Samenvatting Moleculaire biologie en DNA-technologie

Moleculaire biologie en DNA technologie:
1. De erfelijke code:
1.1. Situering in de cel:
Elementaire bouwstenen = cellen:

- Prokaryote celtype  bacteriën
- Eurkaryote celtype  gisten en schimmels
o Plantaardige eukaryote celtype
o Dierlijke eukaryote celtype

Prokaryote cel:
 Circulair dubbelstrengig (ds) chromosoom
 Geen kernmembraan
 Bij bacteriën plasmiden
 DNA = niet geassocieerd met histonen
 Celwand (complex peptidoglycaan)
 Deling  splijting

Eukaryote cel:
 Genetisch materiaal: meerdere lineaire chromosomen
 Kernmembraan
 Membraan
 DNA = geassocieerd met histonen
 Deling  mitose

Dierlijke eukaryote cel:
 Celmembraan:
o Fosfolipiden dubbellaag
o Aan buitenkant suikermoleculen + ionenkanaaltjes
 Cytoplasma
 Organellen:
o Endoplasmatisch reticulum ER
o Microtubuli: skelet  vorm
o Golgi-apparaat: verpakking & verzending
o Vacuoles: opslag secretie producten
o Lysosomen: gevuld met afbraakenzymen
o Erfelijke mechanismen: mitochondriën, ribosomen en centriolen
 Mitochondriën
o Energiecentrales
o Dubbel membraan
o Productie ATP
 Ribosomen
o Decoderen van erfelijk materiaal
o Kleine en grote subunit
o Centrosfeer = sfeervormige bleke zone bij kern
o Centriolen: cilindervormige microtubuli —> celdeling
 Centrosoom: geheel centrosfeer + centriolen
 Nucleus/kern:
o Kernmembraan met poriën
o Kernlichaampje (donker gekleurd) —> rRNA

Karyogram: weergave chromosomen op basis van grootte gerangschikt.


1

,2

, 1.2. Uitzicht van het erfelijke materiaal:
2 verschijningsvormen: chromatine & chromosomen
De enkelvoudige chromatinedraadjes:
Chromatine: DNA streng + histonen (EW)
Omvorming tot chromosomen:
Cel gaat delen: chromatine wordt korter en dikker  46 afzonderlijke chromosomen
Centromeer = verbindingsplaats van de 2 zuster-chromatiden.
Homologe chromosomen: eenzelfde soort informatie.
We hebben 44 chromosomen en 2 geslachtschromosomen XX of XY.

1.3. Structuur van DNA:
Bouwstenen DNA (desoxyribonucleïnezuur) = nucleotiden:
Opgebouwd uit 3 delen:
1. Base die C-atomen en # N-atomen bevatten. C, T, G en A
DNA: 4 nucleotiden:
a. dCTP = desoxycytidinetrifosfaat (base = Cytosine)
b. dTTP = desoxythimidietrifosfaat (base = Thymine)
c. dGTP = desoxyguanosinetrifosfaat (base = Guanine)
d. dATP = desoxyadenosinetrifosfaat (base = Adenine)
Bij RNA wordt Thymine vervangen door Uracil.
2. Suiker: ribose of deoxyribose
3. 1 of meer fosfaatgroepen
 Ribonucleotiden = nucleotiden die ribose bevatten.
 Deoxyribonucleotiden = nucleotiden die deoxyribose bevatten.
Samenvoeging tot polynucleotide:
Nucleotiden zijn verbonden door een fosfodiester verbinding.
Primaire structuur DNA: specifieke opeenvolging van basen in DNA-sequentie.
Secundaire structuur DNA: vorming dubbele spiraal: Basen zitten aan binnenkant, suikers en
fosfaatgroepen aan buitenkant.
Complementaire basen: basen gaan waterstofbruggen vormen: A=T & G C
Ondersteunende eiwitten:
Histonen (enkel bij Euk.): basische EW met positieve lading, interageert met negatieve lading van
fosfaatgroepen.
Nucleosoom: octameer (8 histonen) waarrond DNA 2x rond zit.
Posttranslationele wijziging van histonen:
Door methylatie, acetylatie en fosforylering van specifieke AZ (Arg, Lys, Ser en Thr). Positieve lading
van histonen daalt = lossere pakking DNA.

1.4. Indeling of morfologie van het genomisch DNA:
Het chromosomale DNA:
Genoom: geheeld DNA-moleculen waarover organisme beschikt (grootste deel in celkern, overige deel in
mito’s).
Extrageen DNA/junk DNA: niet coderend DNA, wordt niet gekopieerd tot RNA en zorgt dus ook niet
voor vorming van eiwitten.
Lengte van de genen wordt bepaald door de lengte van de intronen (stukje dat niet gebruikt wordt om
EW te coderen). Exons bevatten de feitelijke code om EW aan te maken.




3