Neuropsychologie hc 6: aandacht
- Waakzaamheid: hersenstam, thalamus – RAS – reticulaire nucleus
- Indeling: alerting/orienting/executive attention (Fan, 2002)
- Aandacht
Waakzaamheid
Selectieve aandacht
Aandacht trekken (bottom-up)
Aandacht richten (top-down)
Executieve controle
Monitoren
Reguleren
Parietal-prefrontaal
- Selectieve aandacht
Neglect
Endogeen vs exogeen
Info sectie: vroeg en laat
Attentional control network
Prefrontaal cortex
- Executieve controle
Dysexecutief syndroom + testen
Superomediaal frontaal letsel
- Sociale cognitie
Affectieve stoornis
Neglect – aandachtstoornissen
- Neiging tot negeren van de contralesionale zijde. Vaak rechtszijdig pariëtaal laesie.
- Niet blind maar neiging om niet op te letten. In de loop van de dag wordt dit erger door
vermoeidheid
- Huizen: ze zien de vlammen niet, maar willen wel in het bovenste huis wonen. Met instructie
wel te bereiken dat ze het dan wel zien
- Hemispatieel: botsen tegen deuren aan (plek verplaatsen)
- Object-centered: een deel van een object niet zien (bord draaien om de rest weer te zien)
- Higher order: uit je geheugen natekenen en ook de helft laten
- BIT: behavioural inattention test (incl. line bisection, cancelation, copying tests)
- Catharina bergagp scale (dagelijks functioneren)
- They stay in bed with their heads turned to the side opposite to their hemiplegia (thus, most
often towards the right side), and do not respond to stimuli from the opposite, neglected
space (typically the left side). Wassen de linkerkant van hun lichaam niet. Lezen de helft van
de krant zonder zich daaraan te storen.
- Het is een neiging tot negeren, wel onbewuste priming, reageert soms wel op
aandachtsrichtende instructies erger bij vermoeidheid
- Neglect patiënt ziet de vlammen in eerste instantie niet maar wil niet wonen in het
afgebeelde huis
- ”Priming door het woordje dokter in het genegeerde veld kan soms wel leiden tot het sneller
herkennen van woorden zoals verpleegster in het ipsilesionale veld”
, - Hemispatieel neglect: Visuele ruimte neglect. Items aan linkerzijde worden vaker genegeerd.
Test: line/star cancellation test, egocentrisch
- Object-centered neglect: Helft van een object wordt genegeerd, ongeacht waar in het veld.
Plaatje half natekenen, line bisection test, allocentrisch
- Higher-order neglect: meer een geheugenprobleem, teken uit je hoofd een klok, inner map
test: wat ligt er aan het plein, mental number line test: welk getal ligt tussen 11 en 17?
- (Neglect filmpje uit nova’s secrets of the brain) Regelmatig linkszijdig neglect na rechtszijdig
(parietaal) letsel Geen hemianopsie!
Motor neglect
- Gebruikt bij voorkeur ipsilesionale hand (rechts), ook als gebruik andere hand voor de hand
ligt
- Geen spontane gebaren met linkerhand
- Vertraging van bewegingen met links
- Wel normale kracht en vaardigheid van de linkerhand (tenzij gecombineerd met hemiplegie)
- Diagnostiek:
Klinische observaties
Accelerometry
Neglect
- Plaatje laat zowel object centered (allo) als
spatiele ruimte (ego) neglect zien. Normaal
twee testen: line bisection test is presenteren
van een enkele lijn. Line cancellation test is
wegkrassen van items, dat kan dus ook star
cancellation of apple cancelation, test zijn.
- Ruimtelijk neglect: dorsaal
- Object-centrered: ventraal
Probleem met aandacht richten of losmaken?
- Rechts letsel = links neglect
- Minder aandacht naar links richten maar ook minder inhibitie van rechter naar linker
hemisfeer waardoor aandacht naar rechts moeilijk wordt onderbroken (aandacht als
magneet naar rechts = disengagement problem)
- Kinsbourne model (ouderwets model): LH dominante hemisfeer wordt normaal geinhibeerd
door RH.
- Door RH letsel gedisinhibeerde LH is in control
Aandacht naar rechter visuele veld en niet naar links.
Ipsilesionale veld bias en niet alleen contralesionale veld beperking
- Waakzaamheid: hersenstam, thalamus – RAS – reticulaire nucleus
- Indeling: alerting/orienting/executive attention (Fan, 2002)
- Aandacht
Waakzaamheid
Selectieve aandacht
Aandacht trekken (bottom-up)
Aandacht richten (top-down)
Executieve controle
Monitoren
Reguleren
Parietal-prefrontaal
- Selectieve aandacht
Neglect
Endogeen vs exogeen
Info sectie: vroeg en laat
Attentional control network
Prefrontaal cortex
- Executieve controle
Dysexecutief syndroom + testen
Superomediaal frontaal letsel
- Sociale cognitie
Affectieve stoornis
Neglect – aandachtstoornissen
- Neiging tot negeren van de contralesionale zijde. Vaak rechtszijdig pariëtaal laesie.
- Niet blind maar neiging om niet op te letten. In de loop van de dag wordt dit erger door
vermoeidheid
- Huizen: ze zien de vlammen niet, maar willen wel in het bovenste huis wonen. Met instructie
wel te bereiken dat ze het dan wel zien
- Hemispatieel: botsen tegen deuren aan (plek verplaatsen)
- Object-centered: een deel van een object niet zien (bord draaien om de rest weer te zien)
- Higher order: uit je geheugen natekenen en ook de helft laten
- BIT: behavioural inattention test (incl. line bisection, cancelation, copying tests)
- Catharina bergagp scale (dagelijks functioneren)
- They stay in bed with their heads turned to the side opposite to their hemiplegia (thus, most
often towards the right side), and do not respond to stimuli from the opposite, neglected
space (typically the left side). Wassen de linkerkant van hun lichaam niet. Lezen de helft van
de krant zonder zich daaraan te storen.
- Het is een neiging tot negeren, wel onbewuste priming, reageert soms wel op
aandachtsrichtende instructies erger bij vermoeidheid
- Neglect patiënt ziet de vlammen in eerste instantie niet maar wil niet wonen in het
afgebeelde huis
- ”Priming door het woordje dokter in het genegeerde veld kan soms wel leiden tot het sneller
herkennen van woorden zoals verpleegster in het ipsilesionale veld”
, - Hemispatieel neglect: Visuele ruimte neglect. Items aan linkerzijde worden vaker genegeerd.
Test: line/star cancellation test, egocentrisch
- Object-centered neglect: Helft van een object wordt genegeerd, ongeacht waar in het veld.
Plaatje half natekenen, line bisection test, allocentrisch
- Higher-order neglect: meer een geheugenprobleem, teken uit je hoofd een klok, inner map
test: wat ligt er aan het plein, mental number line test: welk getal ligt tussen 11 en 17?
- (Neglect filmpje uit nova’s secrets of the brain) Regelmatig linkszijdig neglect na rechtszijdig
(parietaal) letsel Geen hemianopsie!
Motor neglect
- Gebruikt bij voorkeur ipsilesionale hand (rechts), ook als gebruik andere hand voor de hand
ligt
- Geen spontane gebaren met linkerhand
- Vertraging van bewegingen met links
- Wel normale kracht en vaardigheid van de linkerhand (tenzij gecombineerd met hemiplegie)
- Diagnostiek:
Klinische observaties
Accelerometry
Neglect
- Plaatje laat zowel object centered (allo) als
spatiele ruimte (ego) neglect zien. Normaal
twee testen: line bisection test is presenteren
van een enkele lijn. Line cancellation test is
wegkrassen van items, dat kan dus ook star
cancellation of apple cancelation, test zijn.
- Ruimtelijk neglect: dorsaal
- Object-centrered: ventraal
Probleem met aandacht richten of losmaken?
- Rechts letsel = links neglect
- Minder aandacht naar links richten maar ook minder inhibitie van rechter naar linker
hemisfeer waardoor aandacht naar rechts moeilijk wordt onderbroken (aandacht als
magneet naar rechts = disengagement problem)
- Kinsbourne model (ouderwets model): LH dominante hemisfeer wordt normaal geinhibeerd
door RH.
- Door RH letsel gedisinhibeerde LH is in control
Aandacht naar rechter visuele veld en niet naar links.
Ipsilesionale veld bias en niet alleen contralesionale veld beperking
