Orthopedagogische werkvelden en beleid – samenvatting

ORTHOPEDAGOGISCHE
WERKVELDEN EN BELEID
WERKVELD 1: VLAAMS AGENTSCHAP VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP (VAPH)

HISTORISCH OVERZICHT

 Gemeentefonds en Speciaal Onderstandsfonds
 Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen (RSRMV)
 Fonds voor Medische, sociale en pedagogische zorg voor gehandicapten (Fonds 81)
 Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap (VFSIPH)
o 1984: ‘EPOS’-Steyaert: Een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid
 1 allesomvattend fond met een toegangspoort waar iedereen moest langs passeren
o 1990: oprichting VFSIPH, bij decreet (samensmelting van RSRMV en Fonds 81)
o Krachtlijnen VFSIPH:
 Duidelijkheid
 Integratie/inclusie
 Participatie
 gezinsgericht
 ° Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
“Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan een
combinatie tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuigelijke aard,
beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten, en persoonlijke en externe factoren.”


ACTUEEL BELEID


THEORETISCH KADER
 1945: oprichting Verenigde Naties (pleit voor mensenrechten, vooruitgang, …)
 ° Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens
 Verdrag inzake de rechten voor Personen met een Beperking (VRPH)
 5 componentenmodel van een individueel ondersteuningsproces (Thompson)
o Blauwdruk van al professioneel handelen




 ° Perspectiefplan 2020




1

,HET PERSPECTIEFPLAN 2020: EEN NIEUW ONDERSTEUNINGSBELEID VOOR PERSONEN MET EEN
BEPERKING
2 grote doelstellingen:

1. Zorggarantie voor personen met een beperking met de grootste ondersteuningsnood onder vorm van
zorg en assistentie in natura of in contanten
- ‘grootste ondersteuningsnood’  grote kloof tussen mogelijkheden van eigen draagvlak en
ondersteuningsnood (doe zo veel mogelijk zelf
- Mogelijkheden van eigen draagvlak  concentrisch ondersteuningsmodel met 5 cirkels

Cirkel 5: VAPH-aanbod:
rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH)
= beperkte, handicapspecifieke ondersteuning (af en toe of in beperkte mate)
 Vertaalt zich in begeleiding, dagopvang, verblijf en outreach
 Voorwaarden om op RTH beroep te kunnen doen
o Je hebt een (vermoeden van) handicap
o Je bent jonger dan 65 jaar (tenzij reeds erkenning v
handicap)
o Je verblijft in Vlaanderen of Brussels H. Gewest
o Je ontvangt geen PAB of PVB/ nog geen ondersteuning van MFC, FAM of thuisbegeleiding

Niet-rechtstreekse toegankelijke hulp (NRTH)
Aan minderjarigen
 Begeleiding
 Persoonlijk assistentiebudget (PAB)
 Tegemoetkoming voor hulpmiddelen en aanpassingen
 Persoonsvolgend budget (PVB) (vanaf 17j en mits bepaalde voorwaarden)
 MFC: multifunctioneel centrum
o Begeleiding van het gezin en de ruimere context
o Schoolaanvullende/ schoolvervangende dagopvang
o Verblijf
o Diagnostiek

Aan meerderjarigen:

 Tegemoetkomingen voor hulpmiddelen en aanpassingen
 persoonsvolgend budget (PVB) (vanaf 17+)
o Trap 2 vd persoonsvolgende financiering
o Als het zorgbudget niet voldoende is, bij nood aan meer intensieve, frequente ondersteuning
door VAPH
o Niet combineerbaar met het zorgbudget
o 3 vormen van PVB
 Cash budget
 Voucher
 Combinatie cash – voucher
 Flexibel aanbod voor meerderjarigen (FAM) (via PVB)
o Individuele begeleiding (psychosociale begeleiding, praktische hulp, oproepbare
permanentie, globale individuele ondersteuning)
o Dagondersteuning
o woonondersteuning




2

, 2. Geïnformeerde gebruikers genieten van vraaggestuurde zorg en assistentie in een inclusieve
samenleving
- ‘geïnformeerde gebruiker’: elke hulpvrager heeft …
o Toegang tot alle noodzakelijke informatie
o Zicht op alle mogelijkheden van ondersteuning op alle levensdomeinen
o Recht op een ‘voortraject’
 Wat?: Proces van vraagverheldering  resulteert in ondersteuningsplan dat
persoon met beperking kan gebruiken om bij professionele hulpverleners een
dienstovereenkomst af te sluiten
 Hoe?: dienst ondersteuningsplan
(DOP)
- ‘vraaggestuurde zorg’
o Gebruiker behoudt de regie over zijn leven
o Kan zijn leven invullen naar wens, verwachting
en mogelijkheden, bepaalt en behoudt
controle over welke ondersteuning

KANSEN EN UITDAGINGEN

Wordt een actieve betrokkenheid vanwege de cliënt in functie van de opmaak en uitvoering van het
ondersteuningsplan gerealiseerd?

Vindt iedereen zijn weg?

Is er voldoende budget en is die financiering transparant?

Welk profiel heeft de ondersteuner in een interdisciplinaire werking en kan hij zich als bruggenbouwer/coach
creatief en flexibel opstellen?

Hoe ontwikkelt een organisatie zich tot sociaal ondernemen waarin een uitwisseling van expertise cruciaal is?




WERKVELD 2: (INCLUSIEF) ONDERWIJS EN KINDEROPVANG

HOORCOLLEGE

Inclusieve kinderopvang en onderwijs = complex werkveld
 De dynamiek tussen beleid en praktijk  hoe kan ik daarin mee spelen en verschil maken?
Opbouw
 Complexiteit vanuit de geschiedenis, structuur en visie van sector en beleid
 Beleidsvoering en regelgeving
 Wat kan een ortho hierin betekenen?
o Of … het spel en hoe te spelen en verschil maken


DEEL 1: COMPLEXITEIT, VANUIT DE GESCHIEDENIS, STRUCTUUR & VISIE VAN SECTOR & BELEID
Van een medische insteek naar een humanitaire en pedagogische
 Geschiedenis: voor WOII:
o ° KO omwille van hygiënische redenen
o Goed werk is orde, netheid en hygiëne, en niet dat de kinderen zich amuseren
o ° in de strijd tegen kindersterfte, vandaar hygiëne


3

, o Heeft nog steeds impact op bvb aantal begeleider voorzien per kind

Een systeem blijft niet werken zoals het bedoeld was (leerkracht, pastoor en meneer doktoor hadden vroeger
het meeste aanzien)

Zeer lange geschiedenis van segregatie (koploper in EU)
 ° in jaren ’70 met goede bedoelingen, maar zware neveneffecten
 Systeem wordt al snel in vraag gesteld
o UNESCO ‘World conference on special needs education: access and equality’ in Salamanca
 Cijfers Vlaanderen >< andere landen
o hoogste percentage van lln in gesegregeerde settings
o lagere percentage van lln met specifieke onderwijsbehoeften in inclusieve settings
o landen die het wel goed doen (Italië, Scandinavische landen, …) te begrijpen door hun
geschiedenis, regels, etc.
 Ijsland = NIPT-test verplicht  amper nog kinderen met Downsyndroom geboren
 Noordelijke landen =geografische redenen: ver rijden, dus alles op 1 schoolcampus
 Special needs school in UK veel specifieke, scholen op dezelfde campus
 Italië nooit aparte scholen gekend


Politieke invloed
 Partijpolitiek
o Onderwijs is een grote ministerportefeuille
 Oprechte inhoudelijke ambitie in onderwijs?
 Of ambitie via onderwijs (bvb thuistaal, excelleren, …)?
 Controlerende of ondersteunende overheid (groeipakket afpakken)
 Overlegstructuur
o Onderwijskoepels (KOV; GO, OVSG, POV, OKO)
o Vakbonden!
o Zeer veel spelers:
 Minister, kabinet, schaduwkabinet, administratie, VLOR
 Onderwijskoepels (hebben hun belangengedeelte, juridisch gedeelte en pedagogisch
gedeelte), scholengemeenschappen, inspectie, pedagogische begeleidingen en CLB
 Wat met de klasvloer?
o Leerkracht
o Zoco, LLB, CLB, ondersteuners, ondersteuningsnetwerken
 Nothing about us without us? Gebruikers- of belangenverenigingen, …


Invloed van maatschappelijke of beleidsvisie
 Visie op onderwijs: opgroeien, deel zijn en worden ve verwelkomende maatschappij? Of cognitieve
taak?
 Taak van kinderopvang?
o Zorgen dat ouders kunnen gaan werken?
o Zorgen dat elk kind een ‘village’ heeft om de opvoeding te ondersteunen?
 Crisis in de kinderopvang, crisis in onderwijs
o Kwaliteitsprobleem, professionaliseringsprobleem, veiligheidsprobleem
o Lerarentekort
o Geldtekort nu, maar langetermijnkost nog groter (uitval groot, schoolvreugde laag)
o Bedrijfsvoering




4