Samenvatting - Algemene psychologie

1. Inleiding: kennismaking met de psychologie
1.1. Definitie van de psychologie
Psychologie is een gedragswetenschap

Psychologie: gedrag op het niveau van het individu

Biologie: hersenmechanismen, eventuele ziektes (Alzheimer)

Sociologie: maatschappelijke invloeden, grote maatschappelijke tendensen

Voorbeeld: Dondald Trump

 Hoe kijkt hij naar de wereld? waarneming
 Welk zel eeld hee die man? geheugen
 Hoe intelligent is die man? denken en intelligen e
 Waar wil hij naartoe? mo va e
 Kan hij zich inleven in de situa e van anderen? emo es

Psychologie: de wetenschappelijke studie van het gedrag én de mentale ac viteiten van het individu.

1.2. Wetenschappelijke psychologie en intuïtieve mensenkennis
Psychologie ≠ intuï eve mensenkennis

Gelijk

 Dezelfde algemene doelstellingen: begrijpen van gedrag
 Gebaseerd op ervaringsgegevens

Verschillend

 Soort ervaringen waarop psychologie zich baseert
 Wijze waarop conclusies worden getrokken

Psychologie is een wetenschap

1.2.1. Verschillen in het verzamelen van gegevens
 Objec eve vaststellingen
o Objec viteitsbeginsel
IQ testen via mee nstrumenten
o Intersubjec viteit
 Interpreta es van resultaten samenleggen met anderen
 Systema sche observa es
o Representa ef
Streekproeven geven een weerspiegeling van de bevolking
 In gecontroleerde situa es
o Geen storende factoren

Onderzoeksmethoden
 Begrijpende methdoe
o Zelf nadenken, overleg met anderen

1
Algemene psychologie

, Verkennende methode
o Correla es
 Vergelijken van kenmerken
 Verklarende methode
o Experimenteel onderzoek

1.2.2. Verschillen in het zoeken naar samenhangen
 Methodisch werken
o Experimenteel onderzoek
 A ankelijke variabele (AV)
 keuze toilet
 Ona ankelijke variabele (OV)
 stresstoestand (onderzoeker – ona ankelijk)
 Experimentele groep
 Controle groep
 neutraal
 Inkaderen in een bredere theorie
o Hypothesen
 deuren hebben een verschillende kleur, effect?
 Empirische toetsing
o Zou dit in alle omstandigheden zo zijn?

Een experiment blij geldig zolang er niemand anders een ander resultaat uitkomt.

Intuïtieve werkwijze Wetenschappelijke werkwijze
Vaststelling 1 Vaststelling 1
toilet 1 wordt het meest gebruikt
Voorlopige conclusie ?
stress heeft er iets mee te maken
Concrete voorspelling
experiment uitvoeren
Vaststelling 2
Toilet 1 wordt het meest gebruikt
Vaste conclusie Nieuwe conclusie
Stress heeft er iets mee te maken


1.3. Geschiedenis van de psychologie
Start van psychologie loopt samen met filosofie

1.3.1. De verre voorgeschiedenis


1.3.2. De meer directe voorgeschiedenis
 16de eeuw: ontdekkingsreizen, boekdrukkunst, sterrenkunde, anatomie...
 Zorgvuldige zintuigelijke observa e leidt tot betrouwbare kennis
 17de-18de eeuw: ra onalisme <=> empirisme

2
Algemene psychologie

, Psychologie is ontstaan vanaf halfweg 19de eeuw.

Rationalisme Empirisme
Ratio = logisch denken Zintuigelijke waarneming
René Descartes John Locke

Res cogitas Res extensa Tabula rase = leeg blad
De geest, denkend Alles wat ruimte
vermogen inneemt, materie
“Alleen materie kan wetenschappelijk Bij geboorte is menselijk bewustzijn een
onderzocht worden” lege ruimte, die pas gaandeweg opgevuld
wordt door zintuigelijke indrukken.
“Geest onderzoeken kan niet zintuigelijke
waarneming worden onderzocht, beter Het bewustzijn is wel toegankelijk voor
rechtstreeks via het denken zelf (dus via observatie, maar bleef beperkt tot eigen
filosofie) bestudeerd worden” innerlijke gewaarwordingen.

Kunstmatige opdeling tussen lichaam en ziel Pas later inzicht dat inzichten ook door
hinderde lange tijd de ontwikkeling van de anderen gecontroleerd moeten kunnen
menswetenschappen en meer bepaald van worden en experimenteel getoetst.
een wetenschappelijke psychologie
1.3.3. De psychologie als wetenschap van het bewustzijn
Experimentele bewustzijnspsychologie
Wundt (Duitsland)

 Eerste laboratorium voor experimentele psychologie 1879
 Introduc e van de experimentele methode
 Uitlokken – waarnemen
We kunnen dingen uitlokken, we moeten niet wachten tot iets voorkomt – vooral gericht op
de waarneming
 Experimentele bewustzijnspsychologie

Titchener (VS)

 Uitlokken – waarnemen – via introspec e (binnenkijken in jezelf)
 Structuur van de geest analyseren
 Structuralisme

Func onalis sche bewustzijnspsychologie
 Werking of func e van het bewustzijn onderzoeken (geen structuur)
 Experimenten + introspec e
 Dierenproeven
 Mental ac vi es

Reflexologie
Pavlov

 Condi oneringsproces (zie hoofdstuk 5)


3
Algemene psychologie

, 1.3.4. De behavioristische revolutie
Behaviorisme

John Watson

 Alleen uitwendig waarneembaar gedrag
 Gedrag kan herleid worden tot louter s mulus – respons – verbindingen
 S – R (uiterlijk waarneembare responsen R als reac e op actueel inwerkende s muli S)
 Experiment baby Albert

1.3.5. Nieuwe klemtonen in Europa
Gestalpsychologie
 Geheel > som van de delen
We kunnen de delen niet optellen om tot het geheel te komen

Dieptepsychologie
Freud

 Psychoanalyse (< psychiater 1890)
 Gedrag verklaard door onbewuste mo even

Adler

 Individuele psychologie

Jung

 Analy sche psychologie

1.3.6. Amerika en de herontdekking van het innerlijke
Neobehaviorisme
Woodworth

 S – O – R – opva ng
o S mulus
o Organisme
o Respons
 Black box: geen rechtstreekse inkijk mogelijk

Humanis sche psychologie
Maslow

 Mo va etheorie

Rogers

 Cliëntgerichte psychotherapie

Link met heden: therapiën
 Psychoanalys sche therapie
 Cliëntgerichte therapie

4
Algemene psychologie