OG6 Transformatie
28/03/2025
1. Hoe gebeurt de transformatie van de bekkenbodemspieren tijdens de bevalling?
Spieren waarbij foetale hoofd (voorliggend deel) eerst in aanraking komen, zijn de dieper
gelegen levator ani spieren. Door druk van het foetale hoofd, vormen deze een soort
trechter waarbij spiervezels een verticale richting aannemen en spieren schuiven over
elkaar heen en verlengen zichzelf als een soort ‘telescoop’ => speelt zich af op toppunt
van sterke contracties bij eerste persdrang
Persdrang neemt geleidelijk toe in intensiteit, waardoor verschillende spierlagen over
bindweefsellagen (fascia) kunnen glijden zonder dat ze te plots aanspannen. Een
geforceerde, geïnstrueerd persen tijdens deze eerste fase van de uitdrijving kan de fascia
doen overrekken en inscheuren.
Daarom heeft eerste fase van uitdrijving voldoende tijd nodig. De lichte persdrang die de
moeder voelt geven de spieren van de bekkenbodem de kans om stilaan op te rekken tot
een ‘geboortekanaal’.
De diepe dwarse perineumspier (m. transversus perinei profundus) moet geleidelijk de
kans krijgen om terug te trekken naar het os ischium en pubisboog. De vaginawanden
worden hierdoor achterwaarts opgetrokken, zodat de pubo-coccygeus spier (levator ani)
naar voor kan glijden en zijn peristaltische beweging kan voortzetten. De diepe dwarse
perineumspier houdt tegelijkertijd ook de cervix hoog, zodat deze niet naar buiten uitpuilt.
Het terugtrekken van de diepe dwarse perineumspier, welke gelijktijdig verloopt met de
verlenging van de levator ani spieren, moet voldoende tijd krijgen. Geforceerd persen met
gesloten glottis en gespannen gezicht moet daarom vermeden worden.
Wanneer hoofd in aanraking komt met diepe dwarse perineumspier, worden contracties
en peristaltische bewegingen veel intenser. De barende ervaart dan persdrang tijdens de
ganse duur van de contractie. Geïnsinueerd en geforceerd persen kan diepe dwarse
perineumspieren opspannen, waardoor ze onvoldoende tijd krijgen om te kunnen
terugtrekken. Dit verhoogt de kans dat de voorste vaginawand en zelfs een rand van de
cervix mee naar buiten worden getrokken. Het is dan voor de moeder veel moeilijker
omdat het hoofd van de baby tegen de dwarse perineumspier aanstoot, omdat deze
onvoldoende tijd kreeg op terug te trekken. De moeder zal veel krachtiger moeten persen
omdat deze spier nog in de weg zit
Wanneer zachte geboortekanaal gevormd is, krijgt m. puborectalis een belangrijke rol.
Wanneer deze spier voldoende sterk is tijdens de arbeid, ondersteunt ze mee de FER. Zijn
spiervezels zijn verticaal georiënteerd en duwen, samen met andere levatorspieren, het
hoofdje omhoog, zodat dit in deflexie komt en druk op m. bulbospongiosus start. Op dit
ogenblik is het belangrijk dat de diepe dwarse perineumspier volledig is teruggetrokken,
zodat de peristaltische bewegingen van de levator ani voldoende ruimte krijgen. M.
puborectalis is een grote beschermer van rupturen: door zijn kracht verlicht de druk van
het hoofd op de anus en zal het door deflexie verplicht worden om opwaarts te bewegen.
Wanneer hoofd drukt op m. bulbospongiosus voelt moeder een ringvormig, brandend
gevoel o.w.v. maximale opening en uitrekking met onweerstaanbare persdrang. Samen
met centrale reflexpieken van oxytocineproductie en uitdrijvingskracht van
perineumspieren wordt hoofdje naar buiten geduwd (soms vrij snel waardoor perineum
intact blijft) => perineummassage
, OG6 Transformatie
28/03/2025
2. Wat is het belang van bewegen tijdens arbeid en bevalling?
Bewegingsvrijheid versterkt positieve beleving van de bevalling door de vrouw en
ondersteunt de fysiologie van de geboorte. Blijven bewegen met het bekken in
verschillende houdingen geeft vrouw de kans comfort te vinden. Kan helpen bindweefsel
en spieren in bekken, lage rug of bovenbenen beter ontspannen, waardoor ook pijn van
weeën draaglijker wordt.
Beste positie en bewegingen zijn die waarvan vrouw intuïtief voelt dat ze goed zijn en
comfort geven.
Verminderde pijnbeleving
o Beweging tijdens de bevalling kan helpen om de pijn te verminderen. Door actief
te blijven, kunnen vrouwen de zwaartekracht benutten, wat de daling van de baby
vergemakkelijkt en de druk op pijngevoelige gebieden vermindert.
Betere doorbloeding en zuurstofvoorziening
o Bewegen bevordert bloedcirculatie, waardoor zowel moeder als baby meer
zuurstof krijgen. Dit kan bijdragen aan een stabielere hartslag van de baby en een
verminderd risico op complicaties.
Snellere ontsluiting en kortere bevallingsduur
o Door rechtop te blijven en van houding te wisselen, kan ontsluiting sneller
verlopen. Dit komt doordat beweging en zwaartekracht helpen om baby goed in
bekken te laten indalen en weeën effectiever te maken.
Minder medische interventies
o Vrouwen die actief blijven tijdens bevalling hebben vaak minder behoefte aan
medische ingrepen zoals kunstverlossingen en keizersneden. Dit kan herstel na de
bevalling vergemakkelijken.
Verbeterde controle en minder stress
o Door te bewegen kunnen vrouwen zich meer betrokken en in controle voelen over
hun bevalling. Dit draagt bij aan een positievere bevalervaring en kan stress en
angst verminderen.
Positieve invloed op de baby
o Een actieve houding kan helpen om de baby in de optimale positie te krijgen voor
de geboorte, wat de kans op complicaties verkleint. Daarnaast kan een betere
doorbloeding en zuurstoftoevoer bijdragen aan een soepelere start voor de baby.
De wetenschappelijke evidentie en praktijkervaring bevestigen voordelen van
bewegingsvrijheid op maternale uitkomsten. Bewegingsvrijheid versterkt positieve
beleving van bevalling en ondersteunt fysiologie van geboorte.
“Een vrouw heeft recht op een dynamische geboorte waar zij zelf kan voelen wat haar
lichaam en haar baby nodig hebben om de geboorte vlot te laten verlopen.
Bewegingsvrijheid is meer dan enkel bepaalde arbeids- en bevallingshoudingen
toepassen. Het is een dynamisch concept.”
Het is onze taak als vroedvrouw om maximaal kansen te creëren door de vrouw aan te
moedigen in beweging te komen en bewegingsvrijheid te blijven garanderen tijdens de
arbeid en bevalling. Het is belangrijk dat we zelf als vroedvrouw maximaal wendbaar of
flexibel zijn om de vrouw te ondersteunen in haar bewegingsnoden. Een vrouw die
vertrouwen heeft in haar omgeving en de mensen die haar bijstaan zal veel dichter bij
haar eigen aanvoelen blijven, vrijer gaan bewegen en daardoor alle capaciteiten van
zichzelf en haar baby benutten om te komen tot een vlotte geboorte.
28/03/2025
1. Hoe gebeurt de transformatie van de bekkenbodemspieren tijdens de bevalling?
Spieren waarbij foetale hoofd (voorliggend deel) eerst in aanraking komen, zijn de dieper
gelegen levator ani spieren. Door druk van het foetale hoofd, vormen deze een soort
trechter waarbij spiervezels een verticale richting aannemen en spieren schuiven over
elkaar heen en verlengen zichzelf als een soort ‘telescoop’ => speelt zich af op toppunt
van sterke contracties bij eerste persdrang
Persdrang neemt geleidelijk toe in intensiteit, waardoor verschillende spierlagen over
bindweefsellagen (fascia) kunnen glijden zonder dat ze te plots aanspannen. Een
geforceerde, geïnstrueerd persen tijdens deze eerste fase van de uitdrijving kan de fascia
doen overrekken en inscheuren.
Daarom heeft eerste fase van uitdrijving voldoende tijd nodig. De lichte persdrang die de
moeder voelt geven de spieren van de bekkenbodem de kans om stilaan op te rekken tot
een ‘geboortekanaal’.
De diepe dwarse perineumspier (m. transversus perinei profundus) moet geleidelijk de
kans krijgen om terug te trekken naar het os ischium en pubisboog. De vaginawanden
worden hierdoor achterwaarts opgetrokken, zodat de pubo-coccygeus spier (levator ani)
naar voor kan glijden en zijn peristaltische beweging kan voortzetten. De diepe dwarse
perineumspier houdt tegelijkertijd ook de cervix hoog, zodat deze niet naar buiten uitpuilt.
Het terugtrekken van de diepe dwarse perineumspier, welke gelijktijdig verloopt met de
verlenging van de levator ani spieren, moet voldoende tijd krijgen. Geforceerd persen met
gesloten glottis en gespannen gezicht moet daarom vermeden worden.
Wanneer hoofd in aanraking komt met diepe dwarse perineumspier, worden contracties
en peristaltische bewegingen veel intenser. De barende ervaart dan persdrang tijdens de
ganse duur van de contractie. Geïnsinueerd en geforceerd persen kan diepe dwarse
perineumspieren opspannen, waardoor ze onvoldoende tijd krijgen om te kunnen
terugtrekken. Dit verhoogt de kans dat de voorste vaginawand en zelfs een rand van de
cervix mee naar buiten worden getrokken. Het is dan voor de moeder veel moeilijker
omdat het hoofd van de baby tegen de dwarse perineumspier aanstoot, omdat deze
onvoldoende tijd kreeg op terug te trekken. De moeder zal veel krachtiger moeten persen
omdat deze spier nog in de weg zit
Wanneer zachte geboortekanaal gevormd is, krijgt m. puborectalis een belangrijke rol.
Wanneer deze spier voldoende sterk is tijdens de arbeid, ondersteunt ze mee de FER. Zijn
spiervezels zijn verticaal georiënteerd en duwen, samen met andere levatorspieren, het
hoofdje omhoog, zodat dit in deflexie komt en druk op m. bulbospongiosus start. Op dit
ogenblik is het belangrijk dat de diepe dwarse perineumspier volledig is teruggetrokken,
zodat de peristaltische bewegingen van de levator ani voldoende ruimte krijgen. M.
puborectalis is een grote beschermer van rupturen: door zijn kracht verlicht de druk van
het hoofd op de anus en zal het door deflexie verplicht worden om opwaarts te bewegen.
Wanneer hoofd drukt op m. bulbospongiosus voelt moeder een ringvormig, brandend
gevoel o.w.v. maximale opening en uitrekking met onweerstaanbare persdrang. Samen
met centrale reflexpieken van oxytocineproductie en uitdrijvingskracht van
perineumspieren wordt hoofdje naar buiten geduwd (soms vrij snel waardoor perineum
intact blijft) => perineummassage
, OG6 Transformatie
28/03/2025
2. Wat is het belang van bewegen tijdens arbeid en bevalling?
Bewegingsvrijheid versterkt positieve beleving van de bevalling door de vrouw en
ondersteunt de fysiologie van de geboorte. Blijven bewegen met het bekken in
verschillende houdingen geeft vrouw de kans comfort te vinden. Kan helpen bindweefsel
en spieren in bekken, lage rug of bovenbenen beter ontspannen, waardoor ook pijn van
weeën draaglijker wordt.
Beste positie en bewegingen zijn die waarvan vrouw intuïtief voelt dat ze goed zijn en
comfort geven.
Verminderde pijnbeleving
o Beweging tijdens de bevalling kan helpen om de pijn te verminderen. Door actief
te blijven, kunnen vrouwen de zwaartekracht benutten, wat de daling van de baby
vergemakkelijkt en de druk op pijngevoelige gebieden vermindert.
Betere doorbloeding en zuurstofvoorziening
o Bewegen bevordert bloedcirculatie, waardoor zowel moeder als baby meer
zuurstof krijgen. Dit kan bijdragen aan een stabielere hartslag van de baby en een
verminderd risico op complicaties.
Snellere ontsluiting en kortere bevallingsduur
o Door rechtop te blijven en van houding te wisselen, kan ontsluiting sneller
verlopen. Dit komt doordat beweging en zwaartekracht helpen om baby goed in
bekken te laten indalen en weeën effectiever te maken.
Minder medische interventies
o Vrouwen die actief blijven tijdens bevalling hebben vaak minder behoefte aan
medische ingrepen zoals kunstverlossingen en keizersneden. Dit kan herstel na de
bevalling vergemakkelijken.
Verbeterde controle en minder stress
o Door te bewegen kunnen vrouwen zich meer betrokken en in controle voelen over
hun bevalling. Dit draagt bij aan een positievere bevalervaring en kan stress en
angst verminderen.
Positieve invloed op de baby
o Een actieve houding kan helpen om de baby in de optimale positie te krijgen voor
de geboorte, wat de kans op complicaties verkleint. Daarnaast kan een betere
doorbloeding en zuurstoftoevoer bijdragen aan een soepelere start voor de baby.
De wetenschappelijke evidentie en praktijkervaring bevestigen voordelen van
bewegingsvrijheid op maternale uitkomsten. Bewegingsvrijheid versterkt positieve
beleving van bevalling en ondersteunt fysiologie van geboorte.
“Een vrouw heeft recht op een dynamische geboorte waar zij zelf kan voelen wat haar
lichaam en haar baby nodig hebben om de geboorte vlot te laten verlopen.
Bewegingsvrijheid is meer dan enkel bepaalde arbeids- en bevallingshoudingen
toepassen. Het is een dynamisch concept.”
Het is onze taak als vroedvrouw om maximaal kansen te creëren door de vrouw aan te
moedigen in beweging te komen en bewegingsvrijheid te blijven garanderen tijdens de
arbeid en bevalling. Het is belangrijk dat we zelf als vroedvrouw maximaal wendbaar of
flexibel zijn om de vrouw te ondersteunen in haar bewegingsnoden. Een vrouw die
vertrouwen heeft in haar omgeving en de mensen die haar bijstaan zal veel dichter bij
haar eigen aanvoelen blijven, vrijer gaan bewegen en daardoor alle capaciteiten van
zichzelf en haar baby benutten om te komen tot een vlotte geboorte.
