• Wrong document? Swap it for free
  • Written by students who passed
  • Immediately available after payment
  • Read online or as PDF
  • 4.6 TrustPilot
0
Sell
Where do you study
Your language
Start selling Create your account
  • Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen (Artesis)
  • Toegepaste Psychologie
  • Persoonlijkheidspsychologie
To add items to your wishlist, you must be logged in
Document preview thumbnail
Preview 3 out of 71 pages
Summary

Persoonlijkheidspsychologie (volledige samenvatting)

0.0
(0 reviews)
- sold
71 pages
2024/2025 Written for academic year
Institution
Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen (Artesis)
Course
Persoonlijkheidspsychologie
Document preview thumbnail
Preview 3 out of 71 pages

Duidelijke en uitgebreide samenvatting van Persoonlijkheidspsychologie (jaar 1 - semester 2), met alle hoofdstukken verwerkt in een overzichtelijke en mooie opmaak. Ideaal om de leerstof gestructureerd te studeren tijdens de examenperiode. Veel succes met je examens!

Content preview

KENNISMAKING MET HET OLOD
1 WAAROM IS PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE NUTTIG?
VERTALING NAAR ANDERE VAKGEBIEDEN:
- Arbeids- en organisatiepsychologie, sociale psychologie,… -> in kaart brengen van
persoonlijkheid
- Vragen zoals: Welke opleiding past bij mij? Welke job past bij mij? Hoe komt het
dat ik het zo moeilijk heb met contact maken in groepen, terwijl ik één-op-één
heel vlot ben? Ik ben gevoelig aan stress, hoe komt het dat andere mensen hier
minder last van hebben?

BELANGRIJKE DOELEN:
- Beschrijven hoe iemand in elkaar zit
- Verklaren waarom iemand zich op een bepaalde, soms irrationele manier
gedraagt
- Voorspellen of iemand bepaald gedrag opnieuw zal vertonen
 Cruciaal in de begeleiding van mensen!

PERSOONLIJKHEID EN VERSLAVING:
- Er bestaat geen officiële diagnose voor een “verslaafde persoonlijkheid”
- Belangrijke persoonlijkheidstrekken die een rol kunnen spelen: impulsiviteit,
neiging naar sterke prikkels, angst, depressie, beloningsgevoeligheid,…


2 WAT IS PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE NIET?
COLD READING = gebruik van vage beschrijvingen die voor veel mensen herkenbaar
zijn.
- Bv. astrologie

BARUM EFFECT (= FORER EFFECT) = mensen accepteren algemene uitspraken als
specifiek en typerend voor zichzelf.
- Bv. je wilt graag aardig gevonden worden en hebt veel potentieel, maar bent
soms onzeker
 Klinkt persoonlijk, maar geldt voor bijna iedereen!

Risico’s:
- Invloed op individuele beslissingen:
 Bv. niet met iemand op date gaan omdat hij een Schorpioen is

- Invloed op feedback in groep:
 Positieve feedback -> denken dat het alleen op jou slaat
 Negatieve feedback -> denken dat het op het hele team slaat (en niet op jou)

Barum effect in AI-systemen:
- ChatGPT, Spotify-aanbevelingen, Netflix-suggesties lijken persoonlijk, maar zijn
dat niet echt
- Waarom?
 Cognitieve bias -> mensen zoeken naar persoonlijke relevantie
 Positieve uitspraken zijn aantrekkelijker dan kritiek
 Bedrijven spelen hierop in (bv. “Discover Weekly” op Spotify)

,3 PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE = de tak van de psychologie die zich bezighoudt
met het bestuderen van persoonlijkheid.


3.1 DRIE ANALYSENIVEAUS
ANALYSE VAN PERSOONLIJKHEID OP 3 VERSCHILLENDE NIVEAUS (KLUCKHOHN
& MURRAY):
Elk mens is zoals alle anderen (human nature):
- Gemeenschappelijke eigenschappen die iedereen deelt
- Basisbehoefte om ergens bij te horen
- Vbn: pubertijd, seksuele interesse, drang om deel uit te maken van een groep
- Persoonlijkheidskenmerken die in bepaalde mate bij iedereen aanwezig zijn

Elke mens is zoals sommige anderen (individuele verschillen):
- Mensen verschillen van elkaar, maar vertonen ook gelijkenissen binnen
bepaalde groepen
- Vbn: sporters kunnen meer perfectionistisch zijn, optimisten en pessimisten
verschillen in hun kijk op het leven
- Binnen een groep zijn mensen gelijk, maar groepen onderling kunnen sterk
verschillen

Elk mens is als geen ander (uniciteit):
- Iedereen is uniek en ervaart persoonlijkheidskenmerken op zijn eigen manier
- Vbn: iemand heeft een unieke manier van verdriet te verwerken, twee mensen
hebben dezelfde eigenschap en uiten deze totaal anders
- Persoonlijkheid is niet volledig in hokjes te plaatsen, omdat elk individu uniek
is

Voorbeeld: Leonie…
- Niveau 1: heeft nood aan een vriendengroep
- Niveau 2: hecht minder belang aan optimisme dan haar goed ingestelde vriendin
- Niveau 3: slaapt heel erg graag, wat haar uniek maakt

Examen: niveaus uit elkaar houden en kunnen toepassen


3.2 RIJKE GESCHIEDENIS
1937: KANTELPUNT DOOR GORDON ALLPORT:
- Persoonlijkheid werd meetbaar gemaakt
- Trekbenadering: persoonlijkheid bestaat uit meerdere eigenschappen

VERVOLG IN DE VS & EUROPA: gebaseerd op filosofische, psychologische en
psychiatrische ideeën

PERSOONLIJKHEID KAN NOMOTHETISCH OF IDIOGRAFISCH ONDERZOCHT
WORDEN:
Nomothetisch Idiografisch
Wat? Bestuderen van groepen Bestuderen van één
individu

, Focus “Between persons – Inter” “Within persons – Intra”
Hoe verschillen mensen van/lijken mensen op Individuele patronen
elkaar?
Waaro Universele wetmatigheden ontdekken over de Dieper begrip van het
m? mens individu
Hoe? Zelfrapportage, statistische analyses Interviews (kwalitatief)
(kwantitatief)
Nadeel Weinig kennis over de complexiteit en Moeilijk generaliseerbaar
dynamiek binnen individu
 Combinatie van beide onderzoeken is ook mogelijk
INTERPERSOONLIJKE VERSCHILLEN (VERSCHILLEN TUSSEN INDIVIDUEN):
- Hoe en waarom verschillen mensen van elkaar?
- Nood aan grond voor vergelijking
- Gebruik van traits: basis voor persoonlijkheidsstructuur
- Stabiel doorheen de tijd (persoonlijkheidstrekken veranderen nauwelijks)
- Evolutie van topologische visie (statische types) naar dimensionele visie
(persoonlijkheid op een continuüm)

Traits = stabiele persoonlijkheidstrekken bij mensen
 Hiermee kunnen we mensen met elkaar vergelijken

INTRAPERSOONLIJKE VERSCHILLEN (VERSCHILLEN BINNEN INDIVIDU):
- Hoe en waarom reageert een persoon anders in verschillende situaties?
- Variabiliteit binnen één individu: weergegeven als states
- States zijn vergankelijker dan traits (tijdelijk en situatieafhankelijk)
- Tijdelijke reacties

States = momentopnames, tijdelijke reacties
- Vb. een appel kan er vandaag fris uitzien, maar over een paar weken is hij
verschrompeld

Voorbeeld:
Angst als trait (stabiel):
- Lisa is over het algemeen angstiger dan haar broer Jan
- Persoon X is consistent angstiger dan persoon Y, ongeacht de situatie

Angst als state (tijdelijk):
- Ben fietst na het werk langs een slecht verlicht fietspad en voelt zich angstiger
dan op een goed verlicht fietspad
- Persoon X voelt zich in situatie A angstiger dan in situatie B


4 WAT IS PERSOONLIJKHEID
INTUÏTIEVE BENADERING: iedereen heeft een andere visie op persoonlijkheid.
 Wetenschappelijke theorieën:
 Entiteitstheorieën = persoonlijkheid is stabiel en onveranderlijk
 Incrementele theorieën = persoonlijkheid is dynamisch en kan veranderen

Waarom is dit belangrijk?
- Persoonlijkheid speelt een grote rol in hoe we onszelf en anderen zien
- In een maatschappij met focus op het individu is een duidelijke definitie nodig

DEFINITIE VAN PERSOONLIJKHEID:

Table of contents

  1. 01 1 waarom is persoonlijkheidspsychologie nuttig? 1
  2. 02 2 wat is persoonlijkheidspsychologie niet? 1
  3. 03 3 persoonlijkheidspsychologie als wetenschap 2
    1. 3.1 drie analyseniveaus 2
    2. 3.2 rijke geschiedenis 2
  4. 04 4 wat is persoonlijkheid 3
  5. 05 1 wat is persoonlijkheid 4
    1. 1.1 kenmerkende individuele verschillen 4
    2. 1.2 denken, voelen, doen 8
    3. 1.3 stabiliteit van persoonlijkheid 9
    4. 1.4 erfelijkheid van persoonlijkheid 10
    5. 1.5 zelf en identiteit 10
  6. 06 2 persoonlijkheidsbeschrijvingen en attributies 11
  7. 07 1 inleiding 11
  8. 08 2 Sigmund Freud en de psychoanalyse 11
    1. 2.1 Hysterie 12
    2. 2.2 basisconcepten 12
    3. 2.3 kritiek op Freud 14
  9. 09 3 Fred Skinner en het behaviorisme 15
    1. 3.1 ontstaan 15
    2. 3.2 operante conditionering 16
    3. 3.3 behaviorisme en persoonlijkheid 18
    4. 3.4 visie van behaviorisme op een aantal vragen 18
  10. 10 4 Carl Rogers en het humanisme 19
    1. 4.1 de actualisatietendens en organische waardering 20
    2. 4.2 onvoorwaardelijke waardering 20
    3. 4.3 empathie 20
    4. 4.4 congruentie / echtheid 21
    5. 4.5 defensiviteit 21
    6. 4.6 herstellen van scheefgroei 22
    7. 4.7 persoon van de toekomst 22
  11. 11 5 George Kelly en het cognitivisme 22
    1. 5.1 Gedrag als uitkomst van een voorspelling 22
    2. 5.2 Voorspellen door middel van constructen 22
    3. 5.3 Dichotoom contrastdenken 23
    4. 5.4 Het constructsysteem 23
    5. 5.5 Vrije keuze en stoutmoedigheid 23
    6. 5.6 Vijandigheid en slechte wetenschappers 23
    7. 5.7 Constructie van anderen 23
    8. 5.8 Constructie van jezelf 24
    9. 5.9 Roltherapie 24
  12. 12 1 Inleiding 25
  13. 13 2 Persoonspraat 25
  14. 14 3 De lexicale hypothese 26
  15. 15 4 Taxonomieën 27
    1. 4.1 De taxonomie van Cattell 27
    2. 4.2 Het Big Five-model van persoonlijkheidseigenschappen 27
    3. 4.3 Five factor-theorie 30
  16. 16 5 Hiërarchie van structuren 31
    1. 5.1 PEN-model (Eysenck) 31
    2. 5.2 Model van De Raad et al. (2014) 33
  17. 17 1 Inleiding 33
  18. 18 2 Persoonlijkheid – nature en nurture 34
    1. 2.1 Genetisch onderzoek 34
    2. 2.2 Wisselwerking genen en omgeving 36
  19. 19 3 Persoonlijkheid en cultuur (= onderdeel nurture) 38
    1. 3.1 Geldigheid van de ‘Big Five’ in andere talen 38
    2. 3.2 Alternatieven op de vijffactorenstructuur 40
    3. 3.3 Culturele waarden & verschillen 42
  20. 20 1 Inleiding intermenselijke verschillen 44
  21. 21 2 Sekseverschillen in persoonlijkheid 44
    1. 2.1 Gender 44
    2. 2.2 Kinderen over genderrollen 45
    3. 2.3 Vijffactoren model 45
    4. 2.4 Zorgvuldigheid 46
    5. 2.5 Empathie 46
    6. 2.6 Agressie 46
    7. 2.7 De donkere triade 46
    8. 2.8 Ervaren en uiten van emoties 47
    9. 2.9 Cognitieve taken 47
    10. 2.10 Zelfwaardering en zelfbeeld 47
    11. 2.11 Partnervoorkeuren 47
    12. 2.12 Depressie 48
    13. 2.13 Algemene kanttekening 48
    14. 2.14 Theorieën – sekseverschillen 48
    15. 2.15 Genderidentiteit 49
  22. 22 3 De rol van persoonlijkheid in (partner)relaties 50
    1. 3.1 Seksuele oriëntatie (Allen & Robson, 2020) 50
    2. 3.2 Gelijkenis in persoonlijkheid 50
    3. 3.3 Big-Five perspectief 51
    4. 3.4 Invloed van hechtingsstijlen (Bowlby, 1969) 51
    5. 3.5 Invloed van liefde (Bühler et al., 2023) 52
  23. 23 4 De rol van persoonlijkheid op werk en school 52
    1. 4.1 Zelfdeterminatietheorie (Ryan & Deci, 2000) 52
    2. 4.2 Big-Five perspectief 53
    3. 4.3 Doeloriëntaties 53
  24. 24 5 Het verband tussen persoonlijkheid en gezondheid 54
  25. 25 6 Persoonlijkheid en verslaving 54
  26. 26 7 Persoonlijkheid en depressie/angst 55
  27. 27 8 Persoonlijkheid en coping 55
  28. 28 1 Wat is persoonlijkheid? 57
  29. 29 2 Wat is een ‘stoornis’? 57
  30. 30 3 Wat is een persoonlijkheidsstoornis? 57
  31. 31 4 Medical Student Syndrome 58
  32. 32 5 Persoonlijkheidstypen + persoonlijkheidsstoornissen 58
  33. 33 6 Onderzoeksmethoden 58
  34. 34 7 Onderzoeksmiddelen 58
    1. 7.1 (Hetero-)anamnese 59
    2. 7.2 Klinische observaties / dossierstudie 59
    3. 7.3 Multi-method assessment 59
  35. 35 8 Holistische theorie 61
  36. 36 1 Waarom persoonlijkheidsassessment? 63
    1. 1.1 Klinisch werkveld 63
    2. 1.2 Arbeids- en organisatie werkveld 63
    3. 1.3 School- en pedagogisch werkveld 64
  37. 37 2 Kwaliteit 64
  38. 38 3 Soorten persoonlijkheidstests 64
    1. 3.1 Stukje geschiedenis 64
    2. 3.2 Projectieve tests 64
    3. 3.3 Observatie 66
    4. 3.4 Persoonlijkheidsvragenlijsten 67
  39. 39 4 Moeilijkheden met persoonlijkheidsassessment 71

Document information

Study
Toegepaste psychologie
Uploaded on
June 19, 2025
Number of pages
71
Written in
2024/2025
Type
Summary
Report Copyright Violation
$11.72
Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF
Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
leonieluyckx1
5.0
(1)
Sold
22
Followers
1
Items
19
Last sold
2 weeks ago

Browse related subjects

Subjects

  • jaar1
  • semester2
  • samenvatting
  • persoonlijkheidspsychologie

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Learn more Create citation
Working on your references?

Frequently asked questions