Blok 5 – week 6 – casus 11 – samenvatting
Kinderoncologie
- In Nederland krijgen ongeveer 600 kinderen per jaar de diagnose kanker
- ALL is de meest voorkomende vorm van kanker op kinderleeftijd (125/jaar)
- Van alle kinderen met kanker geneest ongeveer 84%
o De genezingskansen variëren erg per type kanker: er zijn kanker
soorten waarbij de overleving bijna 100% is (bijv. retinoblastoom),
maar er zijn ook vormen van kanker waarbij de overleving rond de
25% ligt (bijv. uitgezaaid neuroblastoom)
- Globaal kunnen de diagnoses in 3 groepen worden ingedeeld: hemato-
oncologie, solide tumoren en neuro-oncologie (omvatten ongeveer
hetzelfde aantal patiënten)
Kinderkanker is geen volwassen kanker
- Er zijn veel verschillen tussen kinderen met kanker en volwassenen met
kanker. Oftewel een kind is geen kleine volwassene. Verschillen zitten
vooral in:
o Frequentie van voorkomen (lager bij kinderen)
o Soort diagnoses (bij kinderen vooral Wilm tumor, neuroblastoom,
sarcomen en leukemie; bij volwassenen vooral carcinomen,
sarcomen en leukemie)
o Ontstaan van kanker (bij kinderen is de oorzaak grotendeels
onbekend)
o Gevoeligheid voor behandeling (tumoren groeien sneller bij
kinderen gevoeliger voor chemotherapie)
o Overlevingscijfers (zijn bij kinderen hoger)
Organisatie van zorg
- Rond 2000 besloten de afdelingshoofden van 7 kinderoncologische
afdelingen de zorg te centraliseren op 1 plek Prinses Máxima Centrum in
Utrecht
- Voordelen van centralisatie van zorg:
o Alle kennis op een plek, superspecialisatie van artsen
o Snel herkennen van zeldzame complicaties
o Beter onderzoek met schaars onderzoeksmateriaal
- Nadelen van centralisatie van zorg:
o Reisafstanden voor ouders en kinderen
o Verlies van kennis in andere ziekenhuizen, verminderde blootstelling
in opleiding
o Voor second opinion bijna altijd noodzaak tot buitenland
- Shared care is vanwege de nadelen van de centralisatie erg belangrijk
- Er zijn een aantal shared care centra die zorg dichterbij huis kunnen
bieden
,Typen kinderoncologie
- Er zijn 3 grote groepen van kankersoorten bij kinderen: solide tumoren,
neuro-oncologie en hemato-oncologie
Leukemie
- Leukemie: de ontwikkeling van bloedcellen en
bloedplaatjes (hematopoëse) stagneert
(differentiatiestop), vervolgens treedt er
proliferatie op in de ontwikkeling leukemie
- In het geval van verstoorde ontwikkeling van de
lymfocyten/NK-cellen ontstaat er ALL
- In het geval van verstoorde ontwikkeling van
erytrocyten, trombocyten of granulocyten
ontstaat er AML
Acute lymfatische leukemie (ALL)
- 115 nieuwe kinderen per jaar (meest voorkomende vorm van kinderkanker
in NL)
- 85% gaat uit van de B-lymfocyten, 15% gaat uit van T-lymfocyten
- Met name bij peuters/kleuters en pubers, maar kan ook bij kinderen < 1
jaar (infant ALL)
Symptomen
- Bleek: door laag aantal rode bloedcellen (anemie)
- Bloedingsneiging: door laag aantal bloedplaatjes (trombocytopenie)
- Infecties: door een tekort aan goed werkende witte bloedcellen
- Botpijn: door verhoogde celrijkdom/-activiteit in beenmerg
- Zenuwuitval: door infiltratie van leukemie in CZS
- Vergrote testis: door infiltratie van leukemie in testis
- Algehele malaise
Diagnostiek
1. Bloedonderzoek: verlaagd hemoglobine, wisselende
leukocytenaantallen (verhoogd/verlaagd), verlaagde
bloedplaatjes en aanwezigheid van blasten in het bloed
2. Beenmergpunctie: onder narcose verricht, toont
meestal een monotoon beeld van blasten en wordt
gevolg door immunologisch en cytogenetisch onderzoek
in het lab
3. Lumbaalpunctie (ruggenprik): onder narcose, om te
beoordelen of het CZS is aangedaan (leukemiecellen in
het hersenvocht) en om intrathecale chemotherapie toe
te dienen tijdens behandeling
4. Beeldvormende diagnostiek
o X-thorax: voor beoordeling mediastinale
verbreding
o Echo abdomen: om grootte van lever en milt te
beoordelen
, o Echo cor: om de contractiliteit van het hart te beoordelen i.v.m.
cardiotoxische chemotherapie in het protocol
o Overig: op indicatie
Behandeling
- Intensief en duurt ruim 2 jaar
- Verschillende behandelprotocollen zoals het ALL-Together-protocol, het ALL-
Interfant-protocol (voor kinderen < 1 jaar) en ESPALL (voor specifieke
genetische subtypes)
o Stamceltransplantatie is zelden nodig
Complicaties
- Infecties: sneldelende cellen maken gezonde witte bloedcellen
kapot/beschadiging barrières (slijmvliezen maagdarmkanaal)
- Alopecia (haaruitval): haren zijn sneldelende cellen
- Diabetes: door prednison of asparaginase
- Trombose: door lijn/door asparaginase
- Convulsies: door bloedingen/trombose of als bijwerking (neurotoxiciteit)
van chemo
- Pijn: neuropathie
- Op de lange termijn lijken deze effecten mee te vallen
o Er kunnen wel vermoeidheid, concentratiestoornissen, botproblemen
en in mindere mate verminderde pompfunctie van het hart optreden
Acute myeloide leukemie (AML)
- Komt ongeveer bij 25 nieuwe kinderen per jaar voor en kan op alle
leeftijden voorkomen
Symptomen (grotendeels gelijk aan ALL)
- Bleek: door laag aantal rode bloedcellen
- Bloedingsneiging: door laag aantal bloedplaatjes
- Infecties: door niet goed werkende witte bloedcellen
- Botpijn: door verhoogde celrijkdom in beenmerg
- Algehele malaise
- Cava tandvleesbloeding: door infiltratie leukemie
- Cave cerebrale bloeding: door verstoring stolling
Diagnostiek (grotendeels gelijk aan ALL)
1. Bloedonderzoek
2. Beenmergpunctie
3. Lumbaalpunctie (ruggenprik)
4. Beeldvormende diagnostiek (mediastinale verbreding wordt niet gezien bij
ALL)
Behandeling
- AML protocol (erg intensief), duurt ½ jaar
- Stamceltransplantatie: vaker dan bij ALL
Kinderoncologie
- In Nederland krijgen ongeveer 600 kinderen per jaar de diagnose kanker
- ALL is de meest voorkomende vorm van kanker op kinderleeftijd (125/jaar)
- Van alle kinderen met kanker geneest ongeveer 84%
o De genezingskansen variëren erg per type kanker: er zijn kanker
soorten waarbij de overleving bijna 100% is (bijv. retinoblastoom),
maar er zijn ook vormen van kanker waarbij de overleving rond de
25% ligt (bijv. uitgezaaid neuroblastoom)
- Globaal kunnen de diagnoses in 3 groepen worden ingedeeld: hemato-
oncologie, solide tumoren en neuro-oncologie (omvatten ongeveer
hetzelfde aantal patiënten)
Kinderkanker is geen volwassen kanker
- Er zijn veel verschillen tussen kinderen met kanker en volwassenen met
kanker. Oftewel een kind is geen kleine volwassene. Verschillen zitten
vooral in:
o Frequentie van voorkomen (lager bij kinderen)
o Soort diagnoses (bij kinderen vooral Wilm tumor, neuroblastoom,
sarcomen en leukemie; bij volwassenen vooral carcinomen,
sarcomen en leukemie)
o Ontstaan van kanker (bij kinderen is de oorzaak grotendeels
onbekend)
o Gevoeligheid voor behandeling (tumoren groeien sneller bij
kinderen gevoeliger voor chemotherapie)
o Overlevingscijfers (zijn bij kinderen hoger)
Organisatie van zorg
- Rond 2000 besloten de afdelingshoofden van 7 kinderoncologische
afdelingen de zorg te centraliseren op 1 plek Prinses Máxima Centrum in
Utrecht
- Voordelen van centralisatie van zorg:
o Alle kennis op een plek, superspecialisatie van artsen
o Snel herkennen van zeldzame complicaties
o Beter onderzoek met schaars onderzoeksmateriaal
- Nadelen van centralisatie van zorg:
o Reisafstanden voor ouders en kinderen
o Verlies van kennis in andere ziekenhuizen, verminderde blootstelling
in opleiding
o Voor second opinion bijna altijd noodzaak tot buitenland
- Shared care is vanwege de nadelen van de centralisatie erg belangrijk
- Er zijn een aantal shared care centra die zorg dichterbij huis kunnen
bieden
,Typen kinderoncologie
- Er zijn 3 grote groepen van kankersoorten bij kinderen: solide tumoren,
neuro-oncologie en hemato-oncologie
Leukemie
- Leukemie: de ontwikkeling van bloedcellen en
bloedplaatjes (hematopoëse) stagneert
(differentiatiestop), vervolgens treedt er
proliferatie op in de ontwikkeling leukemie
- In het geval van verstoorde ontwikkeling van de
lymfocyten/NK-cellen ontstaat er ALL
- In het geval van verstoorde ontwikkeling van
erytrocyten, trombocyten of granulocyten
ontstaat er AML
Acute lymfatische leukemie (ALL)
- 115 nieuwe kinderen per jaar (meest voorkomende vorm van kinderkanker
in NL)
- 85% gaat uit van de B-lymfocyten, 15% gaat uit van T-lymfocyten
- Met name bij peuters/kleuters en pubers, maar kan ook bij kinderen < 1
jaar (infant ALL)
Symptomen
- Bleek: door laag aantal rode bloedcellen (anemie)
- Bloedingsneiging: door laag aantal bloedplaatjes (trombocytopenie)
- Infecties: door een tekort aan goed werkende witte bloedcellen
- Botpijn: door verhoogde celrijkdom/-activiteit in beenmerg
- Zenuwuitval: door infiltratie van leukemie in CZS
- Vergrote testis: door infiltratie van leukemie in testis
- Algehele malaise
Diagnostiek
1. Bloedonderzoek: verlaagd hemoglobine, wisselende
leukocytenaantallen (verhoogd/verlaagd), verlaagde
bloedplaatjes en aanwezigheid van blasten in het bloed
2. Beenmergpunctie: onder narcose verricht, toont
meestal een monotoon beeld van blasten en wordt
gevolg door immunologisch en cytogenetisch onderzoek
in het lab
3. Lumbaalpunctie (ruggenprik): onder narcose, om te
beoordelen of het CZS is aangedaan (leukemiecellen in
het hersenvocht) en om intrathecale chemotherapie toe
te dienen tijdens behandeling
4. Beeldvormende diagnostiek
o X-thorax: voor beoordeling mediastinale
verbreding
o Echo abdomen: om grootte van lever en milt te
beoordelen
, o Echo cor: om de contractiliteit van het hart te beoordelen i.v.m.
cardiotoxische chemotherapie in het protocol
o Overig: op indicatie
Behandeling
- Intensief en duurt ruim 2 jaar
- Verschillende behandelprotocollen zoals het ALL-Together-protocol, het ALL-
Interfant-protocol (voor kinderen < 1 jaar) en ESPALL (voor specifieke
genetische subtypes)
o Stamceltransplantatie is zelden nodig
Complicaties
- Infecties: sneldelende cellen maken gezonde witte bloedcellen
kapot/beschadiging barrières (slijmvliezen maagdarmkanaal)
- Alopecia (haaruitval): haren zijn sneldelende cellen
- Diabetes: door prednison of asparaginase
- Trombose: door lijn/door asparaginase
- Convulsies: door bloedingen/trombose of als bijwerking (neurotoxiciteit)
van chemo
- Pijn: neuropathie
- Op de lange termijn lijken deze effecten mee te vallen
o Er kunnen wel vermoeidheid, concentratiestoornissen, botproblemen
en in mindere mate verminderde pompfunctie van het hart optreden
Acute myeloide leukemie (AML)
- Komt ongeveer bij 25 nieuwe kinderen per jaar voor en kan op alle
leeftijden voorkomen
Symptomen (grotendeels gelijk aan ALL)
- Bleek: door laag aantal rode bloedcellen
- Bloedingsneiging: door laag aantal bloedplaatjes
- Infecties: door niet goed werkende witte bloedcellen
- Botpijn: door verhoogde celrijkdom in beenmerg
- Algehele malaise
- Cava tandvleesbloeding: door infiltratie leukemie
- Cave cerebrale bloeding: door verstoring stolling
Diagnostiek (grotendeels gelijk aan ALL)
1. Bloedonderzoek
2. Beenmergpunctie
3. Lumbaalpunctie (ruggenprik)
4. Beeldvormende diagnostiek (mediastinale verbreding wordt niet gezien bij
ALL)
Behandeling
- AML protocol (erg intensief), duurt ½ jaar
- Stamceltransplantatie: vaker dan bij ALL
