H2 WERELD Stedelijke gebieden in de VS
- Bevolkingsgroei: Toename van het aantal inwoners in een gebied
- Mainport: Haven of vliegveld met een belangrijke rol in het internationale vervoer.
- Relatieve ligging: De ligging van een plaats of gebied ten opzichte van andere plaatsen en
gebieden vooral gelet op bereikbaarheid
- Segregatie: Het gescheiden wonen van verschillende bevolkings- en inkomensgroepen (in VS:
snelwegen leiden (na WOII) naar suburbs (dus rijkere))
§2.1 Een wereld van steden
- Wereldstad/metropool: Een belangrijk mondiaal knooppunt op economisch, politiek of
cultureel gebied (bv Tokyo)
Hier kom je de volgende dingen tegen:
- Concentratie van hoofdkantoren van mno’s (multinationale ondernemingen)
- Dicht netwerk van verbindingen (van vliegverbindingen tot communicatie via telefoon)
- Intensieve uitwisseling van info en ideeën
- Veel banken, andere financiële instellingen, aandelenbeurs van mondiaal belang
- Oververtegenwoordiging van internationale dienstverlening
- Global cities zijn ook internationale culturele knooppunten (rondom film, theater, muziek,
mode). Trends, veranderingen en vernieuwingen komen vaak vanuit deze steden (bv
London, NY, Tokyo zijn top 3, maar door globalisering neemt concurrentie toe)
- Op politiek niveau zijn bewoners van grote steden linkser, groener en kosmopolitischer
tov bewoners van platteland
- Naast dat wereldsteden onderling goed verbinden zijn, hebben ze ook op een lager
schaalniveau verbindingen met steden (deze metropolen hebben vaak beter contact
met andere wereldsteden dan met hun eigen land):
- Hub en spoke-netwerk: transportnetwerk van bedrijven zoals een
luchtvaartmaatschappij waarbij de hub (plaats (om over te stappen, dus verlaten niet),
bv Schiphol) het knooppunt vormt in het netwerk en de spokes (verbinding, bv
vaarroute/snelweg/luchtweg/spoorweg) aanvoerlijnen
Wereldsteden zijn niet altijd megasteden (bv Brussel: 1,2 miljoen inwoners)
- Megastad: Stad met meer dan tien miljoen inwoners. De snelle groei ervan kan je
verklaren door:
1. Hoge natuurlijke groei. Jonge bevolking en (kinder)sterftecijfer is lager dan bij
platteland
2. Hoge vestigingsschot. Plattelanders worden vaak meest aangetrokken, maar ook
middelgrote stedelingen helpen bij de urbanisatie
3. Uitbreiding stad, waardoor randsteden deel van stedelijk gebied werden
Maar deze groei zorgt voor problemen op gebied van werk, wonen en voorzieningen (bv
file, sloppenwijken, informele sector)
Ondanks groei en versterking banden wereldsteden, is afstand met andere steden
toegenomen. 3 redenen dat daar (black holes) geen internationale bedrijfsleven is:
1. Koopkracht van stedelijke bevolking en achterland is laag > geen interessante
afzetmarkt
2. Steden liggen vaak in een land met veel sociale en politieke onrust > voor
internationale investeerders wordt dit als riskant gezien
3. Nationale ideologie of politieke opvatting verzet zich tegen te veel invloed van de
westerse liberale markteconomie
, §2.2 Steden in de VS
- NY is wereldstad Amerika (o.a. door vestiging VN, heel financieel en zakelijk terrein,
maar ook cultureel) (economisch, politiek, cultureel)
- LA ook wereldwijd beroemd, vooral door film- en entertainmentindustrie (cultureel en
economisch)
- Washington ook wereldwijd beroemd, vooral door het zijn van het politieke centrum
(Dus op politiek, economisch en cultureel gebied zijn er redenen voor een stad om
wereldstad/megastad te zijn)
- De andere grote steden in VS zijn vooral regionale centra die een verzorgende functie
vervullen voor het achterland (het gebied dat voor tal van voorzieningen georiënteerd is
op een bepaalde centrale stad)
- Amerikaanse steden zijn veel meer naar binnen gericht tov Europese steden, wat
voornamelijk komt door de grote omvang van de Amerikaanse markt
Of een stad een mondiaal knooppunt is, hangt af van 2 dingen:
1. Concentratie hoofdkantoren van mno’s en niveau van de internationale
dienstverlening* (het deel van de dienstensector dat zich vooral richt op de
ondersteuning van de grote internationale bedrijven. NY is hier beste in. LA richt zich
vooral op landen rond Grote Oceaan. Washington heeft nog kleinere rol, maar er zijn
wel rond een regeringscentrum veel zakelijke dienstverleners) (*Oververtegenwoordigd
in wereldsteden)
2. Het aantal directe internationale bestemmingen van vliegvelden. NY is belangrijkste
hun van internationale vliegeneters van VS. 3 grootste vervoeren samen 120 miljoen
passagiers. Ook hier groeit zuiden en westen sneller dan noorden
- Stedelijke geleiding (de indeling van een stedelijk gebied in deelgebieden, gelet op de
functie van de deelgebieden) Van VS is skyline vooral bepaald door CBD (Deel van het
stadscentrum waar de zakenwereld is geconcentreerd. In de VS herkenbaar aan de
hoogbouw)
- Toch heeft het niet een hoge bewoningsdichtheid.
- Vroeger was de binnenstad naast zakencentrum ook een winkel- en wooncentrum,
maar dat is naar de rand van de stad verplaatst, waar je via snelwegen makkelijk kan
komen.
- Al vanaf jaren 60 is werkgelegenheid vanuit het centrale deel verschoven naar moderne
bedrijventerreinen en kantoorparken aan de rand van de stad. Oiv globalisering schoof
deel van deze laagwaardige werkgelegenheid naar lagelonenlanden of is door
robotisering verdwenen
- Rond CBD zijn oudere woonwijken, vaak van de armere laag van de bevolking. Ze zijn
vaak berucht en gecontroleerd door bendes. (Getto)
- Rijkeren leven juist in de suburbs ((Amerikaanse) voorstad met vooraf een woonfunctie
voor de midden- en hogere inkomensklasse)
- Steden VS hebben ook vaak een grid pattern (vierkanten)
- Bevolkingsgroei: Toename van het aantal inwoners in een gebied
- Mainport: Haven of vliegveld met een belangrijke rol in het internationale vervoer.
- Relatieve ligging: De ligging van een plaats of gebied ten opzichte van andere plaatsen en
gebieden vooral gelet op bereikbaarheid
- Segregatie: Het gescheiden wonen van verschillende bevolkings- en inkomensgroepen (in VS:
snelwegen leiden (na WOII) naar suburbs (dus rijkere))
§2.1 Een wereld van steden
- Wereldstad/metropool: Een belangrijk mondiaal knooppunt op economisch, politiek of
cultureel gebied (bv Tokyo)
Hier kom je de volgende dingen tegen:
- Concentratie van hoofdkantoren van mno’s (multinationale ondernemingen)
- Dicht netwerk van verbindingen (van vliegverbindingen tot communicatie via telefoon)
- Intensieve uitwisseling van info en ideeën
- Veel banken, andere financiële instellingen, aandelenbeurs van mondiaal belang
- Oververtegenwoordiging van internationale dienstverlening
- Global cities zijn ook internationale culturele knooppunten (rondom film, theater, muziek,
mode). Trends, veranderingen en vernieuwingen komen vaak vanuit deze steden (bv
London, NY, Tokyo zijn top 3, maar door globalisering neemt concurrentie toe)
- Op politiek niveau zijn bewoners van grote steden linkser, groener en kosmopolitischer
tov bewoners van platteland
- Naast dat wereldsteden onderling goed verbinden zijn, hebben ze ook op een lager
schaalniveau verbindingen met steden (deze metropolen hebben vaak beter contact
met andere wereldsteden dan met hun eigen land):
- Hub en spoke-netwerk: transportnetwerk van bedrijven zoals een
luchtvaartmaatschappij waarbij de hub (plaats (om over te stappen, dus verlaten niet),
bv Schiphol) het knooppunt vormt in het netwerk en de spokes (verbinding, bv
vaarroute/snelweg/luchtweg/spoorweg) aanvoerlijnen
Wereldsteden zijn niet altijd megasteden (bv Brussel: 1,2 miljoen inwoners)
- Megastad: Stad met meer dan tien miljoen inwoners. De snelle groei ervan kan je
verklaren door:
1. Hoge natuurlijke groei. Jonge bevolking en (kinder)sterftecijfer is lager dan bij
platteland
2. Hoge vestigingsschot. Plattelanders worden vaak meest aangetrokken, maar ook
middelgrote stedelingen helpen bij de urbanisatie
3. Uitbreiding stad, waardoor randsteden deel van stedelijk gebied werden
Maar deze groei zorgt voor problemen op gebied van werk, wonen en voorzieningen (bv
file, sloppenwijken, informele sector)
Ondanks groei en versterking banden wereldsteden, is afstand met andere steden
toegenomen. 3 redenen dat daar (black holes) geen internationale bedrijfsleven is:
1. Koopkracht van stedelijke bevolking en achterland is laag > geen interessante
afzetmarkt
2. Steden liggen vaak in een land met veel sociale en politieke onrust > voor
internationale investeerders wordt dit als riskant gezien
3. Nationale ideologie of politieke opvatting verzet zich tegen te veel invloed van de
westerse liberale markteconomie
, §2.2 Steden in de VS
- NY is wereldstad Amerika (o.a. door vestiging VN, heel financieel en zakelijk terrein,
maar ook cultureel) (economisch, politiek, cultureel)
- LA ook wereldwijd beroemd, vooral door film- en entertainmentindustrie (cultureel en
economisch)
- Washington ook wereldwijd beroemd, vooral door het zijn van het politieke centrum
(Dus op politiek, economisch en cultureel gebied zijn er redenen voor een stad om
wereldstad/megastad te zijn)
- De andere grote steden in VS zijn vooral regionale centra die een verzorgende functie
vervullen voor het achterland (het gebied dat voor tal van voorzieningen georiënteerd is
op een bepaalde centrale stad)
- Amerikaanse steden zijn veel meer naar binnen gericht tov Europese steden, wat
voornamelijk komt door de grote omvang van de Amerikaanse markt
Of een stad een mondiaal knooppunt is, hangt af van 2 dingen:
1. Concentratie hoofdkantoren van mno’s en niveau van de internationale
dienstverlening* (het deel van de dienstensector dat zich vooral richt op de
ondersteuning van de grote internationale bedrijven. NY is hier beste in. LA richt zich
vooral op landen rond Grote Oceaan. Washington heeft nog kleinere rol, maar er zijn
wel rond een regeringscentrum veel zakelijke dienstverleners) (*Oververtegenwoordigd
in wereldsteden)
2. Het aantal directe internationale bestemmingen van vliegvelden. NY is belangrijkste
hun van internationale vliegeneters van VS. 3 grootste vervoeren samen 120 miljoen
passagiers. Ook hier groeit zuiden en westen sneller dan noorden
- Stedelijke geleiding (de indeling van een stedelijk gebied in deelgebieden, gelet op de
functie van de deelgebieden) Van VS is skyline vooral bepaald door CBD (Deel van het
stadscentrum waar de zakenwereld is geconcentreerd. In de VS herkenbaar aan de
hoogbouw)
- Toch heeft het niet een hoge bewoningsdichtheid.
- Vroeger was de binnenstad naast zakencentrum ook een winkel- en wooncentrum,
maar dat is naar de rand van de stad verplaatst, waar je via snelwegen makkelijk kan
komen.
- Al vanaf jaren 60 is werkgelegenheid vanuit het centrale deel verschoven naar moderne
bedrijventerreinen en kantoorparken aan de rand van de stad. Oiv globalisering schoof
deel van deze laagwaardige werkgelegenheid naar lagelonenlanden of is door
robotisering verdwenen
- Rond CBD zijn oudere woonwijken, vaak van de armere laag van de bevolking. Ze zijn
vaak berucht en gecontroleerd door bendes. (Getto)
- Rijkeren leven juist in de suburbs ((Amerikaanse) voorstad met vooraf een woonfunctie
voor de midden- en hogere inkomensklasse)
- Steden VS hebben ook vaak een grid pattern (vierkanten)
