Samenvatting: Technologie en
innovatie
lessen- powerpoints
Inleiding
Technologie biedt enorme mogelijkheden, maar niet alles wat technisch
kan, is ook wenselijk of verantwoord.
Daarom is bij innovatie een sociaalwetenschappelijke reflex nodig, met
oog voor mens, markt en maatschappij.
Sociale wetenschappers kunnen hierin een sleutelrol spelen – een nieuw
knelpuntberoep – door hun kennis van media, communicatie en
technologie. Zij zijn in staat om technologie om te zetten in echte
innovatie, door drie aspecten te combineren:
1. Inzicht in gebruikers en hun noden,
2. Kennis van duurzame digitale businessmodellen,
3. Begrip van maatschappelijke impact.
Sociale wetenschappers = DIAMANTSLIJPERS
knn v technologie (ruwe steen) een echt innovatie (diamant) maken
door combinatie v
- gebruikersgerichtheid : user centric innovation
wat people say, do , feel
- obv duurzaam bussinessmodel
- society proof: rekening houdend met maatschappij
Innovatie wordt voorgesteld als een driezijdige diamant: technologie is
slechts de ruwe steen. Pas als deze wordt geslepen op de vlakken van
gebruikersgerichtheid, duurzaam businessmodel en
maatschappelijke verantwoordelijkheid, wordt het een waardevolle
innovatie. Communicatie speelt hierin een centrale rol.
Sociale wetenschappers knn helpen voorkomen dat we ten prooi vallen
aan "digital Darwinism", en wél mee-evolueren met de veranderende
wereld.
1
, Digital darwinism= organisaties, bedrijven of zelfs individuen die
zich niet snel genoeg aanpassen aan digitale veranderingen, het
risico lopen om irrelevant of "uitgestorven" te raken
Oplossing= digitale transformatie
o Link met INNOVATERS DILEMMA: org blijven teveel
vasthouden aan oude gewoontes en durven geen
risico’s nemen => durven zich niet aanpassen
waardoor ze verdwijnen
Verschillende concepten:
Media= vorm v technologie
Technologie= ruwe steen, niet alles wat mogelijk is , is wenselijk,
succesvol, …
Innovatie= technologie aangepast ad maatschappij/ gebruikers / …
Wederzijdse belangen:
Innovatie = ! voor media
Media= ! voor innovatie:
- Media= nodig voor communicatie
- Media= verspreider v kennis
- Media= drijfveer vd digitale revolutie
Knelpuntberoep?
- Teveel I shaped mensen: GESPECIALISEERD IN 1 IETS
- Meer nood aan T shaped (en M / V shaped) mensen :
MULTIDISCIPLINAIR
Interdisciplinaire aanpak
Sociale wetenschappers
- Nood aan een Overgang: I-> T shaped mensen
- Door innovaties en digitalisering: meer samenwerking nodig tss
verschillende disciplines
2
, Grote vraag op de arbeidsmarkt naar T shaped mensen
- Opl: onderwijsstructuur moet aangepast w
Vooral gericht op specialisatie
Moet meer inzetten op brede vaardigheden
Meer praktijkgericht onderwijs
Toekomstgeletterdheid
In een context van snelle maatschappelijke, technologische en
economische veranderingen:
ANTICIPEREN ipv reageren
Lange termijn denken ipv korte termijn
Hoe?
- Trend analyse (pestel)
- Scenario analyse
Risico’s en kansen inschatten
Alternatieve toekomstpaden verkennen
…
Scenario analyse: AI
1) maatschappelijke chaos:
ai ontwikkeld super snel waardoor regels rond ai gebruik te laat
komen
ai neemt de wereld over , compleet controle verlies
ai w oncontroleerbaar : mens verliest de controle
mensen vergeten de maatschappelijke normen, waarden, ethiek
(net zoals ai)
en er ontstaat complete maatschappelijke chaos
2) technologie bedrijven aan de macht :
(nu al aan de gang, musk trump )
ai in handen v enkelen
ai komt id handen v de Musk’s die de hele wereld domineren en ied
knn manipuleren zoals zij dat willen
AI bevat altijd een bias vd makers
die machthebbers gebruiken ai om mensen te informeren en
mensen leven dus in een door Musk geconstrueerde maatschappij
3
, veel mensen geloven bijna alles wat ai zegt dus musk kan ai laten
antwoorden zoals hij wil + mensen zien de bias v AI (en dus v Musk)
als de norm
3) OH stelt strenge regels op: AI-beleid
Rem op de ontwikkeling v ai om het veilig te houden
Ai w enkel mensvriendelijk, transparant en ethisch verantwoord
gebruikt
Veilig maar remt de innovatie wel af
4) Sterke automatisering
De wereld w overgenomen door technologie
Mensen verliezen hun jobs
Sociale onrust , dagelijks leven w fundamenteel veranderd,
alles gaat sneller, gemakkelijker, …
Quadripple helix
Succesvolle innovatie: samenwerking v
- Burger
- Overheid
- Kennisinstellingen
- Industrie
* Dit gebeurt bottom up
Taak van de overheid bij innovaties:
Investeren, subsidies geven
Mensen stimuleren:
Kip-ei situatie doorbreken:
Bij innovatie: mensen zijn weigerachtig, veel weerstand
=> OH moet mensen stimuleren om de innovatie te
steunen / gebruiken
Beschermen tegen de (gevolgen vd) innovatie
Vooraf regels opstellen
Overtredingen sanctioneren
Doel: alles zo user- en society-centric mogelijk te maken
IMEC
Geopolitieke verschuiving:
4
,EU wil onafh w voor de productie v chips (-> silicon valley (vs) en china)
Grote investering in IMEC
Op die manier heeft europa toch ook iets te zeggen ih productieproces v
chips
Chipsact:
Op digitaal vlak die afhankelijkheid v china en vs af te bouwen
We moeten een eigen europese waardeketen creeren zodat we onafh zijn
v china , vs
Intel: eerste grote chips fabrikant (basis v chips: silicium => uit
silicon valley)
Uitvinder: gordon Moore
Digitale revolutie
Trends die aantonen dat:
1. We leven in Digitale Tijden:
- S: meer schermtijd, veel social media gebruik
- E: AI en algoritme economie
- P: OH investeren massaal in digitalisering, digitale macht=!
- T: Digitalisering van zowat elk aspect van het leven
- E: kan duurzame oplossingen bieden, maar ook vergroting vd
ecologische voetafdruk
- L: Nieuwe wetgeving omtrent AI, dataprivacy, auteursrecht
2. We leven in exponentiële tijden:
- P: Exponentiële druk op beleidsvorming: beleid kan het tempo van
technologische ontwikkelingen nauwelijks volgen
- E: Steeds sneller veranderende businessmodellen
- S: generatieverschillen volgen elkaar steeds sneller op
- T: steeds snellere innovatie
- L: Exponentieel groeiende juridische uitdagingen, wetgeving komt
achterop
3. Technologische innovatie = bron van verandering
- P: nieuwe machtsverhoudingen
- E: nieuwe diensten en sectoren
- S: nieuwe interactie, meer online dan in het echt
- T: steeds meer innovatie mogelijk door technologie
- E: nieuwe manieren om klimaatproblemen op te lossen, extra vervuiling
5
,- L: nieuwe wetgevingen
A new era - digitale transformerende kenniseconomie &
informatiesamenleving
Konndratief golf
= cyclische beweging vd samenleving veroorzaakt door een disruptieve
innovatie / grote technologische revolutie
= economisch maatschappelijke cyclus v 50-60 jaar
Vbn:
1. Agrarische samenleving → dankzij de landbouw
2. Industriële samenleving → gestart met de stoommachine
3. Informatiesamenleving → op gang gebracht door de computer en
het internet
4 fases:
1) Opkomst
2) Hoogtepunt
3) Afbouw
4) Crisis
Dan : herstel en
opnieuw
Of verdwijnen door
nieuwe innovatie
Creatieve destructie (shumpeter):
Nieuwe innovaties vervangen bestaande markten en bedrijven.
Nieuwe innovatie= altijd destructie v iets oud
Subrevoluties:
(internet, gsm, data, …)
Fase 1: De pre-connected prehistorie (.............1995)
= Gescheiden systemen voor media, tijdkritische communicatie.
Fase 2: Everyone connected (1995 – 2005)
= Massale internettoegang, technologie overbrugt tijd en afstand.
6
,Fase 3: Everyone Mobile (2005-2015)
= Smartphones en apps domineren communicatie, technologie is context-
onafhankelijk.
Fase 4: Everyone Served (2015-2025)
= Data en IoT gedreven diensten, alomtegenwoordige connectiviteit, focus
op automatisering en controle
IoT= internet of things
= diensten worden steeds slimmer door het gebruik van sensoren,
connectiviteit en data-analyse. Alles is met elkaar verbonden en veel
processen gebeuren automatisch en efficiënter.
Vier waves:
Disruptieve innovaties die de subrevoluties hbn veroorzaakt:
o Digital wave (1995): opkomst van het internet
o Smartphone wave (2006)
o Internet of Things (2015)
o AI wave (2023)
Digitalisering (long wave / kondratiefgolf) heeft invloed op
subrevoluties zoals internet, smartphones, IoT, AI en data.
Innovaties en digitalisering
7
, Digital natives= mensen geboren id digitale tijden,
informatiesamenleving
MAAR digital by birth ≠ digital by nature => goeie opleiding is heel
belangrijk
Digital immigrants= mensen geboren voor de digitale tijden
Digitalisering:
Digitalisering wordt gezien als een ‘enabling technology’ die
verschillende concepten en technologieën omvat.
Digitalisering= basis voor verdere toepassingen
= overgang van analoge naar digitale communicatieprocessen
Soorten innovaties:
o Enabling vs. implementation
- Enabling= basis voor verdere innovaties (chatgpt)
- Implementation= toepassen v innovaties (vr bril)
o Open vs. closed
- Open= de productiemethoden w met de wereld gedeelt en anderen knn
er dus op voortbouwen, Bv. Google
- Gesloten= methodes w geheim gehouden, Bv. Apple
o Incremental vs. disruptive
- Incremental= kleine verbeteringen die elkaar opvolgen
Bv. Iphones die elkaar opvolgen of batterij die langer meegaat
- Disruptive= grote verandering, gooien de markt omver
Bv. de Iphone 1 of ChatGpt
Overgang: analoog -> digitaal tijdperk:
- analoge communicatie behoudt de fysieke eigenschappen van een
signaal
- digitale communicatie het signaal w eerst omgezet naar een digitale
boodschap (code). Deze omzetting wordt codering of A-D conversie
genoemd. Na verzending via de zender en het kanaal, wordt de
boodschap gedecodeerd bij de ontvanger om terug in een begrijpelijke
vorm omgezet te worden
8
innovatie
lessen- powerpoints
Inleiding
Technologie biedt enorme mogelijkheden, maar niet alles wat technisch
kan, is ook wenselijk of verantwoord.
Daarom is bij innovatie een sociaalwetenschappelijke reflex nodig, met
oog voor mens, markt en maatschappij.
Sociale wetenschappers kunnen hierin een sleutelrol spelen – een nieuw
knelpuntberoep – door hun kennis van media, communicatie en
technologie. Zij zijn in staat om technologie om te zetten in echte
innovatie, door drie aspecten te combineren:
1. Inzicht in gebruikers en hun noden,
2. Kennis van duurzame digitale businessmodellen,
3. Begrip van maatschappelijke impact.
Sociale wetenschappers = DIAMANTSLIJPERS
knn v technologie (ruwe steen) een echt innovatie (diamant) maken
door combinatie v
- gebruikersgerichtheid : user centric innovation
wat people say, do , feel
- obv duurzaam bussinessmodel
- society proof: rekening houdend met maatschappij
Innovatie wordt voorgesteld als een driezijdige diamant: technologie is
slechts de ruwe steen. Pas als deze wordt geslepen op de vlakken van
gebruikersgerichtheid, duurzaam businessmodel en
maatschappelijke verantwoordelijkheid, wordt het een waardevolle
innovatie. Communicatie speelt hierin een centrale rol.
Sociale wetenschappers knn helpen voorkomen dat we ten prooi vallen
aan "digital Darwinism", en wél mee-evolueren met de veranderende
wereld.
1
, Digital darwinism= organisaties, bedrijven of zelfs individuen die
zich niet snel genoeg aanpassen aan digitale veranderingen, het
risico lopen om irrelevant of "uitgestorven" te raken
Oplossing= digitale transformatie
o Link met INNOVATERS DILEMMA: org blijven teveel
vasthouden aan oude gewoontes en durven geen
risico’s nemen => durven zich niet aanpassen
waardoor ze verdwijnen
Verschillende concepten:
Media= vorm v technologie
Technologie= ruwe steen, niet alles wat mogelijk is , is wenselijk,
succesvol, …
Innovatie= technologie aangepast ad maatschappij/ gebruikers / …
Wederzijdse belangen:
Innovatie = ! voor media
Media= ! voor innovatie:
- Media= nodig voor communicatie
- Media= verspreider v kennis
- Media= drijfveer vd digitale revolutie
Knelpuntberoep?
- Teveel I shaped mensen: GESPECIALISEERD IN 1 IETS
- Meer nood aan T shaped (en M / V shaped) mensen :
MULTIDISCIPLINAIR
Interdisciplinaire aanpak
Sociale wetenschappers
- Nood aan een Overgang: I-> T shaped mensen
- Door innovaties en digitalisering: meer samenwerking nodig tss
verschillende disciplines
2
, Grote vraag op de arbeidsmarkt naar T shaped mensen
- Opl: onderwijsstructuur moet aangepast w
Vooral gericht op specialisatie
Moet meer inzetten op brede vaardigheden
Meer praktijkgericht onderwijs
Toekomstgeletterdheid
In een context van snelle maatschappelijke, technologische en
economische veranderingen:
ANTICIPEREN ipv reageren
Lange termijn denken ipv korte termijn
Hoe?
- Trend analyse (pestel)
- Scenario analyse
Risico’s en kansen inschatten
Alternatieve toekomstpaden verkennen
…
Scenario analyse: AI
1) maatschappelijke chaos:
ai ontwikkeld super snel waardoor regels rond ai gebruik te laat
komen
ai neemt de wereld over , compleet controle verlies
ai w oncontroleerbaar : mens verliest de controle
mensen vergeten de maatschappelijke normen, waarden, ethiek
(net zoals ai)
en er ontstaat complete maatschappelijke chaos
2) technologie bedrijven aan de macht :
(nu al aan de gang, musk trump )
ai in handen v enkelen
ai komt id handen v de Musk’s die de hele wereld domineren en ied
knn manipuleren zoals zij dat willen
AI bevat altijd een bias vd makers
die machthebbers gebruiken ai om mensen te informeren en
mensen leven dus in een door Musk geconstrueerde maatschappij
3
, veel mensen geloven bijna alles wat ai zegt dus musk kan ai laten
antwoorden zoals hij wil + mensen zien de bias v AI (en dus v Musk)
als de norm
3) OH stelt strenge regels op: AI-beleid
Rem op de ontwikkeling v ai om het veilig te houden
Ai w enkel mensvriendelijk, transparant en ethisch verantwoord
gebruikt
Veilig maar remt de innovatie wel af
4) Sterke automatisering
De wereld w overgenomen door technologie
Mensen verliezen hun jobs
Sociale onrust , dagelijks leven w fundamenteel veranderd,
alles gaat sneller, gemakkelijker, …
Quadripple helix
Succesvolle innovatie: samenwerking v
- Burger
- Overheid
- Kennisinstellingen
- Industrie
* Dit gebeurt bottom up
Taak van de overheid bij innovaties:
Investeren, subsidies geven
Mensen stimuleren:
Kip-ei situatie doorbreken:
Bij innovatie: mensen zijn weigerachtig, veel weerstand
=> OH moet mensen stimuleren om de innovatie te
steunen / gebruiken
Beschermen tegen de (gevolgen vd) innovatie
Vooraf regels opstellen
Overtredingen sanctioneren
Doel: alles zo user- en society-centric mogelijk te maken
IMEC
Geopolitieke verschuiving:
4
,EU wil onafh w voor de productie v chips (-> silicon valley (vs) en china)
Grote investering in IMEC
Op die manier heeft europa toch ook iets te zeggen ih productieproces v
chips
Chipsact:
Op digitaal vlak die afhankelijkheid v china en vs af te bouwen
We moeten een eigen europese waardeketen creeren zodat we onafh zijn
v china , vs
Intel: eerste grote chips fabrikant (basis v chips: silicium => uit
silicon valley)
Uitvinder: gordon Moore
Digitale revolutie
Trends die aantonen dat:
1. We leven in Digitale Tijden:
- S: meer schermtijd, veel social media gebruik
- E: AI en algoritme economie
- P: OH investeren massaal in digitalisering, digitale macht=!
- T: Digitalisering van zowat elk aspect van het leven
- E: kan duurzame oplossingen bieden, maar ook vergroting vd
ecologische voetafdruk
- L: Nieuwe wetgeving omtrent AI, dataprivacy, auteursrecht
2. We leven in exponentiële tijden:
- P: Exponentiële druk op beleidsvorming: beleid kan het tempo van
technologische ontwikkelingen nauwelijks volgen
- E: Steeds sneller veranderende businessmodellen
- S: generatieverschillen volgen elkaar steeds sneller op
- T: steeds snellere innovatie
- L: Exponentieel groeiende juridische uitdagingen, wetgeving komt
achterop
3. Technologische innovatie = bron van verandering
- P: nieuwe machtsverhoudingen
- E: nieuwe diensten en sectoren
- S: nieuwe interactie, meer online dan in het echt
- T: steeds meer innovatie mogelijk door technologie
- E: nieuwe manieren om klimaatproblemen op te lossen, extra vervuiling
5
,- L: nieuwe wetgevingen
A new era - digitale transformerende kenniseconomie &
informatiesamenleving
Konndratief golf
= cyclische beweging vd samenleving veroorzaakt door een disruptieve
innovatie / grote technologische revolutie
= economisch maatschappelijke cyclus v 50-60 jaar
Vbn:
1. Agrarische samenleving → dankzij de landbouw
2. Industriële samenleving → gestart met de stoommachine
3. Informatiesamenleving → op gang gebracht door de computer en
het internet
4 fases:
1) Opkomst
2) Hoogtepunt
3) Afbouw
4) Crisis
Dan : herstel en
opnieuw
Of verdwijnen door
nieuwe innovatie
Creatieve destructie (shumpeter):
Nieuwe innovaties vervangen bestaande markten en bedrijven.
Nieuwe innovatie= altijd destructie v iets oud
Subrevoluties:
(internet, gsm, data, …)
Fase 1: De pre-connected prehistorie (.............1995)
= Gescheiden systemen voor media, tijdkritische communicatie.
Fase 2: Everyone connected (1995 – 2005)
= Massale internettoegang, technologie overbrugt tijd en afstand.
6
,Fase 3: Everyone Mobile (2005-2015)
= Smartphones en apps domineren communicatie, technologie is context-
onafhankelijk.
Fase 4: Everyone Served (2015-2025)
= Data en IoT gedreven diensten, alomtegenwoordige connectiviteit, focus
op automatisering en controle
IoT= internet of things
= diensten worden steeds slimmer door het gebruik van sensoren,
connectiviteit en data-analyse. Alles is met elkaar verbonden en veel
processen gebeuren automatisch en efficiënter.
Vier waves:
Disruptieve innovaties die de subrevoluties hbn veroorzaakt:
o Digital wave (1995): opkomst van het internet
o Smartphone wave (2006)
o Internet of Things (2015)
o AI wave (2023)
Digitalisering (long wave / kondratiefgolf) heeft invloed op
subrevoluties zoals internet, smartphones, IoT, AI en data.
Innovaties en digitalisering
7
, Digital natives= mensen geboren id digitale tijden,
informatiesamenleving
MAAR digital by birth ≠ digital by nature => goeie opleiding is heel
belangrijk
Digital immigrants= mensen geboren voor de digitale tijden
Digitalisering:
Digitalisering wordt gezien als een ‘enabling technology’ die
verschillende concepten en technologieën omvat.
Digitalisering= basis voor verdere toepassingen
= overgang van analoge naar digitale communicatieprocessen
Soorten innovaties:
o Enabling vs. implementation
- Enabling= basis voor verdere innovaties (chatgpt)
- Implementation= toepassen v innovaties (vr bril)
o Open vs. closed
- Open= de productiemethoden w met de wereld gedeelt en anderen knn
er dus op voortbouwen, Bv. Google
- Gesloten= methodes w geheim gehouden, Bv. Apple
o Incremental vs. disruptive
- Incremental= kleine verbeteringen die elkaar opvolgen
Bv. Iphones die elkaar opvolgen of batterij die langer meegaat
- Disruptive= grote verandering, gooien de markt omver
Bv. de Iphone 1 of ChatGpt
Overgang: analoog -> digitaal tijdperk:
- analoge communicatie behoudt de fysieke eigenschappen van een
signaal
- digitale communicatie het signaal w eerst omgezet naar een digitale
boodschap (code). Deze omzetting wordt codering of A-D conversie
genoemd. Na verzending via de zender en het kanaal, wordt de
boodschap gedecodeerd bij de ontvanger om terug in een begrijpelijke
vorm omgezet te worden
8
