Inleiding tot Informatie- en Communicatie Technologie en Systemen AJ-
2023-2024
Hoofdstuk 1: Positionering van ICT
Gegevensverwerking
Informatica: leer van de methoden en technieken voor het ontwikkelen, opzetten en gebruiken van
informatiesystemen (dmv computers)
Informatiesysteem: geheel van samenwerkende componenten dat gegevens (data) verwerkt tot
bruikbare informatie
Data (input) Informatie (output)
- Verwerking
- Opslag bv. analyse van wat mensen kopen
- Communicatie bv. voorraadinventaris
ICT = informatie- en communicatietechnologie
IT = informatietechnologie (vroeger)
1. Data
Gegevens:
- Wat?
o Verzameling van ruwe feiten, die betrekking hebben op personen, dingen, ideeën,
gebeurtenissen etc.
o Georganiseerde codes bv. streepjescode
- Bronnen
o Binnen en/of buiten de onderneming/organisatie
o Klantenorders, vervoerdocumenten, facturen, streepjescode, RFID…
- Vormen
o Numeriek – alfanumeriek – grafisch – geluid
- Eigenschappen
o Accuraatheid: voldoende nauwkeurig, vrij van fouten
o Volledigheid: onvolledige gegevens leiden tot onbruikbare informatie
o Relevantie: gegevens moeten betrekking hebben op de te nemen beslissingen
o Tijdigheid: verouderde gegevens zijn onbruikbaar, leidt evt tot verkeerde beslissingen
o Verifieerbaarheid: controlemogelijkheid van de juistheid en volledigheid
Informatie:
- Gegevens die een concrete betekenis hebben gekregen en begrijpelijk zijn gemaakt
Bv. H2SO4 = string van 5 karakters zwavelzuur: H2SO4
016326870 = integer van 9 cijfers telefoonnummer: (016) 32 68 70
- Overdraagbare kennis
- Gegevensverwerkingsproces: proces dat data omzet in informatie adhv informatiesystemen
1
,Inleiding tot Informatie- en Communicatie Technologie en Systemen AJ-
2023-2024
Kenniseconomie: informatie als productiefactor
Data (ruwe grondstof) informatie (afgewerkt product) kennis (verbruikte goederen)
a. Invoerfase
Gegevens dienen als invoer voor gegevensverwerking, deze moeten eerst verzameld worden
(vaak aan de bron) bv. streepjescode
Gegevens worden geverifieerd op accuraatheid, volledigheid en worden soms gecodeerd
b. Verwerkingsfase
Gegevens worden geclassificeerd/gesorteerd, bewerkt; er worden overzichten gemaakt
c. Uitvoerfase
Verwerkte gegevens omzetten in een voor de eindgebruiker leesbare vorm op
beeldscherm of papier (evt. andere vorm)
d. Opslag
Gegevens beschermen en bewaren
Kan in elk van bovenstaande stadia van het proces gebeuren
Informatie- en communicatiesystemen
2. Hardware
Digitale computer: programmagestuurde machine, uitgerust
met intern geheugen, voor het zelfstandig (onder
programmabesturing) afwerken van diverse taken mbt
- Invoer (input)
- Verwerking (processing)
- Opslag (storage)
- Uitvoer (output)
van gegevens, de apparatuur die hierbij tussenkomt wordt de
hardware genoemd
Twee grote componenten
- Intern geheugen (main/core memory)
o ‘Parkeerplaats’ voor gegevens en programmaopdrachten in verwerking
o Tijdelijke opslag van gegevens en programma’s
o Centrale knooppunt van gegevensstromen
o Aangevuld met hulpgeheugens (secundair/extern geheugen) permanente opslag
Bv. geheugenkaarten, USB-sticksn dvd-roms, blu-rays…
- CPU = Central Processing Unit = CVE = Centrale Verwerkingseenheid = Processor
o Zorgt voor uiteindelijke verwerking van de gegevens
o Bestuursorgaan, CU (=Control Unit): stuur- en controlefunctie
Ophalen van gegevens en programmaopdrachten uit interne geheugen
Opnieuw wegschrijven van de resultaten
Interpretatie van programmaopdrachten
Initiëren en besturen van programmaopdrachten
Besturen van invoer- en uitvoerbewerkingen
ALU = Arithmetic Logic Unit: uitvoeren van rekenkundige en logische bewerkingen op gegevens
2
,Inleiding tot Informatie- en Communicatie Technologie en Systemen AJ-
2023-2024
Invoerapparatuur: laat toe om gegevens en programma’s in het interne geheugen te brengen
Bv. muis, toetsenbord, optische en magnetische lezers
Uitvoerapparatuur: laat toe verwerkte gegevens (informatie) vanuit het interne opnieuw beschikbaar
te stellen in een bruikbare vorm
Bv. dvd-rom, magneetschijf, beeldscherm, printer
Computerprogramma: een beschrijving van een voorschrift om de hardware in een eindig aantal
stappen taken te laten uitvoeren
Information output (bv. AR: augmented reality)
- Haptic information: voelen
Bv. Apple Smartwatch: navigatie vibraties geven
- Audial information: horen
o Probleem: niet goed gehoord opnieuw afspelen, trager…
- Visual information: zien
3. Software
Programmatuur
- Applicatieprogrammatuur (application software)
o Programmatuur waarmee de eindgebruiker werkt
o Programma’s voor het oplossen van (specifieke) problemen
o Spreadsheetprogramma (Excel), tekstverwerker (Word), boekhoudpakket,
facturatieprogramma…
- Systeemprogrammatuur (systems software)
o Brug tussen de apparatuur en de toepassingssoftware
o Ondersteunende en beheersmatige taken binnen de uitbating van een
computersysteem
o Operating systeem, vertaalprogramma’s (compilers…)
Applicatieprogrammatuur is onmogelijk zonder systeemprogrammatuur!!!
4. Telecommunicatie
Een groot deel van de interactie tussen computer en de gebruiker situeert zich via een ‘user
interface’ = interactieve applicatie (input en output gebeuren online)
Batch verwerking: computer leest vooraf klaargezette bestanden en schrijft de output weg naar
bestanden
5. Mensen
Jobs in ICT
- CIO (Chief Information Officer): strategische planning ivm informatie/-systemen in een
organisatie
- Analyst: analyseert behoeften van eindgebruikers in een bepaald functioneel domein en
vertaalt deze naar (informatie-)systeemspecificaties
Bv. HRM, accounting, productie…
- Projectmanager: coördineert projecten waarin nieuwe systemen ontwikkeld worden
- Database administrator: beheert databases en database software van een organisatie
- Netwerkbeheerder: beheert netwerk en netwerksoftware van een organisatie
- Programmeur/ontwikkelaar: ontwikkelt/onderhoudt software
3
, Inleiding tot Informatie- en Communicatie Technologie en Systemen AJ-
2023-2024
Voor heel wat ICT-functies is kennis van “de business” minstens even belangrijk als
(technische) ICT-kennis!!
Beleidsinformatica = studie van informatica zoals die ingezet en beheerd moet worden in een
bedrijfscontext
analyse, communicatie en kennis van “de business”
Evolutie van ICT-afdeling in een organisatie
- Vroeger: alleswetende informaticus ‘bezit’ de ICT-toepassingen, weinig oog voor eigenlijke
noden van gebruiker
- Na verloop van tijd: gebruikers beginnen zelf “quick & dirty” toepassingen te bouwen
Gevolg: probleem van onderhoudbaarheid, beheersbaarheid, security
- Nu: gebruikers zijn klanten; ICT is een service
o Duidelijke afspraken rond QoS (quality of service) vastgelegd in SLA’s (service level
agreements)
- Owv schaalopbrengsten, compatibiliteit, connectiviteit enz. nog steeds nood aan centrale
planning en beheer, maar met oog voor lokale noden van gebruikersgroepen
- (sommige) ICT-ers moeten, naast technische ICT-kennis zeer goed op de hoogte zijn van “de
business”
IT doesn’t matter???
- Nicholas Carr
o IT is een “commodity”, vgl. waterleiding
o Focus kostenreductie, standaardisatie en stabiliteit
o Niet streven naar differentiatie of competitief voordeel
- Reacties
o Succes van een organisatie staat of valt met een goed business model
o Maar: organisaties die ICT gepast gebruiken om hun business model uit te voeren zijn
vaak zeer succesvol
Bv. goede klantrelaties, productdifferentiatie en kostenreductie…
o ICT ondersteunt een unieke business strategie en resulteert zo in strategisch voordeel
ICT is een ‘enabler’ van een competitief voordeel, meestal tijdelijk, want concurrentie zal
kopiëren
“Business value” van informatiesystemen en ICT
1. Sneller (< automatiseren)
o Een taak sneller/goedkoper/accurater/… vervullen
Bv. online toepassing waarmee klanten een lening kunnen aanvragen
2. Beter (‘< ‘organisational learning’)
o A learning organisation is one that is skilled at creating, acquiring and transferring
knowledge and at modifying its behavior to reflect new knowledge and insights
Bv. toepassing die obv groot #parameters krediet-waardigheid van leningaanvragers
evalueert en zo leningen toekent of weigert
3. Slimmer (< ondersteuning van strategie)
o Vastleggen van strategische doelstellingen
o Doelstellingen vertalen naar meetbare objectieven
o Bron van competitief voordeel
Vb.
4
2023-2024
Hoofdstuk 1: Positionering van ICT
Gegevensverwerking
Informatica: leer van de methoden en technieken voor het ontwikkelen, opzetten en gebruiken van
informatiesystemen (dmv computers)
Informatiesysteem: geheel van samenwerkende componenten dat gegevens (data) verwerkt tot
bruikbare informatie
Data (input) Informatie (output)
- Verwerking
- Opslag bv. analyse van wat mensen kopen
- Communicatie bv. voorraadinventaris
ICT = informatie- en communicatietechnologie
IT = informatietechnologie (vroeger)
1. Data
Gegevens:
- Wat?
o Verzameling van ruwe feiten, die betrekking hebben op personen, dingen, ideeën,
gebeurtenissen etc.
o Georganiseerde codes bv. streepjescode
- Bronnen
o Binnen en/of buiten de onderneming/organisatie
o Klantenorders, vervoerdocumenten, facturen, streepjescode, RFID…
- Vormen
o Numeriek – alfanumeriek – grafisch – geluid
- Eigenschappen
o Accuraatheid: voldoende nauwkeurig, vrij van fouten
o Volledigheid: onvolledige gegevens leiden tot onbruikbare informatie
o Relevantie: gegevens moeten betrekking hebben op de te nemen beslissingen
o Tijdigheid: verouderde gegevens zijn onbruikbaar, leidt evt tot verkeerde beslissingen
o Verifieerbaarheid: controlemogelijkheid van de juistheid en volledigheid
Informatie:
- Gegevens die een concrete betekenis hebben gekregen en begrijpelijk zijn gemaakt
Bv. H2SO4 = string van 5 karakters zwavelzuur: H2SO4
016326870 = integer van 9 cijfers telefoonnummer: (016) 32 68 70
- Overdraagbare kennis
- Gegevensverwerkingsproces: proces dat data omzet in informatie adhv informatiesystemen
1
,Inleiding tot Informatie- en Communicatie Technologie en Systemen AJ-
2023-2024
Kenniseconomie: informatie als productiefactor
Data (ruwe grondstof) informatie (afgewerkt product) kennis (verbruikte goederen)
a. Invoerfase
Gegevens dienen als invoer voor gegevensverwerking, deze moeten eerst verzameld worden
(vaak aan de bron) bv. streepjescode
Gegevens worden geverifieerd op accuraatheid, volledigheid en worden soms gecodeerd
b. Verwerkingsfase
Gegevens worden geclassificeerd/gesorteerd, bewerkt; er worden overzichten gemaakt
c. Uitvoerfase
Verwerkte gegevens omzetten in een voor de eindgebruiker leesbare vorm op
beeldscherm of papier (evt. andere vorm)
d. Opslag
Gegevens beschermen en bewaren
Kan in elk van bovenstaande stadia van het proces gebeuren
Informatie- en communicatiesystemen
2. Hardware
Digitale computer: programmagestuurde machine, uitgerust
met intern geheugen, voor het zelfstandig (onder
programmabesturing) afwerken van diverse taken mbt
- Invoer (input)
- Verwerking (processing)
- Opslag (storage)
- Uitvoer (output)
van gegevens, de apparatuur die hierbij tussenkomt wordt de
hardware genoemd
Twee grote componenten
- Intern geheugen (main/core memory)
o ‘Parkeerplaats’ voor gegevens en programmaopdrachten in verwerking
o Tijdelijke opslag van gegevens en programma’s
o Centrale knooppunt van gegevensstromen
o Aangevuld met hulpgeheugens (secundair/extern geheugen) permanente opslag
Bv. geheugenkaarten, USB-sticksn dvd-roms, blu-rays…
- CPU = Central Processing Unit = CVE = Centrale Verwerkingseenheid = Processor
o Zorgt voor uiteindelijke verwerking van de gegevens
o Bestuursorgaan, CU (=Control Unit): stuur- en controlefunctie
Ophalen van gegevens en programmaopdrachten uit interne geheugen
Opnieuw wegschrijven van de resultaten
Interpretatie van programmaopdrachten
Initiëren en besturen van programmaopdrachten
Besturen van invoer- en uitvoerbewerkingen
ALU = Arithmetic Logic Unit: uitvoeren van rekenkundige en logische bewerkingen op gegevens
2
,Inleiding tot Informatie- en Communicatie Technologie en Systemen AJ-
2023-2024
Invoerapparatuur: laat toe om gegevens en programma’s in het interne geheugen te brengen
Bv. muis, toetsenbord, optische en magnetische lezers
Uitvoerapparatuur: laat toe verwerkte gegevens (informatie) vanuit het interne opnieuw beschikbaar
te stellen in een bruikbare vorm
Bv. dvd-rom, magneetschijf, beeldscherm, printer
Computerprogramma: een beschrijving van een voorschrift om de hardware in een eindig aantal
stappen taken te laten uitvoeren
Information output (bv. AR: augmented reality)
- Haptic information: voelen
Bv. Apple Smartwatch: navigatie vibraties geven
- Audial information: horen
o Probleem: niet goed gehoord opnieuw afspelen, trager…
- Visual information: zien
3. Software
Programmatuur
- Applicatieprogrammatuur (application software)
o Programmatuur waarmee de eindgebruiker werkt
o Programma’s voor het oplossen van (specifieke) problemen
o Spreadsheetprogramma (Excel), tekstverwerker (Word), boekhoudpakket,
facturatieprogramma…
- Systeemprogrammatuur (systems software)
o Brug tussen de apparatuur en de toepassingssoftware
o Ondersteunende en beheersmatige taken binnen de uitbating van een
computersysteem
o Operating systeem, vertaalprogramma’s (compilers…)
Applicatieprogrammatuur is onmogelijk zonder systeemprogrammatuur!!!
4. Telecommunicatie
Een groot deel van de interactie tussen computer en de gebruiker situeert zich via een ‘user
interface’ = interactieve applicatie (input en output gebeuren online)
Batch verwerking: computer leest vooraf klaargezette bestanden en schrijft de output weg naar
bestanden
5. Mensen
Jobs in ICT
- CIO (Chief Information Officer): strategische planning ivm informatie/-systemen in een
organisatie
- Analyst: analyseert behoeften van eindgebruikers in een bepaald functioneel domein en
vertaalt deze naar (informatie-)systeemspecificaties
Bv. HRM, accounting, productie…
- Projectmanager: coördineert projecten waarin nieuwe systemen ontwikkeld worden
- Database administrator: beheert databases en database software van een organisatie
- Netwerkbeheerder: beheert netwerk en netwerksoftware van een organisatie
- Programmeur/ontwikkelaar: ontwikkelt/onderhoudt software
3
, Inleiding tot Informatie- en Communicatie Technologie en Systemen AJ-
2023-2024
Voor heel wat ICT-functies is kennis van “de business” minstens even belangrijk als
(technische) ICT-kennis!!
Beleidsinformatica = studie van informatica zoals die ingezet en beheerd moet worden in een
bedrijfscontext
analyse, communicatie en kennis van “de business”
Evolutie van ICT-afdeling in een organisatie
- Vroeger: alleswetende informaticus ‘bezit’ de ICT-toepassingen, weinig oog voor eigenlijke
noden van gebruiker
- Na verloop van tijd: gebruikers beginnen zelf “quick & dirty” toepassingen te bouwen
Gevolg: probleem van onderhoudbaarheid, beheersbaarheid, security
- Nu: gebruikers zijn klanten; ICT is een service
o Duidelijke afspraken rond QoS (quality of service) vastgelegd in SLA’s (service level
agreements)
- Owv schaalopbrengsten, compatibiliteit, connectiviteit enz. nog steeds nood aan centrale
planning en beheer, maar met oog voor lokale noden van gebruikersgroepen
- (sommige) ICT-ers moeten, naast technische ICT-kennis zeer goed op de hoogte zijn van “de
business”
IT doesn’t matter???
- Nicholas Carr
o IT is een “commodity”, vgl. waterleiding
o Focus kostenreductie, standaardisatie en stabiliteit
o Niet streven naar differentiatie of competitief voordeel
- Reacties
o Succes van een organisatie staat of valt met een goed business model
o Maar: organisaties die ICT gepast gebruiken om hun business model uit te voeren zijn
vaak zeer succesvol
Bv. goede klantrelaties, productdifferentiatie en kostenreductie…
o ICT ondersteunt een unieke business strategie en resulteert zo in strategisch voordeel
ICT is een ‘enabler’ van een competitief voordeel, meestal tijdelijk, want concurrentie zal
kopiëren
“Business value” van informatiesystemen en ICT
1. Sneller (< automatiseren)
o Een taak sneller/goedkoper/accurater/… vervullen
Bv. online toepassing waarmee klanten een lening kunnen aanvragen
2. Beter (‘< ‘organisational learning’)
o A learning organisation is one that is skilled at creating, acquiring and transferring
knowledge and at modifying its behavior to reflect new knowledge and insights
Bv. toepassing die obv groot #parameters krediet-waardigheid van leningaanvragers
evalueert en zo leningen toekent of weigert
3. Slimmer (< ondersteuning van strategie)
o Vastleggen van strategische doelstellingen
o Doelstellingen vertalen naar meetbare objectieven
o Bron van competitief voordeel
Vb.
4
