Samenvatting - deontologische aspecten

DEONTOLOGISCHE ASPECTEN
TEN GELEIDE

EEN DEONTOLOGISCH PERSPECTIEF


-​ fundamentele principes voor sociaal-agogische werk
-​ privacy, discretie en beroepsgeheim
-​ kracht door juridische verankering → privacyregelgeving en wet op beroepsgeheim
-​ professionals
-​ vallen onder richtinggevende discretieplicht
-​ vertrouwelijke informatie binnen organisatie blijft
-​ deontologische invalshoek → hoe we zouden moeten handelen
-​ deontologie → één manier om morele problemen te benaderen
-​ volgen van een wet → niet noodzakelijk een ‘goede’ sociaal-agoog
-​ codes en wetten → beschouwd worden als tijdelijke, contextuele morele consensus
-​ op een bepaald punt goed of slecht is
-​ wetten algemeen geformuleerd en vertaald worden binnen concrete contexten
-​ negatieve lezing
-​ deontologische principes mooi in theorie maar niet volstaan in complexe realiteit
-​ praktijk
-​ tegenstrijdige gedragsvoorschriften en ethische dilemma’s

DEONTOLOGIE ALS DEEL VAN EEN BEROEPSETHIEK


-​ deontologie binnen de normatieve ethiek
-​ deontologische kijk → vraag wat juist is en als we juist handelen, handelen we ook goed
-​ filosofische discussie → onderscheid tussen juiste en goede
-​ goed handelen, handelen volgens een juiste regel
-​ juiste regel → gebaseerd op een principe, waar we allemaal achterstaan
-​ wat het goede doen is → je houden aan de regels
-​ verschil tussen normatieve professionalisering en technische professionalisering
-​ normatieve → ‘ doe ik de goede dingen’
-​ ethische vragen stellen over eigen interventies
-​ technische → ‘doe ik de dingen goed’
-​ omgaan met technologische ontwikkelingen, gespreksvaardigheden,..

PROLOOG, HET GOEDE DOEN

MORAAL EN ETHIEK


-​ moraal → het geheel van waarden en normen die richting geven aan ons handelen en zin
geven aan wat we denken en doen
-​ dagelijkse leven bepalen we dit vaak intuïtief
-​ vertrouwen op ons morele intuïtie en geweten
-​ ons handelen leiden door principes, regels en normen → socialisatie

1

, -​ moreel handelen → achterliggende beweegredenen blijven impliciet en
onuitgesproken
-​ waarden en normen
-​ spreken waardeoordelen uit over anderen en onszelf, over motieven, emoties en
concrete daden
-​ ethiek → theoretische studie van de moraal
-​ filosofische discipline die waarde-en normenstelsels onderzoekt
-​ onder woorden brengen en nagaan welke argumenten bepaalde keuzes voor dat
goede legitimeren
-​ disciplines binnen moderne ethiek
-​ theoretische ethiek
-​ meta-ethiek → zoekt naar fundamenten van de ethiek
-​ bekijkt morele taalgebruik en het argumenteren
-​ normatieve ethiek → zoekt naar theoretische kaders
-​ behandelen van morele problemen
-​ toegepaste ethiek
-​ bekijkt morele problemen binnen specifieke domeinen
-​ empirische ethiek
-​ betreft disciplines
-​ concrete waarden en normen onderzoeken die gelden in de SA


DE VERWISSELBAARHEIDSGEDACHTE


-​ principe van gelijkheid
-​ belangrijke toetssteen binnen normatieve ethiek
-​ bepaalt of theorie ethisch is
-​ bij het innemen van een standpunt, de eigen belangen niet meer gewicht toekent dan de
belangen van anderen
-​ eigen rol in moreel standpunt moet verwisselbaar zijn met rol ve ander
-​ jezelf niet anders behandelen dan de anderen
-​ ⇒ een oordeel is pas moreel of ethisch als het een handelen uit eigenbelang en egoïsme
overstijgt
-​ geeft antwoord op vraag naar de ethische aanvaardbaarheid van een handeling
-​ bijvoorbeeld
-​ verjaardagstaart verdelen onder aantal mensen
-​ taart verdelen volgens verschillende principes
-​ meest duidelijke verwisselbaarheid → taart verdelen in gelijk stukken
-​ principe afspreken bv volgens honger
-​ meer honger → groter stuk
-​ ongelijk verdeling maar houden rekening met iedereens belang
-​ proportionele verdeling → jarige krijgt een groter stuk
-​ voldoen allemaal aan verwisselbaarheidsgedachte
-​ niet voldaan als
-​ verdeeld wordt op oudsten of sterkste

DE RECHTVAARDIGHEIDSTHEORIEËN


-​ drie grote theorieën
-​ consequentialisme, deontologie, teleologische of deugdenethiek
-​ geven elk eigen antwoord op hoe we onze morele standpunten ethisch kunnen legitimeren


2

, -​ zekere dominantie van deontologie


CONSEQUENTIALISME


-​ evalueert handeling op de basis van de toestand die die handeling veroorzaakt
-​ handeling is goed als die de best mogelijke gevolgen oplevert
-​ afweging van onze belangen en van die anderen
-​ streven naar positieve balans
-​ op eerste zicht → legitimering voor handelen vanuit eigenbelang
-​ streven goede gevolgen voor jezelf
-​ koppelt de handeling los van de persoon die de handeling stelt
-​ consequentialisten kunnen relatief worden → worden
-​ het goede krijgt vorm in relatie tot elkaar, ligt niet van tevoren vast → door allemaal
bepaald


DEONTOLOGIE


-​ hanteren van deontologische codes
-​ griekse oorsprong → plichtenleer, beginselethiek
-​ hoe we behoren te handelen en evalueert dus de handeling
-​ kijken naar de achterliggende intenties → verschil met conseq.
-​ handeling is goed als het vertrekt vanuit een juiste intentie (principe)
-​ denotlogen kunnen heel principieel worden en kan soms wereldvreemd zijn → zijn


CONSEQUENTIALISME EN DEONTOLOGIE: EEN VERHAAL VAN ‘WORDEN’ EN ‘ZIJN’


-​ normatieve ethiek → vanaf 18e eeuw een tweestrijd tussen conseq. en deontol.
-​ consequentialisme → taal van het ‘worden’
-​ het goede krijgt vorm in relatie tot elkaar
-​ wat goed is ligt niet van tevoren vast maar word bepaald door ons allemaal
-​ belofte breken kan als het een beter gevolg oplevert
-​ deontologische ethiek → taal van het ‘zijn’
-​ is juist volgens universaliseerbare principes, waaraan we ons houden
-​ taal van de wet en die van rechten
-​ handelingen die vertrekken vanuit verkeerde intenties → verboden


HET GOEDE OF HET JUISTE DOEN


-​ klemtoon die beide leggen op ofwel het goede ofwel het juiste
-​ consequentialisten → prioriteit bij het goede ten nadele van het juiste
-​ willen meer goed realiseren
-​ goede → opvatten als moreel positief doel dat we bereiken door ons handelen
-​ deontologen → prioriteit bij het juiste ten nadele van het goede
-​ juiste → als een geheel van regels of morele normen die onze zoektocht naar het
goede mogelijk maakt
-​ moeilijk → algemeen belang/ het goede niet eenvoudig te bepalen
-​ goede spreken → vorm van moralisering
-​ het goede leven word opgedragen → voor deontologen ondenkbaar
-​ ethiek is dan heteronoom in plaats van autonoom
-​ heteronoom → iemand zegt wat je moet doen

3

, TELEOLOGISCHE OF DEUGDENETHIEK


-​ legt evaluatie bij de handelende persoon
-​ ‘goede’ bestaat uit de verwezenlijkingen van een aantal ‘goede’ individuen
-​ terugvinden bij Aristoteles
-​ personen die door middel van zelfbeheersing, creativiteit en andere deugden boven zichzelf
en boven de middelmatigheid die de mensheid kenmerkt probeert uit te stijgen
-​ zien als een synthese van de twee voorgaande stelsels
-​ teleologie → focus op telos = doel of richting van ons handelen
-​ verband met consequentialisme → veel goed in de wereld ook tot doel
-​ verschil → conseq. vraagt om eigen belangen buiten beschouwing te
houden
-​ verband deontologie → waarden en principes gezien als ‘juiste’ kwaliteiten
-​ ⇒ streven naar het goede, het best mogelijke te doen, het realiseren van de mogelijke
waarden
-​ Aristoteles → ‘wie doet wat hij kan, doet het goed’
-​ zoeken van gulde middenweg om conflicterende waarden zo veel mogelijk te realiseren
-​ ‘goed handelen’ → in de handelende persoon die een morele grondhouding heeft die
zich vertaalt in de wil om te leren,...
-​ Aristoteles → verstandig mens degene die het midden houdt tussen twee extremen
-​ midden afhankelijk van de situatie
-​ inspiratie voor de zorgethiek
-​ belangrijke handvaten voor een beroepsethiek in het sociaal-agogisch werk

DEEL 1: PRIVACY: ALOM BEKEND, WEINIG BEMIND?

-​ vertrekken vanuit invulling uit 1890, tot vandaag standaardomschrijving
-​ juristen Warren en Brandeis
-​ privacy is ‘the right to be let alone’
-​ gezien als fundamentele vrijheid, mensenrecht en grondrecht
-​ ondanks relativering van de waarde
-​ twee aspecten rond privacy
-​ recht om dingen voor jezelf te houden
-​ recht om niet gestoord te worden

THE RIGHT TO BE LET ALONE


-​ recht om alleen gelaten te worden, om alleen te kunnen zijn zonder inmenging van anderen
-​ privacy is privéleven, je persoonlijke levenssfeer, informatie die je anderen ontzegt
-​ strikter onderscheid tussen wat publieke en private informatie is
-​ door opkomst van de journalisten, werden geholpen door technologie en
vernieuwingen


PRIVACY ALS FUNDAMENTELE VRIJHEID


-​ ‘the right….’ gezien als signaal en oproep om recht op privacy beter te beschermen
-​ basis voor principe van de onschendbaarheid van de persoon
-​ verstaan onder privacy → verwijzen naar ruimere of gevoel van ruimte voor jezelf
-​ deze zin fundamentele vrijheid en negatieve invulling van vrijheid



4