Europees recht II
2024 — 2025
1
,De Europese Ruimte
1. Doelstellingen EU
Artikel 3, 2 VEU: “De Unie biedt haar burgers een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht zonder
binnengrenzen, waarin het vrije van personen gewaarborgd is in combinatie met passende maatregelen met
betrekking tot controles aan de buitengrenzen, asiel, immigratie, en voorkoming en bestrijding van
criminaliteit.”
Artikel 3, 3 VEU: “De Unie brengt een interne markt tot stand. Zij zet zich in voor de duurzame ontwikkeling
van Europa, op basis van een evenwichtige economische groei en van prijsstabiliteit, een sociale
markteconomie met een groot concurrentievermogen die gericht is op volledige werkgelegenheid en sociale
vooruitgang, en van een hoog niveau van bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu. De
Unie bevordert de wetenschappelijke en technische vooruitgang.
De Unie bestrijdt sociale uitsluiting en discriminatie, en bevordert sociale rechtvaardigheid en bescherming,
de gelijkheid van vrouwen en mannen, de solidariteit tussen generaties en de bescherming van de rechten
van het kind.”
Artikel 3, 4 VEU: “De Unie stelt een economische en monetaire unie in die de euro als munt heeft.”
Het doel is de totstandbrenging van een Europese Ruimte: het materiële Unierecht strekt ertoe éen
Europese Ruimte tot stand te brengen
Hoe Europese Ruimte tot stand brengen?
Door het wegnemen van juridische, economische en andere belemmeringen tussen
lidstaten (de binnengrenzen) “interne markt” + éen buitengrens
Door éen juridische ruimte te creëren (“ruimte van vrijheid, veiligheid en recht”)
Door een gezamenlijk beleid te voeren op gebieden waarvoor de EU bevoegd is
Door gezamenlijke waarden en rechtsstatelijke principes te huldigen
1.1 Interne markt
Sinds 1957 (EEG-Verdrag): gemeenschappelijke markt
Sinds 2009 (Verdrag van Lissabon): term “interne markt”
Zie artikel 26(2) VWEU: “De interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije
verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen van de
Verdragen.”
De interne markt is de nale stap in de economische integratie: vrijhandelszone < douanie-unie < interne
markt
2
fi
,Waarom hebben we de EU nodig wanneer we reeds de WHO hebben? De ambitie van de WHO was minder
ambitieus, namelijk het creëren van een vrijhandelszone (veel meer landen zijn lid), in tegenstelling tot de
ambitie van de EU, die groter was, namelijk het creëren van de interne markt
Douanie-unie gaat evenwel nog niet zo ver als een interne markt: douanie-unie vereist enkel dat goederen
tariefvrij tussen de verschillende deelnemende staten kunnen circuleren (i.t.t. interne markt: éen norm
waaraan men moet voldoen)
Maar: douanie-unie laat onverlet
Wetgeving waaraan goederen moeten voldoen om verkocht te worden
Grenscontroles
Personenverkeer (natuurlijke en rechtspersonen)
Schul arrest (15/81): het begrip “gemeenschappelijke markt” (lees: interne markt) ziet op de afschaf ng van
alle belemmeringen van het intracommunautaire handelsverkeer teneinde de nationale markten te verenigen
tot een enkele markt die de omstandigheden van een binnenlandse markt, zoveel mogelijk benadert
De interne markt zal dus nooit volledig gerealiseerd worden, weze het alleen al omwille van geogra sche en
linguïstische barrières
Maar in beginsel: in een EU-interne markt is het even makkelijk voor een Brusselse advocaat om een zaak
op te nemen voor de Finse vrederechter als voor een advocaat in Portugal of Finland zelf
Interne markt is grootste verwezenlijking van de EU, maar niet meteen tastbaar, bijv. Brexit: misleidende
discussie over hoeveel de EU aan het VK kost
Deze discussie focuste zich op hoeveel elke LS betaalt aan EU-begroting: EU-begroting is geen normale
begroting zoals die van een Staat (schuld), maar samengesteld uit BTW-inkomsten en inkomsten uit
invoertarieven, aangevuld met nationale bijdragen op grond van draagkracht (grootste bijdrage voor DE)
‘Wat haalt mijn LS uit de EU?’ is geen kwestie van eenvoudig rekensommetje waarbij je het EU geld
dat je ontvangt voor landbouw, regionale ontwikkelingen, infrastructuur etc. aftrekt van wat je
bijdraagt aan de EU-begroting
‘Werkelijk’ voordeel van EU-lidmaatschap zit in de grotere markt die gecreëerd wordt en waar de bedrijven
die in jouw lidstaat gevestigd zijn actief op kunnen zijn, waarbij ze veel minder gehinderd zijn door
bureaucratie (red tape) dan wanneer er enkel nationale markten zouden zijn
Meer economische bedrijvigheid = meer belastinginkomsten en minder werkloosheid
Dit werkelijke voordeel werd niet gebruikt in de rekensommen van Brexiters maar is er wel
CE-markering wordt gebruikt door producenten om aan te geven dat het product in kwestie voldoet aan EU-
regelgeving
3
fifi
, Aangezien VK de interne markt heeft verlaten en niet meer onder EU-regelgeving valt, houdt de CE-
markering op zich geen steek: VK maakt eigen UK CA mark (zelfde functie)
Economische realiteit: VK regelgeving wijkt voorlopig weinig/niet af van EU-regelgeving & VK stelt verplichte
vermelding van UK CA door producenten uit
Als VK producent mag je ‘UK CA’ vermelden op je producten als je ze verkoopt in de VK, maar als je
exporteert naar de EU moeten ze EU-conform zijn en CE vermelden: waarom zou je dan als VK producent
‘UK CA’ gebruiken? Weinig redenen hiertoe
Brexit creëert dus de mogelijkheid voor VK om de eigen regels uit te werken, maar algemeen houdt dit
economisch weinig steek voor de VK bedrijven die exporteren naar de EU
VK is in tegenstelling tot België een grote, veel meer gesloten economie
Zelfs voor de gesloten economie was Brexit niet positief
Als de interne markt betekent dat we nationale markten verenigen tot éen enkele markt die de
omstandigheden van een binnenlandse markt, zoveel mogelijk benadert (Schul)
Hoe zou jij een interne markt tussen verschillende staten creëren, m.a.w. welke componenten heb je
nodig?
Welke componenten heb je nodig?
- Positieve en negatieve integratie: Europese regels vastleggen (+) of verbod opleggen aan alle lidstaten (-)
- Intern en extern beleid
- Regels gericht tot zowel overheden als particulieren
Om van verschillende nationale markten/ruimtes, 1 Europese Ruimte/markt te maken:
- Verbodsbepalingen voor de lidstaten (-)
- Uniforme EU-regels (+) om ruimte intern te creëren
- Verbodsbepalingen voor bedrijven, om te verhinderen dat de obstakels afgebouwd tussen lidstaten terug
opgebouwd worden door bedrijven
- Interne ruimte kan niet gecreëerd worden zonder gemeenschappelijke aanpak naar ‘buitenwereld’
Uniforme regels in verschillende sectoren om een gelijk speelveld te creëren, bijv. interne markt, sociaal
beleid, economische, sociale en territoriale samlenhang, landbouw en visserij, milieu,
consumentenbescherming etc.
Logica van de interne markt raakt quasi elk rechtsgebied
Zie hieronder: illustraties
1.1.1 Interne markt en privaat recht
4
2024 — 2025
1
,De Europese Ruimte
1. Doelstellingen EU
Artikel 3, 2 VEU: “De Unie biedt haar burgers een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht zonder
binnengrenzen, waarin het vrije van personen gewaarborgd is in combinatie met passende maatregelen met
betrekking tot controles aan de buitengrenzen, asiel, immigratie, en voorkoming en bestrijding van
criminaliteit.”
Artikel 3, 3 VEU: “De Unie brengt een interne markt tot stand. Zij zet zich in voor de duurzame ontwikkeling
van Europa, op basis van een evenwichtige economische groei en van prijsstabiliteit, een sociale
markteconomie met een groot concurrentievermogen die gericht is op volledige werkgelegenheid en sociale
vooruitgang, en van een hoog niveau van bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu. De
Unie bevordert de wetenschappelijke en technische vooruitgang.
De Unie bestrijdt sociale uitsluiting en discriminatie, en bevordert sociale rechtvaardigheid en bescherming,
de gelijkheid van vrouwen en mannen, de solidariteit tussen generaties en de bescherming van de rechten
van het kind.”
Artikel 3, 4 VEU: “De Unie stelt een economische en monetaire unie in die de euro als munt heeft.”
Het doel is de totstandbrenging van een Europese Ruimte: het materiële Unierecht strekt ertoe éen
Europese Ruimte tot stand te brengen
Hoe Europese Ruimte tot stand brengen?
Door het wegnemen van juridische, economische en andere belemmeringen tussen
lidstaten (de binnengrenzen) “interne markt” + éen buitengrens
Door éen juridische ruimte te creëren (“ruimte van vrijheid, veiligheid en recht”)
Door een gezamenlijk beleid te voeren op gebieden waarvoor de EU bevoegd is
Door gezamenlijke waarden en rechtsstatelijke principes te huldigen
1.1 Interne markt
Sinds 1957 (EEG-Verdrag): gemeenschappelijke markt
Sinds 2009 (Verdrag van Lissabon): term “interne markt”
Zie artikel 26(2) VWEU: “De interne markt omvat een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije
verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd volgens de bepalingen van de
Verdragen.”
De interne markt is de nale stap in de economische integratie: vrijhandelszone < douanie-unie < interne
markt
2
fi
,Waarom hebben we de EU nodig wanneer we reeds de WHO hebben? De ambitie van de WHO was minder
ambitieus, namelijk het creëren van een vrijhandelszone (veel meer landen zijn lid), in tegenstelling tot de
ambitie van de EU, die groter was, namelijk het creëren van de interne markt
Douanie-unie gaat evenwel nog niet zo ver als een interne markt: douanie-unie vereist enkel dat goederen
tariefvrij tussen de verschillende deelnemende staten kunnen circuleren (i.t.t. interne markt: éen norm
waaraan men moet voldoen)
Maar: douanie-unie laat onverlet
Wetgeving waaraan goederen moeten voldoen om verkocht te worden
Grenscontroles
Personenverkeer (natuurlijke en rechtspersonen)
Schul arrest (15/81): het begrip “gemeenschappelijke markt” (lees: interne markt) ziet op de afschaf ng van
alle belemmeringen van het intracommunautaire handelsverkeer teneinde de nationale markten te verenigen
tot een enkele markt die de omstandigheden van een binnenlandse markt, zoveel mogelijk benadert
De interne markt zal dus nooit volledig gerealiseerd worden, weze het alleen al omwille van geogra sche en
linguïstische barrières
Maar in beginsel: in een EU-interne markt is het even makkelijk voor een Brusselse advocaat om een zaak
op te nemen voor de Finse vrederechter als voor een advocaat in Portugal of Finland zelf
Interne markt is grootste verwezenlijking van de EU, maar niet meteen tastbaar, bijv. Brexit: misleidende
discussie over hoeveel de EU aan het VK kost
Deze discussie focuste zich op hoeveel elke LS betaalt aan EU-begroting: EU-begroting is geen normale
begroting zoals die van een Staat (schuld), maar samengesteld uit BTW-inkomsten en inkomsten uit
invoertarieven, aangevuld met nationale bijdragen op grond van draagkracht (grootste bijdrage voor DE)
‘Wat haalt mijn LS uit de EU?’ is geen kwestie van eenvoudig rekensommetje waarbij je het EU geld
dat je ontvangt voor landbouw, regionale ontwikkelingen, infrastructuur etc. aftrekt van wat je
bijdraagt aan de EU-begroting
‘Werkelijk’ voordeel van EU-lidmaatschap zit in de grotere markt die gecreëerd wordt en waar de bedrijven
die in jouw lidstaat gevestigd zijn actief op kunnen zijn, waarbij ze veel minder gehinderd zijn door
bureaucratie (red tape) dan wanneer er enkel nationale markten zouden zijn
Meer economische bedrijvigheid = meer belastinginkomsten en minder werkloosheid
Dit werkelijke voordeel werd niet gebruikt in de rekensommen van Brexiters maar is er wel
CE-markering wordt gebruikt door producenten om aan te geven dat het product in kwestie voldoet aan EU-
regelgeving
3
fifi
, Aangezien VK de interne markt heeft verlaten en niet meer onder EU-regelgeving valt, houdt de CE-
markering op zich geen steek: VK maakt eigen UK CA mark (zelfde functie)
Economische realiteit: VK regelgeving wijkt voorlopig weinig/niet af van EU-regelgeving & VK stelt verplichte
vermelding van UK CA door producenten uit
Als VK producent mag je ‘UK CA’ vermelden op je producten als je ze verkoopt in de VK, maar als je
exporteert naar de EU moeten ze EU-conform zijn en CE vermelden: waarom zou je dan als VK producent
‘UK CA’ gebruiken? Weinig redenen hiertoe
Brexit creëert dus de mogelijkheid voor VK om de eigen regels uit te werken, maar algemeen houdt dit
economisch weinig steek voor de VK bedrijven die exporteren naar de EU
VK is in tegenstelling tot België een grote, veel meer gesloten economie
Zelfs voor de gesloten economie was Brexit niet positief
Als de interne markt betekent dat we nationale markten verenigen tot éen enkele markt die de
omstandigheden van een binnenlandse markt, zoveel mogelijk benadert (Schul)
Hoe zou jij een interne markt tussen verschillende staten creëren, m.a.w. welke componenten heb je
nodig?
Welke componenten heb je nodig?
- Positieve en negatieve integratie: Europese regels vastleggen (+) of verbod opleggen aan alle lidstaten (-)
- Intern en extern beleid
- Regels gericht tot zowel overheden als particulieren
Om van verschillende nationale markten/ruimtes, 1 Europese Ruimte/markt te maken:
- Verbodsbepalingen voor de lidstaten (-)
- Uniforme EU-regels (+) om ruimte intern te creëren
- Verbodsbepalingen voor bedrijven, om te verhinderen dat de obstakels afgebouwd tussen lidstaten terug
opgebouwd worden door bedrijven
- Interne ruimte kan niet gecreëerd worden zonder gemeenschappelijke aanpak naar ‘buitenwereld’
Uniforme regels in verschillende sectoren om een gelijk speelveld te creëren, bijv. interne markt, sociaal
beleid, economische, sociale en territoriale samlenhang, landbouw en visserij, milieu,
consumentenbescherming etc.
Logica van de interne markt raakt quasi elk rechtsgebied
Zie hieronder: illustraties
1.1.1 Interne markt en privaat recht
4
