Philippe Ariès Isaac Newton John Locke
Ontdekker ‘het kind’ Kijken naar eerdere inzichten om Empiricisme
nieuwe inzichten te maken Tabula rasa
Omgevingsinvloeden -> nurture
‘An essay concerning human
understanding’
Jean-Jacques Rousseau Charles Darwin Granville Stanley Hall (Am.)
Nativisme -> nature Evolutietheorie Ontwikkeling = rijpingsproces
Inherent potentieel en talenten Start systematische observatie van Stichter child study movement
‘Nobele wilden’ het kind
Zowel individu als geschiedenis van
soort
Ontwikkelingspsychologie wordt
apart vakgebied
Babybiografie eigen kind
Arnold Gesell (Am.) Alfred Binet (Fr) Leta Stetter Hollingworth (Am.)
Leerling Hall Eerste intelligentietest Focus op hoogbegaafdheid
“Father of child development” Schoolplicht Nurture : onderwijs en omgeving
Zelfde stadia, eigen tempo Stimulering interesse in individuele cruciaal voor ontwikkeling
Focus op maturatie & rijping verschillen
Mindere focus op ervaring
Groeiprincipes
Maria Montessori (It) Lewis Terman (Am.)
Zelfredzaamheid Genetic studies of the Genius
= langstlopende longitudinale studie
,Sigmund Freud Erik Erikson John Watson (Am.)
Psychoanalytische theorie Joodse moeder, vader? Klassieke conditionering (kleine
Id – genotsprincipe Identiteitscrisis -> ‘Erikson’ Albert)
Ego – realiteitsprincipe Psychosociale ontwikkeling Operante conditionering
Superego – geweten 8 stadia : Nurture
Psychoseksuele ontwikkeling B : vertrouwen – wantrouwen Gedragsmodificatie
Orale, anale, fallische, latenie- & P : autonomie – schaamte & twijfel - Negatieve berachtiging
genitale fase K : initiatief – schuld - Positieve bekrachtiging
Fixatie S : ijver – minderwaardigheidsgevoel - Negatieve straf
A : identiteit – verwarring - Positieve straf
VV : intimiteit – isolement
MV : generativiteit – stagnatie Sociaal-cognitieve leertheorie
LV : ego-integriteit - wanhoop
Albert Bandura (Ca. Am.) Jean Piaget (Zwi) (Informatieverwerkingstheorie)
Modeling 4 stadia Informatie coderen,opslaan & terug
Sociaal leren – bobo doll experiment - Sensorimotorisch ophalen
- Aandacht - Preoperationeel Kwantitatief : hoe ouder, hoe
- Retentie - Concreet operationeel efficiënter
- Reproductie - Formeel operationeel Neopiagetiaanse theorieën
- Motivatie Zowel kwantitatief als kwalitatief
Zelfde geslacht -> nog sterker effect Met overgangsperioden - Zintuiglijk register
Fundamentele bouwstenen : - Kortetermijngeheugen =
schema’s werkgeheugen
Ervaringen! - Langetermijngeheugen
Adaptatie Central executive
- Accommodatie
- Assimilatie
, Urie Bronfenbrenner (Ru) Lev Vygotsky (Andere systeemgerichte
benaderingen)
Bio-ecologisch model Sociaal-culturele theorie - Contextuele systeemgerichte
Medeoprichter ‘head start project’ Probleemoplossende interacties met stroming - Nagy
Gelijktijdige beïnvloeding van anderen - Cybernetische systeemgerichte
- Microsysteem Zone van naaste ontwikkeling stroming
- Mesosysteem - Strategische systeemgerichte
- Exosysteem stroming
- Macrosysteem - Structurele systeemgerichte
- Chronosysteem stroming
Nieuw model : PPCT-model
Konrad Lorenz (Oost.) Paul Baltes
Aanhanger ethlogische theorie Grondlegger levensloopperspectief
Ganzen Hedendaagse ontwikkelings-
Imprinting psychologie
Geel : historiek
Groen : start wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
Blauw : diverse theoretische perspectieven : psychodynamisch (Freud & Erikson), behavioristisch (Watson &
Bandura), cognitief (Piaget & informatieverwerkingstheorie), systemisch (brönfenbrenner & Vygotsky), evolutionair
(Lorenz)
Soorten designs
- Cross-sectioneel = dwarsdoornsede design
,- Longitudinaal = prospectief
- Cross-sequentieel = versnel longitudinaal, cohortsequentieel
Gregor Mendel Oost.)
Genetische overdracht
Erwten Allel moeder (vb. G van GG)
Allel vader (vb. G van Gg)
Genotype kind (vb. Gg)
Fenotype kind = uiting (dominanste genen)
Gedragsgenetica : vakgedbied dat onderzoek verricht naar de effecten van erfelijkheid op gedrag
Epigenetica : deelgebied gedragsgenetica -> studie naar de invloed van omgevingsfactoren op de uiting vaan
genen
Eugenetica : studie en praktijk gericht op het verbeteren van de genetische samenstelling van een bevolking door
middel van selectieve voorplanting
R1 > 2.R2 -> sterk genetisch
R1 > R2 -> genetisch & gedeelde omgeving
,R1 – 0 & R2 – 0 -> alleen niet-gedeelde omgeving
R1 - R2 & beide > 0 -> alleen gedeelde omgeving
Gen-omgevingsinteractie -> sensititeit van bepaalde genen om iets rapper/minder rap te ontwikkelen
Gen-omgevingscorreltatie -> samenhang
- Passief
- Evocatief/ reactief
- Actie
Conceptie -> prenatale ontwikkeling
Germinaal stadium (bevruchting- Embryonaal stadium (week 3 – week Foetaal stadium (week 9 – geboorte)
week 2) 8)
= tot maand 2
Morula Embryo -> stevig ingenesteld in Kind herkenbaar
Implanting baarmoederwand BMwand Toename lengte & gewicht
Blastocyst Gastrula Geslacht (12/ 3)
- Embryonale schijf - Endoderm Actief
- Trofoblast -> amnion + chorion - Mesoderm Lanugo & vernix
doorierzak - Ectoderm -> neurale buis (4) Synapsen & gliacellen
Kritieke periode Productie neuronen (5) Levensvatbaar (22-26)
Chorion -> villi = Placenta & navelstreng (8) Slapen en waken (30-34)
vruchtwatervlokken 2,5 cm Onderzoek DeCasper & Spence
Kunstmatige inseminatie
,In vitro fertilisatie
Teratogene effecten
- Middelengebruik/medicatie -> foetaal alcohol spectrumstoornis (FASD), softenon schandaal (thalidomide)
- Voedingspatroon moeder
- Leeftijd moeder
- Gezondheid moeder
- Starling/vervuiling
- Infectieziekten -> SOA’s, waterpokken, toxoplasmose, rubella, zika mug, bof
- Emotionele stress
- Rhesusfactor incompabiliteit
- Gedrag vader
hormonen
FSH LH CRH Oxytocine ACTH
= corticotroop- Samentrekken Adrenocorticotroop
releasing hormone Start geboorteproces hormoon
Start geboorteproces + weeën
+ weeën
Fasen bevalling
1) Ontsluiting
2) Uitdrijving
, 3) Nageboorte
APGAR-methode
Ademhaling, spierspanning, huidskleur, hartslag, reflexen
RDS : repiratoir distress syndroom
, Fysieke en motorische ontwikkeling
Babytijd Peuter-en kleutertijd Schooltijd
Ossificatie Fysieke groei & hersenontwikkeling Fysieke groei
Botleeftijd Nieuwe groeischijven Ossificatie, rustige groeiperiode
4 groeiprincipes Krachttoename Individuele verschillen (J-M)
- Cefalocaudaal principe Minder voedingsbehoefte dan in
- Proximodistaal principe babytijd
- Principe van hiërarchische Voedselneofobie
integratie Einde kleuterperiod : tandenwissel
- Principe van onafhankelijkheid van
systemen Groei hersenen > groei lichaam
# verbindingen stijgen
Overdrage Ontvange Overig # myeline stijgt
n n Corpus callosum wordt dikker
Axonen Dendriete Gliacellen - Lateralisatie
Synapsen n > - Links : verbaal, sequentieel
(aborisatie ondersteuni - Rechts : non-verbaal, globaal
) ng Plasticiteit
Synapsen Myeline -> Maar : linkshandigheid
versnelling Vordering cognitief gebied
elektrische Geheugen/herinneringen, aandacht
impulsen, & concentratie neem toe
geproducee
rd door
gliacellen
(myelinisati
e)
Pruning
, Shakenbabysyndroom = abusive head Motorische ontwikkeling
trauma Motorische ontwikkeling
Adaptatie -> structureel & functioneel Hoog activiteitsniveau Grofmotorisch Fijnmotorisch
Hubble & Wesel katten & neuronen Fietsen Typen
Grofmotorisch Fijnmotorisch Zwemmen Schrijven
Rennen, trap Knippen, Schaatsen Gedetailleerde
oplopen, eenvoudig Hinkelen tekeningen
Aangeboren reflexen Touwtjesspring Veters strikken
springen (3j) puzzelen (3j)
Zuigreflex, tonische nekreflex, moro- en Knopen
Hinken (4j) Vouwen,
reflex, palmgreefreflex, stapreflex, … vastmaken
Koprol (5j) schrijven,
zwemreflex, schrifreflex, knipperreflex, …
kragen rijgen
babinskireflex, zoekreflex, (4j)
kokhalsreflex Potlood juist
vasthouden (5j) Vooruitgang flexibiliteit,
Grofmotorisch Fijnmotorisch evenwicht,
baby baby kracht,informatieverweking
Hoofd optillen Grijpen Zelfredzaamheid stijgt …
Rollen Tekenen Myelinisering
Zitten Zelfstandig eten Tekenen
Kruipen - Krabbelstadium Verband populariteit & zelfbeeld
Staan - Vormstadium Biobanding
Lopen - Ontwerpstadium
- Picturaal stadium
Dynamische systeemtheorie – Esther Zindelijkheid
Thelen Elimination communication Bedreigingen fysieke ontwikkeling
- Ontwikkeling centraalzenuwstelsel Voeding
- Bewegingscapaciteiten lichaam Bedreigingen fysieke ontwikkeling - Groeiachterstanden en
- Motivatie/doelen Slaapproblemen groeistoornissen
- Ervaringen/omgeving Pavor nocturnus – magisch denken - Ondergewicht & kinderobesitas
Ontdekker ‘het kind’ Kijken naar eerdere inzichten om Empiricisme
nieuwe inzichten te maken Tabula rasa
Omgevingsinvloeden -> nurture
‘An essay concerning human
understanding’
Jean-Jacques Rousseau Charles Darwin Granville Stanley Hall (Am.)
Nativisme -> nature Evolutietheorie Ontwikkeling = rijpingsproces
Inherent potentieel en talenten Start systematische observatie van Stichter child study movement
‘Nobele wilden’ het kind
Zowel individu als geschiedenis van
soort
Ontwikkelingspsychologie wordt
apart vakgebied
Babybiografie eigen kind
Arnold Gesell (Am.) Alfred Binet (Fr) Leta Stetter Hollingworth (Am.)
Leerling Hall Eerste intelligentietest Focus op hoogbegaafdheid
“Father of child development” Schoolplicht Nurture : onderwijs en omgeving
Zelfde stadia, eigen tempo Stimulering interesse in individuele cruciaal voor ontwikkeling
Focus op maturatie & rijping verschillen
Mindere focus op ervaring
Groeiprincipes
Maria Montessori (It) Lewis Terman (Am.)
Zelfredzaamheid Genetic studies of the Genius
= langstlopende longitudinale studie
,Sigmund Freud Erik Erikson John Watson (Am.)
Psychoanalytische theorie Joodse moeder, vader? Klassieke conditionering (kleine
Id – genotsprincipe Identiteitscrisis -> ‘Erikson’ Albert)
Ego – realiteitsprincipe Psychosociale ontwikkeling Operante conditionering
Superego – geweten 8 stadia : Nurture
Psychoseksuele ontwikkeling B : vertrouwen – wantrouwen Gedragsmodificatie
Orale, anale, fallische, latenie- & P : autonomie – schaamte & twijfel - Negatieve berachtiging
genitale fase K : initiatief – schuld - Positieve bekrachtiging
Fixatie S : ijver – minderwaardigheidsgevoel - Negatieve straf
A : identiteit – verwarring - Positieve straf
VV : intimiteit – isolement
MV : generativiteit – stagnatie Sociaal-cognitieve leertheorie
LV : ego-integriteit - wanhoop
Albert Bandura (Ca. Am.) Jean Piaget (Zwi) (Informatieverwerkingstheorie)
Modeling 4 stadia Informatie coderen,opslaan & terug
Sociaal leren – bobo doll experiment - Sensorimotorisch ophalen
- Aandacht - Preoperationeel Kwantitatief : hoe ouder, hoe
- Retentie - Concreet operationeel efficiënter
- Reproductie - Formeel operationeel Neopiagetiaanse theorieën
- Motivatie Zowel kwantitatief als kwalitatief
Zelfde geslacht -> nog sterker effect Met overgangsperioden - Zintuiglijk register
Fundamentele bouwstenen : - Kortetermijngeheugen =
schema’s werkgeheugen
Ervaringen! - Langetermijngeheugen
Adaptatie Central executive
- Accommodatie
- Assimilatie
, Urie Bronfenbrenner (Ru) Lev Vygotsky (Andere systeemgerichte
benaderingen)
Bio-ecologisch model Sociaal-culturele theorie - Contextuele systeemgerichte
Medeoprichter ‘head start project’ Probleemoplossende interacties met stroming - Nagy
Gelijktijdige beïnvloeding van anderen - Cybernetische systeemgerichte
- Microsysteem Zone van naaste ontwikkeling stroming
- Mesosysteem - Strategische systeemgerichte
- Exosysteem stroming
- Macrosysteem - Structurele systeemgerichte
- Chronosysteem stroming
Nieuw model : PPCT-model
Konrad Lorenz (Oost.) Paul Baltes
Aanhanger ethlogische theorie Grondlegger levensloopperspectief
Ganzen Hedendaagse ontwikkelings-
Imprinting psychologie
Geel : historiek
Groen : start wetenschappelijke ontwikkelingspsychologie
Blauw : diverse theoretische perspectieven : psychodynamisch (Freud & Erikson), behavioristisch (Watson &
Bandura), cognitief (Piaget & informatieverwerkingstheorie), systemisch (brönfenbrenner & Vygotsky), evolutionair
(Lorenz)
Soorten designs
- Cross-sectioneel = dwarsdoornsede design
,- Longitudinaal = prospectief
- Cross-sequentieel = versnel longitudinaal, cohortsequentieel
Gregor Mendel Oost.)
Genetische overdracht
Erwten Allel moeder (vb. G van GG)
Allel vader (vb. G van Gg)
Genotype kind (vb. Gg)
Fenotype kind = uiting (dominanste genen)
Gedragsgenetica : vakgedbied dat onderzoek verricht naar de effecten van erfelijkheid op gedrag
Epigenetica : deelgebied gedragsgenetica -> studie naar de invloed van omgevingsfactoren op de uiting vaan
genen
Eugenetica : studie en praktijk gericht op het verbeteren van de genetische samenstelling van een bevolking door
middel van selectieve voorplanting
R1 > 2.R2 -> sterk genetisch
R1 > R2 -> genetisch & gedeelde omgeving
,R1 – 0 & R2 – 0 -> alleen niet-gedeelde omgeving
R1 - R2 & beide > 0 -> alleen gedeelde omgeving
Gen-omgevingsinteractie -> sensititeit van bepaalde genen om iets rapper/minder rap te ontwikkelen
Gen-omgevingscorreltatie -> samenhang
- Passief
- Evocatief/ reactief
- Actie
Conceptie -> prenatale ontwikkeling
Germinaal stadium (bevruchting- Embryonaal stadium (week 3 – week Foetaal stadium (week 9 – geboorte)
week 2) 8)
= tot maand 2
Morula Embryo -> stevig ingenesteld in Kind herkenbaar
Implanting baarmoederwand BMwand Toename lengte & gewicht
Blastocyst Gastrula Geslacht (12/ 3)
- Embryonale schijf - Endoderm Actief
- Trofoblast -> amnion + chorion - Mesoderm Lanugo & vernix
doorierzak - Ectoderm -> neurale buis (4) Synapsen & gliacellen
Kritieke periode Productie neuronen (5) Levensvatbaar (22-26)
Chorion -> villi = Placenta & navelstreng (8) Slapen en waken (30-34)
vruchtwatervlokken 2,5 cm Onderzoek DeCasper & Spence
Kunstmatige inseminatie
,In vitro fertilisatie
Teratogene effecten
- Middelengebruik/medicatie -> foetaal alcohol spectrumstoornis (FASD), softenon schandaal (thalidomide)
- Voedingspatroon moeder
- Leeftijd moeder
- Gezondheid moeder
- Starling/vervuiling
- Infectieziekten -> SOA’s, waterpokken, toxoplasmose, rubella, zika mug, bof
- Emotionele stress
- Rhesusfactor incompabiliteit
- Gedrag vader
hormonen
FSH LH CRH Oxytocine ACTH
= corticotroop- Samentrekken Adrenocorticotroop
releasing hormone Start geboorteproces hormoon
Start geboorteproces + weeën
+ weeën
Fasen bevalling
1) Ontsluiting
2) Uitdrijving
, 3) Nageboorte
APGAR-methode
Ademhaling, spierspanning, huidskleur, hartslag, reflexen
RDS : repiratoir distress syndroom
, Fysieke en motorische ontwikkeling
Babytijd Peuter-en kleutertijd Schooltijd
Ossificatie Fysieke groei & hersenontwikkeling Fysieke groei
Botleeftijd Nieuwe groeischijven Ossificatie, rustige groeiperiode
4 groeiprincipes Krachttoename Individuele verschillen (J-M)
- Cefalocaudaal principe Minder voedingsbehoefte dan in
- Proximodistaal principe babytijd
- Principe van hiërarchische Voedselneofobie
integratie Einde kleuterperiod : tandenwissel
- Principe van onafhankelijkheid van
systemen Groei hersenen > groei lichaam
# verbindingen stijgen
Overdrage Ontvange Overig # myeline stijgt
n n Corpus callosum wordt dikker
Axonen Dendriete Gliacellen - Lateralisatie
Synapsen n > - Links : verbaal, sequentieel
(aborisatie ondersteuni - Rechts : non-verbaal, globaal
) ng Plasticiteit
Synapsen Myeline -> Maar : linkshandigheid
versnelling Vordering cognitief gebied
elektrische Geheugen/herinneringen, aandacht
impulsen, & concentratie neem toe
geproducee
rd door
gliacellen
(myelinisati
e)
Pruning
, Shakenbabysyndroom = abusive head Motorische ontwikkeling
trauma Motorische ontwikkeling
Adaptatie -> structureel & functioneel Hoog activiteitsniveau Grofmotorisch Fijnmotorisch
Hubble & Wesel katten & neuronen Fietsen Typen
Grofmotorisch Fijnmotorisch Zwemmen Schrijven
Rennen, trap Knippen, Schaatsen Gedetailleerde
oplopen, eenvoudig Hinkelen tekeningen
Aangeboren reflexen Touwtjesspring Veters strikken
springen (3j) puzzelen (3j)
Zuigreflex, tonische nekreflex, moro- en Knopen
Hinken (4j) Vouwen,
reflex, palmgreefreflex, stapreflex, … vastmaken
Koprol (5j) schrijven,
zwemreflex, schrifreflex, knipperreflex, …
kragen rijgen
babinskireflex, zoekreflex, (4j)
kokhalsreflex Potlood juist
vasthouden (5j) Vooruitgang flexibiliteit,
Grofmotorisch Fijnmotorisch evenwicht,
baby baby kracht,informatieverweking
Hoofd optillen Grijpen Zelfredzaamheid stijgt …
Rollen Tekenen Myelinisering
Zitten Zelfstandig eten Tekenen
Kruipen - Krabbelstadium Verband populariteit & zelfbeeld
Staan - Vormstadium Biobanding
Lopen - Ontwerpstadium
- Picturaal stadium
Dynamische systeemtheorie – Esther Zindelijkheid
Thelen Elimination communication Bedreigingen fysieke ontwikkeling
- Ontwikkeling centraalzenuwstelsel Voeding
- Bewegingscapaciteiten lichaam Bedreigingen fysieke ontwikkeling - Groeiachterstanden en
- Motivatie/doelen Slaapproblemen groeistoornissen
- Ervaringen/omgeving Pavor nocturnus – magisch denken - Ondergewicht & kinderobesitas
