HC Biomedische wetenschappen
15/10/2024
10. Pijn
Wat is pijn?
Pijn = een onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met
feitelijke en mogelijke weefselbeschadiging of die beschreven wordt in termen van
een dergelijke beschadiging
Pijn = subjectieve emotionele gewaarwording, die eventueel het gevolg is van een
pijnprikkel (pijn kan ook bestaan zonder enige prikkel of weefselschade)
Nuttig (pijn bij het verzwikken van enkel, zodat je er niet op steunt) vs. onnuttig
(hoofdpijn)
Indelingen van pijn
- Locatie van de pijn (zegt niets over locatie van pijnprikkels of
ontstaansmechanisme)
- Somatisch vs. psychisch
- Nociceptief vs. neuropatisch (prikkel/weefsel vs. stoornis in neurale
prikkelverwerking)
- Acuut vs. chronisch
- Plaats van oorsprong
Pijnfenomeen
4 niveau’s
- Noxische prikkel (pijnprikkel)
- Nociceptie (omzetting prikkel in actiepotentiaal)
- Pijngewaarwording (subjectieve gevoel)
- Pijngedrag (reactie op de pijn) (culturele verschillen)
Pijnfenomeen: discrepanties (afwijking)
- Noxische prikkel zonder nociceptie
vb. lokale verdoving
- Nociceptie zonder noxische prikkel
vb. overgevoeligheid
- Nociceptie zonder pijngewaarwording
vb. stress, centrale verdoving
- Pijn zonder nociceptie
vb. fantoompijn, hoofdpijn
- Wel pijn, geen of weinig pijngedrag
- Wel pijngedrag maar geen of weinig pijn
Basisvorm van pijn
- Somatogeen (nociceptief)
o Activatie van perifere zenuwuiteinden in huid of bewegingsapparaat
o Plaats van pijn komt goed overeen met plaats van prikkeling
- Viscerogeen (nociceptief)
o Pijnprikkels in ingewanden
o Diffuse lokalisatie – referred pain
- Neurogeen (neuropatisch)
o Oorzaak zit in het zenuwstelsel zelf (centraal of perifeer)
o Projectie van pijn (uitstraling) en allodynie (normale prikkel geeft pijngevoel)
- Psychogeen
, HC Biomedische wetenschappen
15/10/2024
Alle pijnen worden altijd geprojecteerd
Nociceptieve pijn
Somatogeen = ergens weefselschade in huid, spieren of botten => prikkel
geregistreerd door nociceptoren, actiepotentiaal gaat via PZC naar CZS, wordt in de
hersenen geregistreerd en wordt geprojecteerd op de plaats waar de pijn vandaan
komt
Viscerogeen = prikkel wordt geregistreerd door nociceptoren, actiepotentiaal gaat via
PZC naar CZS, maar die pijn wordt niet geprojecteerd daar waar prikkel vandaan
komt, maar ergens op het lichaam (dit kan ver afwijken van de locatie van de echte
prikkel)
Neurogene pijn
Perifeer: vb. zenuw gekneld (slapende voet) centraal:
15/10/2024
10. Pijn
Wat is pijn?
Pijn = een onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met
feitelijke en mogelijke weefselbeschadiging of die beschreven wordt in termen van
een dergelijke beschadiging
Pijn = subjectieve emotionele gewaarwording, die eventueel het gevolg is van een
pijnprikkel (pijn kan ook bestaan zonder enige prikkel of weefselschade)
Nuttig (pijn bij het verzwikken van enkel, zodat je er niet op steunt) vs. onnuttig
(hoofdpijn)
Indelingen van pijn
- Locatie van de pijn (zegt niets over locatie van pijnprikkels of
ontstaansmechanisme)
- Somatisch vs. psychisch
- Nociceptief vs. neuropatisch (prikkel/weefsel vs. stoornis in neurale
prikkelverwerking)
- Acuut vs. chronisch
- Plaats van oorsprong
Pijnfenomeen
4 niveau’s
- Noxische prikkel (pijnprikkel)
- Nociceptie (omzetting prikkel in actiepotentiaal)
- Pijngewaarwording (subjectieve gevoel)
- Pijngedrag (reactie op de pijn) (culturele verschillen)
Pijnfenomeen: discrepanties (afwijking)
- Noxische prikkel zonder nociceptie
vb. lokale verdoving
- Nociceptie zonder noxische prikkel
vb. overgevoeligheid
- Nociceptie zonder pijngewaarwording
vb. stress, centrale verdoving
- Pijn zonder nociceptie
vb. fantoompijn, hoofdpijn
- Wel pijn, geen of weinig pijngedrag
- Wel pijngedrag maar geen of weinig pijn
Basisvorm van pijn
- Somatogeen (nociceptief)
o Activatie van perifere zenuwuiteinden in huid of bewegingsapparaat
o Plaats van pijn komt goed overeen met plaats van prikkeling
- Viscerogeen (nociceptief)
o Pijnprikkels in ingewanden
o Diffuse lokalisatie – referred pain
- Neurogeen (neuropatisch)
o Oorzaak zit in het zenuwstelsel zelf (centraal of perifeer)
o Projectie van pijn (uitstraling) en allodynie (normale prikkel geeft pijngevoel)
- Psychogeen
, HC Biomedische wetenschappen
15/10/2024
Alle pijnen worden altijd geprojecteerd
Nociceptieve pijn
Somatogeen = ergens weefselschade in huid, spieren of botten => prikkel
geregistreerd door nociceptoren, actiepotentiaal gaat via PZC naar CZS, wordt in de
hersenen geregistreerd en wordt geprojecteerd op de plaats waar de pijn vandaan
komt
Viscerogeen = prikkel wordt geregistreerd door nociceptoren, actiepotentiaal gaat via
PZC naar CZS, maar die pijn wordt niet geprojecteerd daar waar prikkel vandaan
komt, maar ergens op het lichaam (dit kan ver afwijken van de locatie van de echte
prikkel)
Neurogene pijn
Perifeer: vb. zenuw gekneld (slapende voet) centraal:
