Titel I – verbintenissen uit contracten ............................................................................................................. 5
Hoofdstuk 1. Begrip en soorten contracten ................................................................................................. 5
Afdeling 1. Begripsbepaling .......................................................................................................... 5
§1. Het begrip contract (of overeenkomst) ........................................................................................... 5
§2. Kenmerken van een vermogensrechtelijk contract .......................................................................... 7
A. Het contract berust op een wilsovereenstemming over beoogde rechtsgevolgen .......................... 7
B. Het contract wordt gesloten tussen 2 of meerdere personen ....................................................... 7
C. Het contract veronderstelt de bedoeling om rechtsgevolgen te doen ontstaan ............................. 7
Afdeling 2. Soorten contracten ..................................................................................................... 7
§1. Vermogensrechtelijke en andere contracten .................................................................................. 7
A. Andere privaatrechtelijke contracten .......................................................................................... 7
B. Verdragen, publiekrechtelijke contracten en contracten van particulieren met de OH .................. 7
§2. Soorten vermogensrechtelijke contracten ...................................................................................... 8
A. Consensuele, zakelijke en vormelijke contracten ........................................................................ 8
B. Eenzijdige en wederkerige contracten ∗ 𝟑 .................................................................................... 9
C. Contracten onder bezwarende titel en ten kosteloze titel (=om niet) ............................................. 9
D. Vergeldende en kanscontracten ............................................................................................... 10
E. Contracten intuitu personae ..................................................................................................... 10
F. Benoemde, onbenoemde en gemengde contracten................................................................... 10
G. Aflopende contracten, duurcontracten van (on)bepaalde duur ∗ 𝟒 en langdurige contracten ...... 11
H. ∗ 𝟑Hoofdcontracten en bijkomende contracten ........................................................................ 12
I. ∗ 𝟒 Raamcontracten en voorcontracten .................................................................................... 12
J. Onderhandelende contracten, toetredingscontracten en het gebruik van algemene voorwaarden
13
K. Contracten men een consument (B2C) ..................................................................................... 13
L. Contracten met ondernemingen (B2B) ...................................................................................... 13
Hoofdstuk 2. Basisbeginselen van het contractenrecht ............................................................................. 14
Afdeling 1. Historisch uitgangspunt: de wilsautonomie ................................................................ 14
§1. De contractvrijheid ...................................................................................................................... 14
§2. De bindende kracht ..................................................................................................................... 15
§3. Het consensualisme .................................................................................................................... 15
Afdeling 2. De wilsautonomie gecorrigeerd ................................................................................. 15
§1. De contractvrijheid kritisch herbekeken........................................................................................ 16
A. Beperkingen aan de vrijheid om te contracteren wanneer men wil ............................................ 16
B. Beperkingen aan de vrijheid om de contractinhoud te bepalen ................................................ 17
C. Beperkingen aan de vrijheid om te kiezen met wie men wil contracteren .................................... 18
1
, §2. De bindende kracht gecorrigeerd ................................................................................................. 18
A. Nieuwe uitgangspunten voor de bindende kracht van het contract ............................................. 18
B. De rol van de rechter bij de vaststelling van de inhoud van de contractuele rechtsverhouding ..... 18
§3. Het consensualisme versus het beschermend formalisme ........................................................... 18
Afdeling 3. De centrale rol van de rechter in het contractueel mechanisme ................................... 19
§1. Interpretatie en kwalificatie van het contract ................................................................................ 19
§2. Aanvulling van het contract .......................................................................................................... 20
§3. Matiging van de uitoefening van de rechter ................................................................................... 21
§ 4. Bijzondere aanpassingsbevoegdheden (art. 5.37 misbruik van omstandigheden: zie H3) en art. 5.74
Verandering van
omstandigheden: zie H4). 24
Hoofdstuk 3. Totstandkoming van het contract ......................................................................................... 24
Afdeling 1. De totstandkoming dynamisch bekeken ..................................................................... 24
§1. De onderhandelingsfase .............................................................................................................. 24
A. Onderhandelingen/voorbesprekingen ....................................................................................... 24
B. Geruisloos en progressief contracteren .................................................................................... 26
§2. Aanbod en aanvaarding ............................................................................................................... 26
A. Aanbod .................................................................................................................................... 26
B. Aanvaarding ............................................................................................................................. 27
C. Algemene voorwaarden ............................................................................................................ 27
D. Tijdstip en plaats van totstandkoming – herroepingsrechten ...................................................... 28
§3. Contracteren met vertegenwoordiging.......................................................................................... 29
A. Situering en begripsbepaling ..................................................................................................... 29
B. Voorwaarden ........................................................................................................................... 29
C. Soorten en gevolgen ................................................................................................................. 29
D. De leer van schijnvertegenwoordiging ....................................................................................... 30
Afdeling 2 De totstandkoming statisch bekeken: de geldigheidsvereisten ..................................... 31
§1. De Wilsovereenstemming ............................................................................................................ 31
A. Kenmerken en draagwijdte ....................................................................................................... 31
B. Problemen rond de wilsovereenstemming................................................................................. 32
C. De wilsgebreken....................................................................................................................... 33
D. Benadeling: geen algemeen wilsgebrek ..................................................................................... 38
§2. De handelingsbekwaamheid (niet kennen) ................................................................................... 39
§3. Het voorwerp ............................................................................................................................... 39
A. Definities ................................................................................................................................. 39
B. Geldigheidsvoorwaarden .......................................................................................................... 39
C. Gevolgen ................................................................................................................................. 41
2
, §4. De oorzaak .................................................................................................................................. 41
A. Begrip ...................................................................................................................................... 41
B. Geldigheidsvoorwaarden (art. 5.54-5.56 BW) ............................................................................ 42
Afdeling 3 De nieuwe nietigheidsleer .......................................................................................... 43
§1. De nietigheid in boek 5 ................................................................................................................. 43
A. Begrip ...................................................................................................................................... 43
B. Absolute en relatieve nietigheid: punten van onderscheid .......................................................... 44
C. Inwerkingstelling (belangrijk!!!) ................................................................................................. 45
D. Gevolgen van de nietigverklaring ............................................................................................... 46
§2. Modulering van de nietigheidsleer ................................................................................................ 46
A. Modulering van de radicale nietigheidssanctie .......................................................................... 46
B. Beperking van de restitutieplichten ........................................................................................... 49
Hoofdstuk 4. Gevolgen van het contract tussen partijen ............................................................................ 49
Afdeling 1. Contractuele aansprakelijkheid: uitgangspunten ........................................................ 49
§1. Nakoming en niet-nakoming ........................................................................................................ 49
A. Nakomen: tot wat is een schuldenaar gehouden?...................................................................... 49
B. Niet-nakomen en toerekenbaarheid .......................................................................................... 49
§2. De toerekenbare niet-nakoming ................................................................................................... 51
A. Persoonlijke toerekenbare niet-nakoming ................................................................................. 51
B. Personen voor wie SA instaat .................................................................................................... 51
C. Gebrekkige hulpgoederen die de SA gebruikt ............................................................................. 52
D. De bewijslast bij toerekenbare niet-nakoming ........................................................................... 53
E. Sancties................................................................................................................................... 53
Afdeling 2 De ontoerekenbare niet-nakoming .............................................................................. 53
§1. Overmacht .................................................................................................................................. 53
A. Begrip ...................................................................................................................................... 53
B. Toepassingsvoorwaarden ......................................................................................................... 54
C. Gevolgen van overmacht en risicoleer ....................................................................................... 55
D. Overmachtsbindingen .............................................................................................................. 56
§2. Imprevisie of verandering van omstandigheden ............................................................................ 56
A. Begrip ...................................................................................................................................... 56
D. Erkenning in Boek 5 en toepassingsvoorwaarden (zie nr 237) ......................................................... 57
E. Imprevisiebedingen ...................................................................................................................... 58
§3. Bevrijdingsbedingen en andere co. afwijkingen ............................................................................. 58
B. Bevrijdings- of exoneratiebedingen ............................................................................................... 58
Afdeling 3. De toerekenbare niet-nakoming en sancties (belangrijk).............................................. 61
§1. Overzicht van de sancties en gemeenschappelijke hoofdregels ..................................................... 61
3
, A. Overzicht van de sancties ......................................................................................................... 61
B. Gemeenschappelijke hoofdregels............................................................................................. 62
§2. De voorafgaande ingebrekestelling ............................................................................................... 63
A. Begrip en algemene vereiste + B. Vorm en inhoud ...................................................................... 63
C. Uitzonderingen (LB1, nr. 265) + D. Gevolgen (LB1, nr. 266) – vanaf IGS: ...................................... 64
§3. De sancties ................................................................................................................................. 64
A. Uitvoering in natura .................................................................................................................. 64
B. Herstel van de schade .............................................................................................................. 68
C. Ontbinding ............................................................................................................................... 72
D. Prijsvermindering (PV) .............................................................................................................. 77
E. Exceptie van niet uitvoering (enac) ............................................................................................ 78
Hoofdstuk 5. Gevolgen van het contract voor derden ................................................................................ 80
Afdeling 1 Beginselen en begrippen ............................................................................................ 80
§1. 2 basisprincipes: relativiteit en tegenwerpelijkheid van co. ............................................................ 80
§2. Het principe van de relativiteit ...................................................................................................... 80
§3. Het principe van de tegenwerpelijkheid........................................................................................ 81
§4. Partijen en derden ....................................................................................................................... 82
A. Wie geen partij is, is derde ........................................................................................................ 82
B. Wie is partij? ............................................................................................................................ 82
C. Wie is derde? ........................................................................................................................... 83
Afdeling 2. Tegenwerpelijkheid van contracten ............................................................................ 84
§1. Derde-medeplichtigheid aan contractenbreuk.............................................................................. 84
§2. Uitzondering: pauliaanse vordering .............................................................................................. 86
4
Hoofdstuk 1. Begrip en soorten contracten ................................................................................................. 5
Afdeling 1. Begripsbepaling .......................................................................................................... 5
§1. Het begrip contract (of overeenkomst) ........................................................................................... 5
§2. Kenmerken van een vermogensrechtelijk contract .......................................................................... 7
A. Het contract berust op een wilsovereenstemming over beoogde rechtsgevolgen .......................... 7
B. Het contract wordt gesloten tussen 2 of meerdere personen ....................................................... 7
C. Het contract veronderstelt de bedoeling om rechtsgevolgen te doen ontstaan ............................. 7
Afdeling 2. Soorten contracten ..................................................................................................... 7
§1. Vermogensrechtelijke en andere contracten .................................................................................. 7
A. Andere privaatrechtelijke contracten .......................................................................................... 7
B. Verdragen, publiekrechtelijke contracten en contracten van particulieren met de OH .................. 7
§2. Soorten vermogensrechtelijke contracten ...................................................................................... 8
A. Consensuele, zakelijke en vormelijke contracten ........................................................................ 8
B. Eenzijdige en wederkerige contracten ∗ 𝟑 .................................................................................... 9
C. Contracten onder bezwarende titel en ten kosteloze titel (=om niet) ............................................. 9
D. Vergeldende en kanscontracten ............................................................................................... 10
E. Contracten intuitu personae ..................................................................................................... 10
F. Benoemde, onbenoemde en gemengde contracten................................................................... 10
G. Aflopende contracten, duurcontracten van (on)bepaalde duur ∗ 𝟒 en langdurige contracten ...... 11
H. ∗ 𝟑Hoofdcontracten en bijkomende contracten ........................................................................ 12
I. ∗ 𝟒 Raamcontracten en voorcontracten .................................................................................... 12
J. Onderhandelende contracten, toetredingscontracten en het gebruik van algemene voorwaarden
13
K. Contracten men een consument (B2C) ..................................................................................... 13
L. Contracten met ondernemingen (B2B) ...................................................................................... 13
Hoofdstuk 2. Basisbeginselen van het contractenrecht ............................................................................. 14
Afdeling 1. Historisch uitgangspunt: de wilsautonomie ................................................................ 14
§1. De contractvrijheid ...................................................................................................................... 14
§2. De bindende kracht ..................................................................................................................... 15
§3. Het consensualisme .................................................................................................................... 15
Afdeling 2. De wilsautonomie gecorrigeerd ................................................................................. 15
§1. De contractvrijheid kritisch herbekeken........................................................................................ 16
A. Beperkingen aan de vrijheid om te contracteren wanneer men wil ............................................ 16
B. Beperkingen aan de vrijheid om de contractinhoud te bepalen ................................................ 17
C. Beperkingen aan de vrijheid om te kiezen met wie men wil contracteren .................................... 18
1
, §2. De bindende kracht gecorrigeerd ................................................................................................. 18
A. Nieuwe uitgangspunten voor de bindende kracht van het contract ............................................. 18
B. De rol van de rechter bij de vaststelling van de inhoud van de contractuele rechtsverhouding ..... 18
§3. Het consensualisme versus het beschermend formalisme ........................................................... 18
Afdeling 3. De centrale rol van de rechter in het contractueel mechanisme ................................... 19
§1. Interpretatie en kwalificatie van het contract ................................................................................ 19
§2. Aanvulling van het contract .......................................................................................................... 20
§3. Matiging van de uitoefening van de rechter ................................................................................... 21
§ 4. Bijzondere aanpassingsbevoegdheden (art. 5.37 misbruik van omstandigheden: zie H3) en art. 5.74
Verandering van
omstandigheden: zie H4). 24
Hoofdstuk 3. Totstandkoming van het contract ......................................................................................... 24
Afdeling 1. De totstandkoming dynamisch bekeken ..................................................................... 24
§1. De onderhandelingsfase .............................................................................................................. 24
A. Onderhandelingen/voorbesprekingen ....................................................................................... 24
B. Geruisloos en progressief contracteren .................................................................................... 26
§2. Aanbod en aanvaarding ............................................................................................................... 26
A. Aanbod .................................................................................................................................... 26
B. Aanvaarding ............................................................................................................................. 27
C. Algemene voorwaarden ............................................................................................................ 27
D. Tijdstip en plaats van totstandkoming – herroepingsrechten ...................................................... 28
§3. Contracteren met vertegenwoordiging.......................................................................................... 29
A. Situering en begripsbepaling ..................................................................................................... 29
B. Voorwaarden ........................................................................................................................... 29
C. Soorten en gevolgen ................................................................................................................. 29
D. De leer van schijnvertegenwoordiging ....................................................................................... 30
Afdeling 2 De totstandkoming statisch bekeken: de geldigheidsvereisten ..................................... 31
§1. De Wilsovereenstemming ............................................................................................................ 31
A. Kenmerken en draagwijdte ....................................................................................................... 31
B. Problemen rond de wilsovereenstemming................................................................................. 32
C. De wilsgebreken....................................................................................................................... 33
D. Benadeling: geen algemeen wilsgebrek ..................................................................................... 38
§2. De handelingsbekwaamheid (niet kennen) ................................................................................... 39
§3. Het voorwerp ............................................................................................................................... 39
A. Definities ................................................................................................................................. 39
B. Geldigheidsvoorwaarden .......................................................................................................... 39
C. Gevolgen ................................................................................................................................. 41
2
, §4. De oorzaak .................................................................................................................................. 41
A. Begrip ...................................................................................................................................... 41
B. Geldigheidsvoorwaarden (art. 5.54-5.56 BW) ............................................................................ 42
Afdeling 3 De nieuwe nietigheidsleer .......................................................................................... 43
§1. De nietigheid in boek 5 ................................................................................................................. 43
A. Begrip ...................................................................................................................................... 43
B. Absolute en relatieve nietigheid: punten van onderscheid .......................................................... 44
C. Inwerkingstelling (belangrijk!!!) ................................................................................................. 45
D. Gevolgen van de nietigverklaring ............................................................................................... 46
§2. Modulering van de nietigheidsleer ................................................................................................ 46
A. Modulering van de radicale nietigheidssanctie .......................................................................... 46
B. Beperking van de restitutieplichten ........................................................................................... 49
Hoofdstuk 4. Gevolgen van het contract tussen partijen ............................................................................ 49
Afdeling 1. Contractuele aansprakelijkheid: uitgangspunten ........................................................ 49
§1. Nakoming en niet-nakoming ........................................................................................................ 49
A. Nakomen: tot wat is een schuldenaar gehouden?...................................................................... 49
B. Niet-nakomen en toerekenbaarheid .......................................................................................... 49
§2. De toerekenbare niet-nakoming ................................................................................................... 51
A. Persoonlijke toerekenbare niet-nakoming ................................................................................. 51
B. Personen voor wie SA instaat .................................................................................................... 51
C. Gebrekkige hulpgoederen die de SA gebruikt ............................................................................. 52
D. De bewijslast bij toerekenbare niet-nakoming ........................................................................... 53
E. Sancties................................................................................................................................... 53
Afdeling 2 De ontoerekenbare niet-nakoming .............................................................................. 53
§1. Overmacht .................................................................................................................................. 53
A. Begrip ...................................................................................................................................... 53
B. Toepassingsvoorwaarden ......................................................................................................... 54
C. Gevolgen van overmacht en risicoleer ....................................................................................... 55
D. Overmachtsbindingen .............................................................................................................. 56
§2. Imprevisie of verandering van omstandigheden ............................................................................ 56
A. Begrip ...................................................................................................................................... 56
D. Erkenning in Boek 5 en toepassingsvoorwaarden (zie nr 237) ......................................................... 57
E. Imprevisiebedingen ...................................................................................................................... 58
§3. Bevrijdingsbedingen en andere co. afwijkingen ............................................................................. 58
B. Bevrijdings- of exoneratiebedingen ............................................................................................... 58
Afdeling 3. De toerekenbare niet-nakoming en sancties (belangrijk).............................................. 61
§1. Overzicht van de sancties en gemeenschappelijke hoofdregels ..................................................... 61
3
, A. Overzicht van de sancties ......................................................................................................... 61
B. Gemeenschappelijke hoofdregels............................................................................................. 62
§2. De voorafgaande ingebrekestelling ............................................................................................... 63
A. Begrip en algemene vereiste + B. Vorm en inhoud ...................................................................... 63
C. Uitzonderingen (LB1, nr. 265) + D. Gevolgen (LB1, nr. 266) – vanaf IGS: ...................................... 64
§3. De sancties ................................................................................................................................. 64
A. Uitvoering in natura .................................................................................................................. 64
B. Herstel van de schade .............................................................................................................. 68
C. Ontbinding ............................................................................................................................... 72
D. Prijsvermindering (PV) .............................................................................................................. 77
E. Exceptie van niet uitvoering (enac) ............................................................................................ 78
Hoofdstuk 5. Gevolgen van het contract voor derden ................................................................................ 80
Afdeling 1 Beginselen en begrippen ............................................................................................ 80
§1. 2 basisprincipes: relativiteit en tegenwerpelijkheid van co. ............................................................ 80
§2. Het principe van de relativiteit ...................................................................................................... 80
§3. Het principe van de tegenwerpelijkheid........................................................................................ 81
§4. Partijen en derden ....................................................................................................................... 82
A. Wie geen partij is, is derde ........................................................................................................ 82
B. Wie is partij? ............................................................................................................................ 82
C. Wie is derde? ........................................................................................................................... 83
Afdeling 2. Tegenwerpelijkheid van contracten ............................................................................ 84
§1. Derde-medeplichtigheid aan contractenbreuk.............................................................................. 84
§2. Uitzondering: pauliaanse vordering .............................................................................................. 86
4
