Management van de zorg
Management van zorginstellingen
Eerste lijn
= Lappendeken van verstrekkers en organisaties
3 sectoren
1. Gezondheidszorg
• Artsen, thuisverpleging, apotheken, tandartsen, kinesitherapeuten en paramedici
2. Welzijnszorg (bv. familiehulp en ferm)
• Gezinszorg, thuiszorg, CAW
3. Openbare besturen
• OCMW
Samenwerking bevorderen
Vlaanderen
• Samenwerkingsinitiatieven Eerstelijnsgezondheidszorg (SEL)
o Regionale coördinatie, afstemming tussen zorgaanbieders
o Door vergaderingen met zorgaanbieders
o SEL = GDT
• Lokale Multidisciplinaire Netwerken (LMN)
o Zorgtrajecten diabetes type 2 en nierinsufficiëntie
o Samenwerking huisarts, specialisten, …
o Brug naar 2de lijn
,Federaal
• Geïntegreerde diensten thuisverzorging (GDT)
o Organisatie en vergoeding multidisciplinair overleg
o Bv. huisartsen, verpleegkundigen, vroedvrouwen, thuiszorg, OCMW, dienstencentra
Opbouw eerstelijnszorg
Hervorming
Naar geïntegreerde, doelgerichte zorg
• Zorg die vertrekt vanuit de persoon en wat deze graag wil bereiken
• Uitgaande van de eigen mogelijkheden en het versterken van deze
mogelijkheden
Zorgraad wordt uitgebreid met vertegenwoordiger sector VAPH en
dept. Opgroeien
Ziekenhuizen
Indeling
Algemene ziekenhuizen
• Acute ziekenhuizen
o Algemene ziekenhuizen (privé/publiek)
o Universitaire ziekenhuizen
o Algemene ziekenhuizen met universitair karakter
• Categorale ziekenhuizen
o NMRC (neuromusculair referentie centrum), BZIO (nu Vlaamse ziekenhuizen)
Psychiatrische ziekenhuizen
Bedden
Te veel
Daling verblijfsduur in ziekenhuis
Taken en functies
Federale overheid beslist
• Programmatie (bv. hoeveel NMR mogen er zijn in het rijk)
• Financiering (bv. nomenclatuur RIZIV)
• Organieke wetgeving (bv. wat moet ziekenhuis allemaal bezitten)
,Regionale overheid beslist
• Vergunning tot exploitatie van diensten en functies (specifieke vereisten en normen)
o Bv. vereisten voor gebruik NMR: personeel en materiaal
• Financiering nieuwbouw en onderhoud via VIPA (Vlaams Instituut voor Persoonsgebonden
Aangelegenheden)
• Regionaal zorgstrategische planning als instrument
Gespecialiseerde instellingen
Revalidatieziekenhuizen
• Vlaams (bv. MS centrum)
• Federaal: in samenwerking met algemeen ziekenhuis
Centra Ambulante Revalidatie (CAR)
• Ontwikkelingsstoornissen, gehoorstoornissen, hersenletsels
Referentiecentra en gespecialiseerde centra
• Revalidatie overeenkomst met RIZIV
• Bv. kindernefro, chronische pijn, NMRC, autisme
Geestelijke gezondheidszorg
Differentiatie
• Centra geestelijke gezondheidszorg (GGZ)
• PAAZ: psychiatrische afdelingen in algemene ziekenhuizen
• Psychiatrische ZKH (expertise)
• Initiatieven beschut wonen
• Psychiatrische verzorgingstehuizen (PVT)
België: te veel gericht op opsluiten van mensen met psychiatrische problemen, men moet dit meer
maatschappelijk maken
Artikel 107
Financieringsmechanisme om tot coherent aanbod GGZ
te komen
• Preventie, vroegdetectie, vroegbehandeling,
promotie
• Mobiele teams
• Teams psychosociale rehabilitatie
• Intensieve residentiële GGZ units
• Woonvormen en verblijfsformules
Functies
1. Preventie van psychiatrische opstoten
2. Behandelteams die bij acute opstoten op bezoek
komen
3. Indien intensievere zorg nodig: opname (functie 4)
4. Indien patiënt terug in thuisomgeving zit, wordt deze opgevolgd door behandelteams in
chronische setting
5. Indien patiënt niet meer kan functioneren in thuissituatie → revalidatie instelling (functie 3)
,Ouderenzorg
Woondecreet 2009
Verschillende instellingen voor verschillende zorgnoden
• Dagverzorgingscentra
• Lokale dienstencentra
• Nachtopvang buitenhuis
• Assistentiewoningen
• Woningcomplexen met dienstverlening
• Centra voor kortverblijf
Dringende medische hulpverlening
Wet van 8 juli 1964
3 pijlers
• Noodcentrale 112
o Beslissing welke voertuigen langskomen
• Interventiediensten
o Ambulance
o MUG (Mobiele Urgentie Groep)
o PIT (Paramedisch Interventieteam)
o Spoedgevallendiensten
• Nummer 1733: verwijzing naar huisartsenwachtpost of spoedgevallen
o Beslissing of patiënt zelf naar wachtpost kan gaan of niet
Preventie
Bevoegdheid van preventieve maatregelen voor gemeenschappen
• Locoregionaal gezondheidsoverleg- en organisatie (LOGO)
o Thema’s: voeding, beweging, suïcide, kankerscreening, vaccinatie, …
o Partners: huisartsenkringen, CLB, arbeidsgeneeskunde, lokale besturen,
mutualiteiten, Kind en Gezin
De nulde lijn
Community mantelzorgers
• Vlaams Expertisepunt Mantelzorg
• Zelfhulpgroepen
• Patiëntenparticipatie
o Trefpunt zelfhulp
o Vlaams Patiënten Platform
→ Wanneer chronisch: te belastend, omdat combinatie met werk te moeilijk is
,Beroepsbeoefenaars
Gezondheidsberoepen
Wet van 10 mei 2015
• Artsen
• Tandartsen
• Kinesitherapeuten
• Apothekers
• Verpleegkundigen
• Vroedvrouwen
• Hulpverleners-ambulanciers
• Zorgkundigen
• Paramedici (audiciens, audiologen, diëtist, ergotherapeut, orthopedist, farmaceutisch
assistenten, logopedie, beeldvormingstechnoloog, podoloog)
o 2016: klinisch psycholoog, klinisch orthopedagoog
o 2018: mondhygiënist
Kadaster: bevat alle gemachtigden (actief of niet actief)
• PlanKAD (FOD): Kadaster + RSZ + RSVZ
Huidige cijfers
2020
• Meerderheid loontrekkend
• 1/3de zelfstandig
• 9% combineert
België: relatief veel verpleegkundigen voor relatief weinig artsen
• Artsen: Duitsland>Nederland>België
Sociaal overleg in gezondheidszorg
Sociale akkoorden zijn gericht op de verbetering van de arbeidsomstandigheden (loonbarema’s,
arbeidsduur, premies, tewerkstelling)
Paritaire comités
• Privésector: werknemers en werknemers sluiten collectieve arbeidsovereenkomst (CAO)
o 8 comités
▪ 330: ziekenhuizen, maatwerkbedrijven, labo’s, ambulance enz
▪ 318: gezinszorg
▪ 319: gehandicapten, jongeren en welzijn
▪ 331: kinderopvang, GGZ
• Openbare sector: geregeld via syndicaal statuut
o 3 comités
▪ A: gemeenschappelijk voor alle sectoren
▪ B: federale overheidsdiensten (FOD)
▪ C: plaatselijke en gewestelijke besturen en onderwijs
, IFIC functieclassificatie
Instituut voor functieclassificatie 2002
• Functies wegen ahv criteria zoals verantwoordelijkheid, zelfstandigheid, expertise
o Dus niet (alleen) op basis van diploma maar ifv inhoud en zwaarte en realiteit van de
sector
• Beheerd door werkgeverorganisaties en vakbonden
• 218 functies, 6 departementen, 14 functiefamilies
• 18 looncategorieën (van 4 tot 20)
o Van toepassing op CAO personeel (dus niet directie en artsen)
• Geïmplementeerd sedert 2018
Categorieën
• 15: kinesitherapeut
• Brutto loon verhoogt met ancieniteit (ANC)
Arbeidsmarkt in de zorg
Sinds corona: meer vacatures open voor verpleegkundigen
7% van bedden is nu gesloten tgv gebrek aan personeel
Besluitvorming en beleid
3 regio’s en 3 gemeenschappen → 6 besluitvormingen
Bevoegdheidsverdeling
Staatshervorming van 2014 draagt federale bevoegdheden over naar de deelstaten
• Oa elementen van arbeidsmarkt, gezinsbijdragen, justitie, verkeer, gezondheidszorg en
welzijn
Vlaanderen: VSB (Vlaamse Sociale Bescherming)
• BOB: basis ondersteuningsbudget
• BRZ: budget revalidatieziekenhuizen
• Ouderenzorg, mobiliteitshulpmiddelen, PVT, thuiszorg, …
Wallonië: Agence pour une vie de Qualité (AviQ)
Duitstaligen: Dienststelle für ein Selbstbestimmtes Leben (5DSL)
Ministers van volksgezondheid
Inter-minister conferentie van volksgezondheid
• Bemiddelen tussen alle ministers van volksgezondheid
Dringend hervorming nodig
Management van zorginstellingen
Eerste lijn
= Lappendeken van verstrekkers en organisaties
3 sectoren
1. Gezondheidszorg
• Artsen, thuisverpleging, apotheken, tandartsen, kinesitherapeuten en paramedici
2. Welzijnszorg (bv. familiehulp en ferm)
• Gezinszorg, thuiszorg, CAW
3. Openbare besturen
• OCMW
Samenwerking bevorderen
Vlaanderen
• Samenwerkingsinitiatieven Eerstelijnsgezondheidszorg (SEL)
o Regionale coördinatie, afstemming tussen zorgaanbieders
o Door vergaderingen met zorgaanbieders
o SEL = GDT
• Lokale Multidisciplinaire Netwerken (LMN)
o Zorgtrajecten diabetes type 2 en nierinsufficiëntie
o Samenwerking huisarts, specialisten, …
o Brug naar 2de lijn
,Federaal
• Geïntegreerde diensten thuisverzorging (GDT)
o Organisatie en vergoeding multidisciplinair overleg
o Bv. huisartsen, verpleegkundigen, vroedvrouwen, thuiszorg, OCMW, dienstencentra
Opbouw eerstelijnszorg
Hervorming
Naar geïntegreerde, doelgerichte zorg
• Zorg die vertrekt vanuit de persoon en wat deze graag wil bereiken
• Uitgaande van de eigen mogelijkheden en het versterken van deze
mogelijkheden
Zorgraad wordt uitgebreid met vertegenwoordiger sector VAPH en
dept. Opgroeien
Ziekenhuizen
Indeling
Algemene ziekenhuizen
• Acute ziekenhuizen
o Algemene ziekenhuizen (privé/publiek)
o Universitaire ziekenhuizen
o Algemene ziekenhuizen met universitair karakter
• Categorale ziekenhuizen
o NMRC (neuromusculair referentie centrum), BZIO (nu Vlaamse ziekenhuizen)
Psychiatrische ziekenhuizen
Bedden
Te veel
Daling verblijfsduur in ziekenhuis
Taken en functies
Federale overheid beslist
• Programmatie (bv. hoeveel NMR mogen er zijn in het rijk)
• Financiering (bv. nomenclatuur RIZIV)
• Organieke wetgeving (bv. wat moet ziekenhuis allemaal bezitten)
,Regionale overheid beslist
• Vergunning tot exploitatie van diensten en functies (specifieke vereisten en normen)
o Bv. vereisten voor gebruik NMR: personeel en materiaal
• Financiering nieuwbouw en onderhoud via VIPA (Vlaams Instituut voor Persoonsgebonden
Aangelegenheden)
• Regionaal zorgstrategische planning als instrument
Gespecialiseerde instellingen
Revalidatieziekenhuizen
• Vlaams (bv. MS centrum)
• Federaal: in samenwerking met algemeen ziekenhuis
Centra Ambulante Revalidatie (CAR)
• Ontwikkelingsstoornissen, gehoorstoornissen, hersenletsels
Referentiecentra en gespecialiseerde centra
• Revalidatie overeenkomst met RIZIV
• Bv. kindernefro, chronische pijn, NMRC, autisme
Geestelijke gezondheidszorg
Differentiatie
• Centra geestelijke gezondheidszorg (GGZ)
• PAAZ: psychiatrische afdelingen in algemene ziekenhuizen
• Psychiatrische ZKH (expertise)
• Initiatieven beschut wonen
• Psychiatrische verzorgingstehuizen (PVT)
België: te veel gericht op opsluiten van mensen met psychiatrische problemen, men moet dit meer
maatschappelijk maken
Artikel 107
Financieringsmechanisme om tot coherent aanbod GGZ
te komen
• Preventie, vroegdetectie, vroegbehandeling,
promotie
• Mobiele teams
• Teams psychosociale rehabilitatie
• Intensieve residentiële GGZ units
• Woonvormen en verblijfsformules
Functies
1. Preventie van psychiatrische opstoten
2. Behandelteams die bij acute opstoten op bezoek
komen
3. Indien intensievere zorg nodig: opname (functie 4)
4. Indien patiënt terug in thuisomgeving zit, wordt deze opgevolgd door behandelteams in
chronische setting
5. Indien patiënt niet meer kan functioneren in thuissituatie → revalidatie instelling (functie 3)
,Ouderenzorg
Woondecreet 2009
Verschillende instellingen voor verschillende zorgnoden
• Dagverzorgingscentra
• Lokale dienstencentra
• Nachtopvang buitenhuis
• Assistentiewoningen
• Woningcomplexen met dienstverlening
• Centra voor kortverblijf
Dringende medische hulpverlening
Wet van 8 juli 1964
3 pijlers
• Noodcentrale 112
o Beslissing welke voertuigen langskomen
• Interventiediensten
o Ambulance
o MUG (Mobiele Urgentie Groep)
o PIT (Paramedisch Interventieteam)
o Spoedgevallendiensten
• Nummer 1733: verwijzing naar huisartsenwachtpost of spoedgevallen
o Beslissing of patiënt zelf naar wachtpost kan gaan of niet
Preventie
Bevoegdheid van preventieve maatregelen voor gemeenschappen
• Locoregionaal gezondheidsoverleg- en organisatie (LOGO)
o Thema’s: voeding, beweging, suïcide, kankerscreening, vaccinatie, …
o Partners: huisartsenkringen, CLB, arbeidsgeneeskunde, lokale besturen,
mutualiteiten, Kind en Gezin
De nulde lijn
Community mantelzorgers
• Vlaams Expertisepunt Mantelzorg
• Zelfhulpgroepen
• Patiëntenparticipatie
o Trefpunt zelfhulp
o Vlaams Patiënten Platform
→ Wanneer chronisch: te belastend, omdat combinatie met werk te moeilijk is
,Beroepsbeoefenaars
Gezondheidsberoepen
Wet van 10 mei 2015
• Artsen
• Tandartsen
• Kinesitherapeuten
• Apothekers
• Verpleegkundigen
• Vroedvrouwen
• Hulpverleners-ambulanciers
• Zorgkundigen
• Paramedici (audiciens, audiologen, diëtist, ergotherapeut, orthopedist, farmaceutisch
assistenten, logopedie, beeldvormingstechnoloog, podoloog)
o 2016: klinisch psycholoog, klinisch orthopedagoog
o 2018: mondhygiënist
Kadaster: bevat alle gemachtigden (actief of niet actief)
• PlanKAD (FOD): Kadaster + RSZ + RSVZ
Huidige cijfers
2020
• Meerderheid loontrekkend
• 1/3de zelfstandig
• 9% combineert
België: relatief veel verpleegkundigen voor relatief weinig artsen
• Artsen: Duitsland>Nederland>België
Sociaal overleg in gezondheidszorg
Sociale akkoorden zijn gericht op de verbetering van de arbeidsomstandigheden (loonbarema’s,
arbeidsduur, premies, tewerkstelling)
Paritaire comités
• Privésector: werknemers en werknemers sluiten collectieve arbeidsovereenkomst (CAO)
o 8 comités
▪ 330: ziekenhuizen, maatwerkbedrijven, labo’s, ambulance enz
▪ 318: gezinszorg
▪ 319: gehandicapten, jongeren en welzijn
▪ 331: kinderopvang, GGZ
• Openbare sector: geregeld via syndicaal statuut
o 3 comités
▪ A: gemeenschappelijk voor alle sectoren
▪ B: federale overheidsdiensten (FOD)
▪ C: plaatselijke en gewestelijke besturen en onderwijs
, IFIC functieclassificatie
Instituut voor functieclassificatie 2002
• Functies wegen ahv criteria zoals verantwoordelijkheid, zelfstandigheid, expertise
o Dus niet (alleen) op basis van diploma maar ifv inhoud en zwaarte en realiteit van de
sector
• Beheerd door werkgeverorganisaties en vakbonden
• 218 functies, 6 departementen, 14 functiefamilies
• 18 looncategorieën (van 4 tot 20)
o Van toepassing op CAO personeel (dus niet directie en artsen)
• Geïmplementeerd sedert 2018
Categorieën
• 15: kinesitherapeut
• Brutto loon verhoogt met ancieniteit (ANC)
Arbeidsmarkt in de zorg
Sinds corona: meer vacatures open voor verpleegkundigen
7% van bedden is nu gesloten tgv gebrek aan personeel
Besluitvorming en beleid
3 regio’s en 3 gemeenschappen → 6 besluitvormingen
Bevoegdheidsverdeling
Staatshervorming van 2014 draagt federale bevoegdheden over naar de deelstaten
• Oa elementen van arbeidsmarkt, gezinsbijdragen, justitie, verkeer, gezondheidszorg en
welzijn
Vlaanderen: VSB (Vlaamse Sociale Bescherming)
• BOB: basis ondersteuningsbudget
• BRZ: budget revalidatieziekenhuizen
• Ouderenzorg, mobiliteitshulpmiddelen, PVT, thuiszorg, …
Wallonië: Agence pour une vie de Qualité (AviQ)
Duitstaligen: Dienststelle für ein Selbstbestimmtes Leben (5DSL)
Ministers van volksgezondheid
Inter-minister conferentie van volksgezondheid
• Bemiddelen tussen alle ministers van volksgezondheid
Dringend hervorming nodig
