Samenvatting Alle college aantekeningen van recht rondom leven!

Recht rondom leven
Week 1: familierechtelijke betrekkingen

Inleiding/algemeen

- Burgerlijk Wetboek
o Boek 1 grootste gedeelte
o Boek 4 erfrecht
 Let op: Schakelbepalingen in boek 3 en 6 (vb: art. 3:15,
3:59 BW)
- Internationaal recht:
o EVRM (Europees verdrag rechten van de mens)
o IVBPR (int verdrag inz. Burgerrechten en politieke rechten)
o IVRK (int verdrag voor de rechten van het kind)
o Ontvoering van kinderen
o Verdrag toepasselijk huwelijksgoederenrecht
- Procesrecht:
o Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering



Bijzondere wetten P&F

Bijvoorbeeld:

- Wet verevening pensioenrechten bij echtscheiding (1 juli 2022 nieuwe
wetgeving)
- Jeugdwet
- Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting
- Wet tijdelijk huisverbod
- Embryowet



Algemene bepalingen

- Iedereen is rechtssubject in Nederland (geen slaven) en dus
rechtsbevoegd (= drager van rechten en plichten).
- Rechtsbevoegd is niet hetzelfde als handelingsbevoegd en
handelingsbekwaam (18+) zijn.




1

, Handelingsonbekwaam: minderjarigen en ondercuratelegestelden

- Zij hebben toestemming nodig van of hun wettelijke
vertegenwoordigers of de curator.
- Zolang een kind minderjarig is staat het onder gezag.
- Een minderjarige is handelingsbekwaam mits hij met toestemming van
zijn wettelijk vertegenwoordiger handelt (artikel 1: 234 BW).
- Een handelingsonbekwame is dus rechtsbevoegd want hij kan wel
rechten en verplichtingen hebben, maar mag niet alles zelf uitoefenen.



Algemene bepalingen

Verkrijgen rechten en plichten → moment levend ter wereld komen

Uitzondering:

Fictief bestaan: ongeboren kind art. 1:2 BW

Fictief overleden:

- Verklaring van vermoedelijk overlijden
- Art. 1:413 BW jo art 1:426-430 staat de regeling voor gevallen waarvan
het eigenlijk wel zeker is dat degene is overleden (bv vliegrampen)



Bloed- en aanverwantschap (art. 1:3 BW)

Bloedverwantschap: artikel 1:3 lid 1 BW
De betrekking tussen personen van wie een van de ander afstamt (in de
rechte lijn) of tussen personen die een gemeenschappelijke stamvader
hebben (in de zijlijn). De graad van bloedverwantschap wordt bepaald door
het getal der geboorten die de bloedverwantschap hebben veroorzaakt

Aanverwantschap: artikel 1: 3 lid 2 BW
Ontstaat door een huwelijk of geregistreerd partnerschap.

* Graad van verwantschap is gelijk aan de graad van bloedverwantschap van
de echtgenoot/geregistreerde partner.

Belangrijk: erfrecht , huwelijksbeletsel, alimentatieplicht.



Naamrecht (art. 1:4 t/m 9 BW)


2

, - Voornamen, art. 1:4 BW
o Keuzevrijheid ouders kind:
o 2 beperkingen
 Ongepaste namen
 Overeenkomst met bestaande achternaam. Tenzij het gaat
om een geslachtsnaam die ook als voornaam wordt
gebruikt
- Geslachtsnamen, art. 1:5 BW
o Eenheid van familienaam: kinderen in eenzelfde gezin zoveel
mogelijk dezelfde achternaam (art. 1:5 lid 8 BW)
o Wijzigingen geslachtsnaam: art. 1:7 lid 1 BW
 Bijv. bespottelijke namen, veelvoorkomende namen, niet-
Nederlandse namen, onjuist gespelde namen

Moeder Vader/Duo moeder

Buiten huwelijk Naam moeder tenzij
naamkeuze bij
erkenning

Binnen huwelijk Naam vader/duo moeder,
tenzij naamkeuze

Erkenning Naam moeder, tenzij
gezamenlijke verklaring
naamkeuze

Gerechtelijke vaststelling Naam moeder, tenzij
van het ouderschap gezamenlijke verklaring
naamkeuze

Partneradoptie (1 Kind behoudt naam die
juridische ouder komt het had, tenzij beide
erbij) ouders naamkeuze doen

Reguliere adoptie (2 Achternaam van de man,
juridische ouders, tenzij gezamenlijke
gehuwd en verschillend keuze achternaam
geslacht)

Reguliere adoptie (2 jur. Kind houdt naam die het
Ouders, niet gehuwd, of had, tenzij verklaring dat
wel gehuwd maar van naam gaat dragen van

3

, gelijk geslacht) een van hen



Bijzondere situatie t.a.v. de geslachtsnaam kind

Ontkenning van het vaderschap/moederschap (duo) na overlijden
echtgenoot (art. 1:5 lid 6 BW):

1. Is moeder opnieuw gehuwd ten tijde van geboorte van het kind dan
keuzemogelijkheid;
2. Geen keuze? Dan naam van de (overleden) vader/duomoeder

Keuze kan niet ongedaan gemaakt worden, wel kan het kind na meerderjarig
worden een verzoek indienen tot geslachtsnaam wijziging.



Wetswijziging t.a.v. geslachtsnaam

Wetsvoorstel dubbele geslachtsnaam aangenomen per 1 januari 2024

- Kinderen kunnen de geslachtsnaam van beide ouders krijgen (sprake
dan van dubbele achternamen)
- De gekozen achternamen geldt vervolgens voor alle volgende kinderen
die worden geboren uit deze relatie
- Overgangsregeling:
o Is oudste kind geboren op of na januari 2016 dan kunnen ouders
alsnog een dubbele achternaam kiezen. Vanaf 1 januari 2024
hadden zij 1 jaar de tij dom alsnog de dubbele achternaam te
kiezen.
- Geen keuze: geldt wettelijke uitgangspunt.




Geslachtsnaam partner (art. 1:9 BW)



4