AANDOENINGEN, OORZAKEN EN BEHANDELINGEN - PSYCHOPATHOLOGIE
Somatisch-symptoomstoornis: aanhoudende lichamelijke klachten zonder verklaring
- Overheersend pijnpatroon
- Somatisatiepatroon
vooral vrouwen!!!
Behandeling: gevolgenmodel, CGT, graduele opbouw of afbouw, ontspanningstraining,
biofeedback, mindfulness, psychomotorische therapie, hypnose, steungroepen
Ziekte-angststoornis: bang zijn om ernstig ziek te zijn of te worden, zonder lichamelijke klachten.
- zorgzoekend
- zorgmijdend
Behandeling: gevolgenmodel, CGT, graduele opbouw of afbouw, ontspanningstraining,
biofeedback, mindfulness, psychomotorische therapie, hypnose, steungroepen
Conversiestoornis of functioneel neurologische stoornis: neurologische klachten zonder
neurologische oorzaak.
Oorzaak: vaak na trauma
Behandeling: gevolgenmodel, CGT, graduele opbouw of afbouw, ontspanningstraining,
biofeedback, mindfulness, psychomotorische therapie, hypnose, steungroepen
Nagebootste stoornis (syndroom van Münchhausen): opzettelijk lichamelijke of psychische
klachten verzinnen.
Oorzaak: uitgebreide medische behandelingen als kind of een haatgevoel voor de zorg.
Behandeling: gevolgenmodel, CGT, graduele opbouw of afbouw, ontspanningstraining,
biofeedback, mindfulness, psychomotorische therapie, hypnose, steungroepen
Psychische factoren die lichamelijke aandoeningen beïnvloeden: psychologische of
emotionele stress heeft invloed op het lichaam (bv. maagzweer, astma, chronische hoofdpijn,
hypertensie en hartklachten).
Oorzaken: type A persoonlijkheid en repressieve copingstijl
Unipolaire depressie: alleen depressieve episoden
Oorzaken:
- ↓ serotonine, ↓ noradrenaline, ↓ glutamaat, en overactieve HPA-as
- te kleine hippocampus, overactieve amygdala en Brodmann area 25
Behandeling:
- medicatie: MAO-remmers (blokkeren de afbraak van serotonine en noradrenaline),
tricyclische antidepressiva (blokkeren de heropname van serotonine en noradrenaline),
SSRI’s (serotonine) en ketamine (glutamaat)
- hersenstimulatie: ECT, nervus vagus, TMS en deep brain stimulation
- therapie: CGT, cognitieve therapie van Beck en new-wave CGT, interpersoonlijke
psychotherapie en relatietherapie.
Persisterende depressieve stoornis of dysthimische stoornis: > 2 jaar aanwezig
, Verwoestende stemmingsstoornis: combinatie van aanhoudende depressieve symptomen en
terugkerende uitbarstingen.
Major depressive episode: > 5 symptomen (iig. depressieve stemming en verminderd plezier)
voor > 2 weken.
Dubbele depressie: een combinatie van major depressive episode en persisterende depressieve
stoornis
Bipolaire depressie: pieken van manie en dalen van depressie
- Type I: volledige manische en major depressive episodes
- Type II: hypomane episodes worden afgewisseld met depressieve episodes
Oorzaken:
- ↓ serotonine en ↑ noradrenaline zorgt voor manie (en ↓ serotonine, ↓ noradrenaline voor
depressie).
- kleinere basale ganglia en cerebellum, en minder grijze stof
Behandeling: Lithium en aanvullende psychotherapie
Volledig manische episode: > 1 week abnormaal gemoed én verhoogde energie, > 3 symptomen
Hypomane episode: symptomen van manie zijn minder ernstig
Cyclothymische stoornis: afwisselende periodes van milde depressie en hypomanie, > 2 jaar. Dit
kan zich ontwikkelen tot een bipolaire stoornis.
Mannelijke hypoactieve seksuele verlangenstoornis: gebrek aan interesse in seks.
Vrouwelijke seksuele opwindingsstoornis: gebrek aan interesse in seks, beperkte opwinding en
weinig seksuele sensaties tijdens seks.
Oorzaken:
- hormonale disbalans, ↑ serotonine en ↑ dopamine
- angst voor zwangerschap, ongezonde overtuigingen over seks
- trauma, druk uit de omgeving, relatieproblemen
Behandeling:
- affectueel bewustzijn (seksscenes visualiseren), cognitieve zelfinstructietraining (negatieve
reacties op seks veranderen), gedragsmatige technieken, aanmoediging van gezamenlijke
activiteiten, bespreken van trauma, hormonale behandelingen
Erectiestoornis: niet in staat om erectie te bereiken of in stand te houden.
Oorzaken:
- vasculaire problemen, schade aan zenuwstelsel, drugs
- prestatieangst, toeschouwersrol
Behandelingen:
- plaagtechniek, hand-of orale seks en medicatie (viagra)
Vroegtijdige ejaculatie: orgasmine binnen één minuut.
Oorzaken:
- ↓ serotonine die ejaculatie remmen en grote gevoeligheid rondom de penis
- jonge, onervaren mannen, gehaaste masturbatie-ervaringen uit de adolescentie
Behandelingen: stop-start/pauze-procedure en medicatie (SSRI’s)
Somatisch-symptoomstoornis: aanhoudende lichamelijke klachten zonder verklaring
- Overheersend pijnpatroon
- Somatisatiepatroon
vooral vrouwen!!!
Behandeling: gevolgenmodel, CGT, graduele opbouw of afbouw, ontspanningstraining,
biofeedback, mindfulness, psychomotorische therapie, hypnose, steungroepen
Ziekte-angststoornis: bang zijn om ernstig ziek te zijn of te worden, zonder lichamelijke klachten.
- zorgzoekend
- zorgmijdend
Behandeling: gevolgenmodel, CGT, graduele opbouw of afbouw, ontspanningstraining,
biofeedback, mindfulness, psychomotorische therapie, hypnose, steungroepen
Conversiestoornis of functioneel neurologische stoornis: neurologische klachten zonder
neurologische oorzaak.
Oorzaak: vaak na trauma
Behandeling: gevolgenmodel, CGT, graduele opbouw of afbouw, ontspanningstraining,
biofeedback, mindfulness, psychomotorische therapie, hypnose, steungroepen
Nagebootste stoornis (syndroom van Münchhausen): opzettelijk lichamelijke of psychische
klachten verzinnen.
Oorzaak: uitgebreide medische behandelingen als kind of een haatgevoel voor de zorg.
Behandeling: gevolgenmodel, CGT, graduele opbouw of afbouw, ontspanningstraining,
biofeedback, mindfulness, psychomotorische therapie, hypnose, steungroepen
Psychische factoren die lichamelijke aandoeningen beïnvloeden: psychologische of
emotionele stress heeft invloed op het lichaam (bv. maagzweer, astma, chronische hoofdpijn,
hypertensie en hartklachten).
Oorzaken: type A persoonlijkheid en repressieve copingstijl
Unipolaire depressie: alleen depressieve episoden
Oorzaken:
- ↓ serotonine, ↓ noradrenaline, ↓ glutamaat, en overactieve HPA-as
- te kleine hippocampus, overactieve amygdala en Brodmann area 25
Behandeling:
- medicatie: MAO-remmers (blokkeren de afbraak van serotonine en noradrenaline),
tricyclische antidepressiva (blokkeren de heropname van serotonine en noradrenaline),
SSRI’s (serotonine) en ketamine (glutamaat)
- hersenstimulatie: ECT, nervus vagus, TMS en deep brain stimulation
- therapie: CGT, cognitieve therapie van Beck en new-wave CGT, interpersoonlijke
psychotherapie en relatietherapie.
Persisterende depressieve stoornis of dysthimische stoornis: > 2 jaar aanwezig
, Verwoestende stemmingsstoornis: combinatie van aanhoudende depressieve symptomen en
terugkerende uitbarstingen.
Major depressive episode: > 5 symptomen (iig. depressieve stemming en verminderd plezier)
voor > 2 weken.
Dubbele depressie: een combinatie van major depressive episode en persisterende depressieve
stoornis
Bipolaire depressie: pieken van manie en dalen van depressie
- Type I: volledige manische en major depressive episodes
- Type II: hypomane episodes worden afgewisseld met depressieve episodes
Oorzaken:
- ↓ serotonine en ↑ noradrenaline zorgt voor manie (en ↓ serotonine, ↓ noradrenaline voor
depressie).
- kleinere basale ganglia en cerebellum, en minder grijze stof
Behandeling: Lithium en aanvullende psychotherapie
Volledig manische episode: > 1 week abnormaal gemoed én verhoogde energie, > 3 symptomen
Hypomane episode: symptomen van manie zijn minder ernstig
Cyclothymische stoornis: afwisselende periodes van milde depressie en hypomanie, > 2 jaar. Dit
kan zich ontwikkelen tot een bipolaire stoornis.
Mannelijke hypoactieve seksuele verlangenstoornis: gebrek aan interesse in seks.
Vrouwelijke seksuele opwindingsstoornis: gebrek aan interesse in seks, beperkte opwinding en
weinig seksuele sensaties tijdens seks.
Oorzaken:
- hormonale disbalans, ↑ serotonine en ↑ dopamine
- angst voor zwangerschap, ongezonde overtuigingen over seks
- trauma, druk uit de omgeving, relatieproblemen
Behandeling:
- affectueel bewustzijn (seksscenes visualiseren), cognitieve zelfinstructietraining (negatieve
reacties op seks veranderen), gedragsmatige technieken, aanmoediging van gezamenlijke
activiteiten, bespreken van trauma, hormonale behandelingen
Erectiestoornis: niet in staat om erectie te bereiken of in stand te houden.
Oorzaken:
- vasculaire problemen, schade aan zenuwstelsel, drugs
- prestatieangst, toeschouwersrol
Behandelingen:
- plaagtechniek, hand-of orale seks en medicatie (viagra)
Vroegtijdige ejaculatie: orgasmine binnen één minuut.
Oorzaken:
- ↓ serotonine die ejaculatie remmen en grote gevoeligheid rondom de penis
- jonge, onervaren mannen, gehaaste masturbatie-ervaringen uit de adolescentie
Behandelingen: stop-start/pauze-procedure en medicatie (SSRI’s)
