Samenvatting - Moraalfilosofie

MORAALFILOSOFIE
INHOUDSOPGAVE

MORAALFILOSOFIE .........................................................................................................................1
INHOUDSOPGAVE ...............................................................................................................................1

1. WAT IS ETHIEK? ...........................................................................................................................2
1.1. Wat is ethiek ? ...................................................................................................................2
1.2. Waarom ethiek ? ...............................................................................................................2
2. BEGINSELENETHIEK ....................................................................................................................3
2.1 de theorie ..........................................................................................................................3
2.2 de klassieke rechtvaardigingstoets.....................................................................................4
3. MORELE BEGINSELEN.................................................................................................................5
3.2 Vrijheid ..............................................................................................................................7
3.3 Gelijkheid ..........................................................................................................................7
3.4 Duurzaamheid ...................................................................................................................8
3.5 vrijheid om op te voeden .................................................................................................. 11
4.GEVOLGENETHIEK...................................................................................................................... 12
4.1 de theorie ........................................................................................................................ 12
5. DEUGDENETHIEK ....................................................................................................................... 14
5.1 de theorie ........................................................................................................................ 14
5.2 de aanpak ....................................................................................................................... 16
5.3 de kritieken ...................................................................................................................... 16
6. MOREEL SPECTICISME.............................................................................................................. 17
6.1 de theorie ........................................................................................................................ 17
6.2 vrije wilsceptische stelling ................................................................................................ 17
6.3 de plicht-sceptische stelling ............................................................................................. 19
6.4 de morele vergissingsstelling ........................................................................................... 22

, 1. WAT IS ETHIEK?
1.1. WAT IS ETHIEK ?
Ethiek = op een rationele wijze een houding aannemen over een moreel probleem
1. Moreel probleem = subgroep van normatieve problemen
= samenlevingsprobleem (moeten, mogen toegestaan zijn)
--> zorgt voor spanning --> wegwerken = nadenken, houden tegenover nemen
--> niet 1 juist antwoord op vraag

2. Houding = confrontatie met probleem
 Oplossing vinden: meest voor de handliggend
 Nieuw probleem zien: niet direct oplossen
 Reflectie: nadenken + beargumenteren
 Geen probleem

3. Rationele wijze
Niet-rationele houdingen:
 Wil van god
--> Plato: diemma van Euthyphyro (iets kan onrechtvaardig en slecht zijn, zonder dat het iets te maken
heeft met de wil van god)
 Emoties, instincten en intuïties
Het zijn morele sentimenten, maar je kan er niet ethisch mee handelen
 Feitelijke roestanden
Je kan niet enkel naar feiten verwijzen om ethisch standpunt vast te nemen = naturalistische
drogredenen
--> "wat is het nut van een gevangenis?
Studies zeggen dat ze geen net hebben, maar het is wel hun straf die de criminelen hebben verdiend -
-> ander standpunt
Je kan geen moreel probleem oplossen door een feitelijke discussie

Moreel probleem--> niet altijd op zuiver rationele manier oplossen!
--> incest

Verschillende houdingen binnen ethiek:
1. Principiële houding = beginselenethiek
2. Consequentialistische houding = gevolgenethiek
3. Karakteriële houding = deugdenethiek
4. Moreel scepische houding = ethiek is problematisch


1.2. WAAROM ETHIEK ?
Morele vermogens:
Pijnempathie = helpen?, meeleven

Ontwikkeling:
 Global distress (0-0,5j)= emotionele besmetting van emoties op ander persoon
--> reactive crying
 Egocentrische empathie (0,5-1j) = verwijderen van persoon in pijn
 Quasi-egocentrische empathie (1-2j) = hulp aanbieden
--> niet weten wat persoon nodig heeft --> doen wat jij nodig hebt in die situatie
 Waarachtige empathie (2-4j) = theory of mind

, --> wat jij nodig hebt is anders dan ander persoon
 Verdere ontwikkeling (4-7j) = empathie met fictieve personages

Fairness = negatieve ongelijkheidsaversie
 Prosociaal (krijgen beide partijen iets of enkel jij?) vs altruïstisch gedrag (krijg je alles of ga je
delen?)
--> prosociaal spel
 Negatieve (jij krijgt minder) vs positieve ongelijkheidsaversie (jij krijgt meer)
--> ongelijkheidsspel
 Tweedepersoons- vs derdepersoonsbestraffing (laat je iets oneerlijks doorgaan ookal win je
niets?)
--> ultimatumspel

Andere vermogens
 Onderscheid morele (regels met schade) en conventionele (regels met etiquette)
normovertredingen

--> vanaf 4j
o Schuldbesef en schuldgevoelens
--> vanaf 8j
o Morele weerzin
--> vanaf 10j
o 3j = geen walging, +3j = zuivere walging, +7j = besmettingsweerzin, +10j = morele weerzin


Waarom volstaan morele vermogen niet?
 Ethiek (nadenken) is niet gelijk aan moraal (niet nadenken)
 Niet universeel --> Müller-Lyer illusie
 Moraal is vaak niet moreel (waarden naleven)
 Nood aan ethiek, niet moraal --> motiveringsverplichting




2. BEGINSELENETHIEK
2.1 DE THEORIE
= principiële houding
 filosofisch niet sterk, wel praktisch  maakt gebruik van principes/morele beginselen

Wat zijn morele beginselen:
 Niet-materiële goederen die we (intrinsiek) waarderen (waarden)
 Eindigen vaak op ‘heid’ of ‘teit (vrijheid, gelijkheid, waardigheid, legitimiteit) maar niet altijd
(transparantie, autonomie)
 Onderscheiden van deugden (karakter) (bijv. rechtvaardigheid versus rechtschapenheid)
 Zuiver eigenbelang is geen moreel principe (maar schaarste of genot kunnen wel)
 Vallen uiteen in vrijheden (vrijheid van opvoeden), rechten (recht op vrije meningsuiting),
plichten (onderhoudsplicht) die iets behouden van het oorspronkelijke morele beginsel
(privacy gaat terug op vrijheid)
 Onderscheid tussen domeinafhankelijke en domeinonafhankelijke (in elke segment v
samenleving terugvinden) morele beginselen (burgerneutraliteit versus gelijkheid)

Wat fundeert morele beginselen?
 Mensenrechtelijke verdragen: ethiek? (verdragen zijn de rechten van de mens) Recht? (is
ethisch opgebouw) Verwijzen naar elkaar is geen oplossing
 Goddelijk bevel/religieus fundament: Dilemma van Euthyphro: baseren op god is geen
oplossing