentiaaldiagnose........................................................... 69
3
, INTRODUCTIELES 13/03
1 Algemene info
Werkvormen
• Theoretische lessen/hoorcollege’s (HOC’s): on campus
o Meestal op vrijdag maar let op niet altijd
o Opnames beschikbaar enkel voor wie een geldige en aantoonbare reden heeft
(ziekte, bewijs van werk of stage dat aanwezigheid op dat moment absoluut
noodzakelijk was, bepaalde BST, …). Indien je hieraan denkt te voldoen, stuur een e-
mail naar met in cc.
• 3 werkcolleges + elektronische casus
o Verplichte aanwezigheid, geen opnames
o Inschrijven 14/3, 11.45 u. tot 19/3, 23.59 u.
o Zie ook info op Ufora bij het opleidingsonderdeel
o Bij problemen, eerst onderling oplossen (bijv. via
discussies/discussieforum/werkcolleges), alleen in uiterste nood mailen naar
met in cc.
▪ W1: ASS en diagnostisch proces (met casussen)
▪ W2: adhd en gilles de la tourette
▪ W3: jonge kinderen en volwassenen → andere instrumenten dus andere
criteria
▪ (werkcolleges om instrumenten uitgebreid te bespreken)
Examen 10 juni
• 18 punten op het schriftelijk examen (open boek, open vragen, on campus)
o 4 vragen (1 casusvraag, 1 vraag mbt de oefeningen, 2 vragen mbt de lessen
(hoorcollege) en artikels in de syllabus)
▪ Artikels!!! Enkel wat in lessen wordt gezegd moet je ook kennen in artikels,
uitbreiding van lessen
o Alles mag je meenemen
o Toepassingsvragen
o Casusvraag (groot onderdeel van examen)
▪ Zelf diagnostisch proces toepassen, welk proces het is etc
▪ (er zijn dus ook nog andere vragen)
• 2 punten op de oefeningen
o Aanwezigheid (werkcolleges) + medewerking + ernstig invullen elektronische casus
Syllabus (ophalen oude houtlei) 9 – 17 u
Opnamebeleid → enkel bij ziektebriefje, verboden zelf opnames te maken
2 Ontwikkelingsstoornissen
DSM-III-R (1987) Hb vr classificatie voor stoornissen, bestaat sinds 1952
Revised versie van dsm3 → eerste term ontwstoornissen
ICD (niet/minder gebruikt)
4
psychologische diagnostiek
Inhoud
1 Algemene info ................................................................................................................................. 4
2 Ontwikkelingsstoornissen ............................................................................................................... 4
3 (Neurobiologische) ontwikkelingsstoornissen ................................................................................ 8
4 Gedragsstoornissen ........................................................................................................................ 9
5 Ontwikkelings-en gedragsstoornissen in dit opleidingsonderdeel ............................................... 10
5.1 Wat? .................................................................................................................................... 10
5.2 Diagnose: 3 verschillende vormen ...................................................................................... 11
5.3 Instrumenten (3).................................................................................................................. 11
5.3.1 Screeningsinstrumenten ................................................................................................. 11
5.3.2 Screeningsinstrumenten ................................................................................................. 14
5.3.3 Diagnostische instrumenten ........................................................................................... 15
5.3.4 Assessment instrumenten............................................................................................... 16
5.4 Focus: onderkennende/beschrijvende diagnostiek ............................................................ 17
5.4.1 Rekening houden met: .................................................................................................... 18
5.5 Diagnostiek moet op verschillende niveaus gebeuren........................................................ 18
5.5.1 Genetische of chromosomale stoornis en gedragsmatig fenotype (soms) .................... 19
5.5.2 Intelligentie ..................................................................................................................... 20
5.5.3 Mentale retardatie DSM-IV-TR, verstandelijke beperking DSM-5 .................................. 22
5.5.4 Hoogbegaafdheid ............................................................................................................ 23
5.5.5 Gilles Trehin (urville.com) ............................................................................................... 24
5.5.6 Stephen Wiltshire ............................................................................................................ 25
6 ASS deel 1 ...................................................................................................................................... 26
6.1 Participatie autisme ............................................................................................................. 26
6.2 Autismespectrumstoornis volgens DSM-5 moet voldoen aan criteria A, B, C, D en E ........ 26
6.2.1 DSM-5: specifiers ............................................................................................................ 30
6.2.2 DSM IV (-TR) (1994, 2000) ............................................................................................... 31
6.2.3 In Vlaanderen .................................................................................................................. 31
6.2.4 DSM-5 (2013): van meer naar 1 en van 1 naar meer ...................................................... 31
6.3 Comborbiditeit .................................................................................................................... 32
6.4 Prevalentie ........................................................................................................................... 33
1
, 6.4.1 Autisme-epidemie? ......................................................................................................... 33
6.4.2 Meisjes/ vrouwen met ASS ............................................................................................. 34
6.5 (Een deel van) de geschiedenis van ASS .............................................................................. 35
6.5.1 Eugen Bleuler (1857-1939).............................................................................................. 35
6.5.2 Leo Kanner (1894-1981) .................................................................................................. 35
6.5.3 Hans Asperger (1906-1980) ............................................................................................ 36
6.5.4 DSM-IV-TR ....................................................................................................................... 36
6.5.5 DSM-5: geen onderscheid meer tussen autistische stoornis en asperger ...................... 37
6.5.6 WING: sociale subtypen (1979) ....................................................................................... 37
6.5.7 Theodore Heller .............................................................................................................. 38
6.5.8 DSM-IV-TR: desintegratiestoornis van de kindertijd....................................................... 38
6.5.9 Andreas Rett.................................................................................................................... 39
6.6 Voorbij het autisme spectrum ............................................................................................. 40
6.7 Video .................................................................................................................................... 41
7 ASS deel 2 ...................................................................................................................................... 41
7.1 Etiologie ............................................................................................................................... 41
7.2 Genetica............................................................................................................................... 41
7.2.1 Broertjes en zusjes .......................................................................................................... 42
7.2.2 Genetische oorzaak ......................................................................................................... 42
7.3 Neurobiologie ...................................................................................................................... 43
7.3.1 Purkinje-cel...................................................................................................................... 44
7.3.2 Connectiviteit .................................................................................................................. 44
7.4 Neurobiologie ...................................................................................................................... 45
7.5 Conclusie genetica en neurobiologie .................................................................................. 45
7.6 Omgeving (X genen) ............................................................................................................ 45
7.7 Etiologie samengevat .......................................................................................................... 46
7.8 Psychologische verklaringsmodellen ................................................................................... 47
7.8.1 Neuropsychologische studies en psychologische verklaringsmodellen ......................... 48
7.8.2 Zoektocht naar primair deficit ........................................................................................ 48
7.8.3 Executieve functies (EF) deficit = hypothese .................................................................. 60
7.8.4 Centrale coherentie ........................................................................................................ 62
7.8.5 Conclusies verklaringsmodellen ...................................................................................... 63
7.8.6 ASS: predictive coding hypothese ................................................................................... 64
7.8.7 Double empathie hypothese ........................................................................................... 64
7.9 ASS: sterktes ........................................................................................................................ 65
8 ASS deel 3 ...................................................................................................................................... 65
2
,8.1 Autisme: een leven lang – forum ........................................................................................ 65
8.2 Wanneer de regels onduidelijk zijn ..................................................................................... 66
8.2.1 Maar ook: ........................................................................................................................ 66
8.3 Diagnostiek .......................................................................................................................... 66
8.3.1 Minimaal diagnostisch protocol (kind)............................................................................ 66
8.3.2 Diagnostisch protocol...................................................................................................... 67
8.3.3 Autismespectrumstoornis: differentiaaldiagnose........................................................... 69
3
, INTRODUCTIELES 13/03
1 Algemene info
Werkvormen
• Theoretische lessen/hoorcollege’s (HOC’s): on campus
o Meestal op vrijdag maar let op niet altijd
o Opnames beschikbaar enkel voor wie een geldige en aantoonbare reden heeft
(ziekte, bewijs van werk of stage dat aanwezigheid op dat moment absoluut
noodzakelijk was, bepaalde BST, …). Indien je hieraan denkt te voldoen, stuur een e-
mail naar met in cc.
• 3 werkcolleges + elektronische casus
o Verplichte aanwezigheid, geen opnames
o Inschrijven 14/3, 11.45 u. tot 19/3, 23.59 u.
o Zie ook info op Ufora bij het opleidingsonderdeel
o Bij problemen, eerst onderling oplossen (bijv. via
discussies/discussieforum/werkcolleges), alleen in uiterste nood mailen naar
met in cc.
▪ W1: ASS en diagnostisch proces (met casussen)
▪ W2: adhd en gilles de la tourette
▪ W3: jonge kinderen en volwassenen → andere instrumenten dus andere
criteria
▪ (werkcolleges om instrumenten uitgebreid te bespreken)
Examen 10 juni
• 18 punten op het schriftelijk examen (open boek, open vragen, on campus)
o 4 vragen (1 casusvraag, 1 vraag mbt de oefeningen, 2 vragen mbt de lessen
(hoorcollege) en artikels in de syllabus)
▪ Artikels!!! Enkel wat in lessen wordt gezegd moet je ook kennen in artikels,
uitbreiding van lessen
o Alles mag je meenemen
o Toepassingsvragen
o Casusvraag (groot onderdeel van examen)
▪ Zelf diagnostisch proces toepassen, welk proces het is etc
▪ (er zijn dus ook nog andere vragen)
• 2 punten op de oefeningen
o Aanwezigheid (werkcolleges) + medewerking + ernstig invullen elektronische casus
Syllabus (ophalen oude houtlei) 9 – 17 u
Opnamebeleid → enkel bij ziektebriefje, verboden zelf opnames te maken
2 Ontwikkelingsstoornissen
DSM-III-R (1987) Hb vr classificatie voor stoornissen, bestaat sinds 1952
Revised versie van dsm3 → eerste term ontwstoornissen
ICD (niet/minder gebruikt)
4
