Geschiedenis van het publiekrecht en de politiek
Lesweek 7
Hoofdstuk 6: Revoluties luiden de doodsklok over het Ancien
Régime
HB. P. 155 - 176
De Franse Revolutie is voorafgegaan van de Amerikaanse revolutie
- Het Ancien Régime had een invloed op het publiekrecht.
- Op het eind van de 18de eeuw heeft het Ancien Régime voor een
realisatie geozrgt waardoor wij verlicht zijn beginnen gaan
denken.
Daarom is Amerika een van de eerste die een Grondwet heeft die een
scheiding heeft van de machten:
- De idee van twee luiken in de Grondwet wordt in vele andere staten
overgenomen.
1. De Verenigde Staten van Amerika – Een nieuw staats- en
burgerconcept
A. De onafhankelijkheid en de constitutionele teksten: historische
situering
Belang:
- Intrinsiek: Omdat ze daar realiseren waar wij al een paar eeuwen
over nadenken. Het is de realisatie van een theorie, de
verwerkelijking van geschriften van filosofen.
- Impact: In de 19e eeuw – ontwikkeling van de rechtsstaat. In de
20ste eeuw.
o Ex-kolonies die zich gaan ontwikkelen tot autonome staten.
Historisch kader:
- Engelsen: 13 kolonies op de Oostkust verklaren zich op een
bepaald ogenblik onafhankelijk (onafhankelijkheidsoorlog).
- Omwenteling / Revolutie:
o Structuren veranderen
(bv. federaal in plaats van eenheid).
o Ze realiseren de fundamentele rechten
(bv. de oude standenmaatschappij wordt voor het eerst
afgeschaft).
o Het is wel een omwenteling, maar toch nog steeds een
verderzetting van oudere ideeën.
- Ook continuïteit, op beide vlakken:
o Bv. Republiek van Verenigde Provinciën
o Bv. Verlichte wetgeving in strafzaken zoals bv.
legaliteitsbeginsel van Beccaria
o Bv. Unie van Utrecht.
o The State of the Union is gebaseerd op de Unie van Utrecht.
1
,Geschiedenis van het publiekrecht en de politiek
Amerika maar eigenlijk Europees:
- Het zijn Europese kolonies (Britten)
- Europese emigranten
- Juridische context van common law
- Ideologische context van de Verlichting
- Weerslag in Europese landen (19de eeuw) en elders in de wereld
(20-21ste eeuw)
Historische omstandigheden (enkel lezen, geen examenvraag)
13 Britse Kolonies op de Oostkust
Het is een economische exploitatie, in Engeland zitten we op dat moment
met een monarchie onder Georges III, hij bestuurt dit rijk vanuit Londen
en wil niet te veel inspraak verlenen aan de kolonies.
De gouverneur is een mandataris van de koning, hij leidt alles in goede
banen. De kolonies worden financieel zwaar belast.
Sugar Act
Engeland zegt hoe heel de suikerhandel zich zal afspelen.
Stamp Act
Alles wat gedrukt wordt moet voortaan gezegeld worden (zegelrechten),
je moet betalen voor dit zegel. De krant wordt hierdoor opeens een stuk
duurder.
>< Protest onder het moto: “No taxation without representation” Willen
inspraak hebben en aanvaarden niet dat dit wordt opgelegd.
Ze beginnen zich te organiseren.
>< Engeland stuurt een leger naar Amerika om ze tegen te houden ><
Amerikanen: richten hun eigen leger op en organiseren zich voor de
verdediging.
Boston massacre
Het verzet leidt ertoe dat het Britse leger in een soort paniekreactie bij
een manifestatie een vijftal slachtoffers maakt. Daarna wordt weer
ingebonden door Londen.
Tea Act en Boston Tea Party en represailles Wet die een taks op thee
vestigt.
Geeft rechtstreekse aanleiding tot de Boston Tea Party
Bij de Boston Tea Party worden hele scheepsladingen thee in het
havenwater gegooid >< De Engelse koning neemt represaillemaatregelen,
dit hitst de gemoederen nog meer op.
Eerste Continentaal congres (1774)
Eerste militair treffen – Lexington (1775)
Vinden in de gemeenschappelijke vijand een reden tot solidariteit.
2
, Geschiedenis van het publiekrecht en de politiek
George Washington – legeraanvoerder (1775)
Het 2e continentaal congres: Stelt George Washington aan tot aanvoerder
van het nieuwe “Amerikaanse” leger aan.
Independence – Thomas Jefferson (1776)
De onafhankelijkheidsverklaring werd voorbereid door een commissie
onder leiding van Thomas Jefferson uit Virginia.
Achterliggende inspiratiebronnen:
- Common Sence – Thomas Paine: alle gekroonde hoofden worden
gehekeld, Amerika wordt voorgesteld als de enige asielplaats voor
de naar vrijheid strevende mens. (1776)
Vindiciae contra tyrannos – Du Plessis-Mornay
De opstellers van de Amerikaanse onafhankelijkheid hebben zich
vermoedelijk onder meer op het Plakkaat van Verlating van de
Nederlanden beroepen. Net als in het Plakkaat wordt met dezelfde
logische structuur uiteengezet dat een langdurig lijdend volk zich
onafhankelijk kan verklaren van zijn vorst.
Ook wordt het recht op revolutie tegen een tiran aangehaald en wordt aan
de hand van een opsomming bewezen dat de koning wel degelijk een tiran
is, zodat men uiteindelijk als het ware genoodzaakt is de vorst af te
zweren.
Invloed van het natuurrecht was groot.
Articles of confederation (1777)
Maken van de 13 ex-kolonies een statenbond / confederatie.
Militair wordt het pleit echter slechts definitief beslecht in Yorktown
in 1781 en uiteindelijk wordt de nieuwe staat in Versailles (1783)
ook de iure erkend.
Ze beginnen met de essentie van het samenwerken, gaan daar vervolgens
ook gemeenschappelijk buitenlandsbeleid, gemeenschappelijk muntbeleid
aan toevoegen en worden een more perfect union.
Na enkele jaren als statenbond wordt in 1787 voor een more perfect union
gekozen. De nieuwe staatsstructuur wordt vastgelegd in de Constitution,
die het 1e luik van de Amerikaanse grondwet vormt. “We the people”
Democratisch gehalte.
Yorktown – Militair, de facto (1781)
Versailles – Politiek, de iure (1783)
3
Lesweek 7
Hoofdstuk 6: Revoluties luiden de doodsklok over het Ancien
Régime
HB. P. 155 - 176
De Franse Revolutie is voorafgegaan van de Amerikaanse revolutie
- Het Ancien Régime had een invloed op het publiekrecht.
- Op het eind van de 18de eeuw heeft het Ancien Régime voor een
realisatie geozrgt waardoor wij verlicht zijn beginnen gaan
denken.
Daarom is Amerika een van de eerste die een Grondwet heeft die een
scheiding heeft van de machten:
- De idee van twee luiken in de Grondwet wordt in vele andere staten
overgenomen.
1. De Verenigde Staten van Amerika – Een nieuw staats- en
burgerconcept
A. De onafhankelijkheid en de constitutionele teksten: historische
situering
Belang:
- Intrinsiek: Omdat ze daar realiseren waar wij al een paar eeuwen
over nadenken. Het is de realisatie van een theorie, de
verwerkelijking van geschriften van filosofen.
- Impact: In de 19e eeuw – ontwikkeling van de rechtsstaat. In de
20ste eeuw.
o Ex-kolonies die zich gaan ontwikkelen tot autonome staten.
Historisch kader:
- Engelsen: 13 kolonies op de Oostkust verklaren zich op een
bepaald ogenblik onafhankelijk (onafhankelijkheidsoorlog).
- Omwenteling / Revolutie:
o Structuren veranderen
(bv. federaal in plaats van eenheid).
o Ze realiseren de fundamentele rechten
(bv. de oude standenmaatschappij wordt voor het eerst
afgeschaft).
o Het is wel een omwenteling, maar toch nog steeds een
verderzetting van oudere ideeën.
- Ook continuïteit, op beide vlakken:
o Bv. Republiek van Verenigde Provinciën
o Bv. Verlichte wetgeving in strafzaken zoals bv.
legaliteitsbeginsel van Beccaria
o Bv. Unie van Utrecht.
o The State of the Union is gebaseerd op de Unie van Utrecht.
1
,Geschiedenis van het publiekrecht en de politiek
Amerika maar eigenlijk Europees:
- Het zijn Europese kolonies (Britten)
- Europese emigranten
- Juridische context van common law
- Ideologische context van de Verlichting
- Weerslag in Europese landen (19de eeuw) en elders in de wereld
(20-21ste eeuw)
Historische omstandigheden (enkel lezen, geen examenvraag)
13 Britse Kolonies op de Oostkust
Het is een economische exploitatie, in Engeland zitten we op dat moment
met een monarchie onder Georges III, hij bestuurt dit rijk vanuit Londen
en wil niet te veel inspraak verlenen aan de kolonies.
De gouverneur is een mandataris van de koning, hij leidt alles in goede
banen. De kolonies worden financieel zwaar belast.
Sugar Act
Engeland zegt hoe heel de suikerhandel zich zal afspelen.
Stamp Act
Alles wat gedrukt wordt moet voortaan gezegeld worden (zegelrechten),
je moet betalen voor dit zegel. De krant wordt hierdoor opeens een stuk
duurder.
>< Protest onder het moto: “No taxation without representation” Willen
inspraak hebben en aanvaarden niet dat dit wordt opgelegd.
Ze beginnen zich te organiseren.
>< Engeland stuurt een leger naar Amerika om ze tegen te houden ><
Amerikanen: richten hun eigen leger op en organiseren zich voor de
verdediging.
Boston massacre
Het verzet leidt ertoe dat het Britse leger in een soort paniekreactie bij
een manifestatie een vijftal slachtoffers maakt. Daarna wordt weer
ingebonden door Londen.
Tea Act en Boston Tea Party en represailles Wet die een taks op thee
vestigt.
Geeft rechtstreekse aanleiding tot de Boston Tea Party
Bij de Boston Tea Party worden hele scheepsladingen thee in het
havenwater gegooid >< De Engelse koning neemt represaillemaatregelen,
dit hitst de gemoederen nog meer op.
Eerste Continentaal congres (1774)
Eerste militair treffen – Lexington (1775)
Vinden in de gemeenschappelijke vijand een reden tot solidariteit.
2
, Geschiedenis van het publiekrecht en de politiek
George Washington – legeraanvoerder (1775)
Het 2e continentaal congres: Stelt George Washington aan tot aanvoerder
van het nieuwe “Amerikaanse” leger aan.
Independence – Thomas Jefferson (1776)
De onafhankelijkheidsverklaring werd voorbereid door een commissie
onder leiding van Thomas Jefferson uit Virginia.
Achterliggende inspiratiebronnen:
- Common Sence – Thomas Paine: alle gekroonde hoofden worden
gehekeld, Amerika wordt voorgesteld als de enige asielplaats voor
de naar vrijheid strevende mens. (1776)
Vindiciae contra tyrannos – Du Plessis-Mornay
De opstellers van de Amerikaanse onafhankelijkheid hebben zich
vermoedelijk onder meer op het Plakkaat van Verlating van de
Nederlanden beroepen. Net als in het Plakkaat wordt met dezelfde
logische structuur uiteengezet dat een langdurig lijdend volk zich
onafhankelijk kan verklaren van zijn vorst.
Ook wordt het recht op revolutie tegen een tiran aangehaald en wordt aan
de hand van een opsomming bewezen dat de koning wel degelijk een tiran
is, zodat men uiteindelijk als het ware genoodzaakt is de vorst af te
zweren.
Invloed van het natuurrecht was groot.
Articles of confederation (1777)
Maken van de 13 ex-kolonies een statenbond / confederatie.
Militair wordt het pleit echter slechts definitief beslecht in Yorktown
in 1781 en uiteindelijk wordt de nieuwe staat in Versailles (1783)
ook de iure erkend.
Ze beginnen met de essentie van het samenwerken, gaan daar vervolgens
ook gemeenschappelijk buitenlandsbeleid, gemeenschappelijk muntbeleid
aan toevoegen en worden een more perfect union.
Na enkele jaren als statenbond wordt in 1787 voor een more perfect union
gekozen. De nieuwe staatsstructuur wordt vastgelegd in de Constitution,
die het 1e luik van de Amerikaanse grondwet vormt. “We the people”
Democratisch gehalte.
Yorktown – Militair, de facto (1781)
Versailles – Politiek, de iure (1783)
3
